फोटो सौजन्य- pinterest
सनातन हिंदू धर्मात हनुमान हे बल, बुद्धी, भक्ती, निर्भयता आणि संकटमोचन यांचे प्रतीक मानले जातात. भारतातील बहुसंख्य हनुमानभक्त मंगळवार आणि शनिवार या दिवशी हनुमंताची पूजा, व्रत, जप आणि दर्शन करतात. अनेकांना प्रश्न पडतो की हनुमानाची पूजा इतर दिवशी करता येत असताना विशेषतः मंगळवार आणि शनिवार यांनाच इतके महत्त्व का दिले जाते? यामागे पौराणिक कथा, ज्योतिषशास्त्र, धर्मशास्त्र आणि लोकपरंपरा यांचा सुंदर संगम आहे.
अनेक परंपरांनुसार हनुमानाचा अवतार चैत्र पौर्णिमेला मंगळवारी झाला असे मानले जाते. त्यामुळे मंगळवार हा त्यांचा विशेष दिवस मानला गेला. “मंगळ” हा शब्दच शुभ, कल्याणकारी आणि विजयदायी असा आहे. हनुमान हे सर्व अमंगल दूर करणारे असल्यामुळे मंगळवार त्यांच्याशी जोडला गेला.
ज्योतिषशास्त्रानुसार मंगळ ग्रह हा शौर्य, पराक्रम, रक्त, ऊर्जा, युद्धकौशल्य आणि साहस यांचा कारक आहे. हनुमान हे अद्वितीय पराक्रमाचे मूर्तिमंत रूप असल्यामुळे मंगळ ग्रहाच्या दोषांवर मात करण्यासाठी हनुमानाची उपासना सांगितली जाते. ज्यांच्या पत्रिकेत मंगळ दोष, कुजदोष, भूमिवाद, अपघातयोग, क्रोध, मानसिक अस्थिरता असे योग असतील त्यांनी मंगळवारी हनुमानाची आराधना करावी असे ज्योतिषग्रंथात सांगतले आहे.
काही परंपरांमध्ये मंगळवार हा श्रीरामभक्तीचा दिवस मानला जातो. हनुमान हे श्रीरामाचे सर्वश्रेष्ठ भक्त असल्याने या दिवशी त्यांची विशेष पूजा केली जाते.
एकदा शनिदेव यांनी हनुमानांवर आपली दृष्टी टाकण्याचा प्रयत्न केला. हनुमानांनी त्यांना आपल्या शेपटीत गुंडाळले आणि पर्वतांवरून उड्या मारू लागले. त्यामुळे शनिदेवांना फार वेदना झाल्या. तेव्हा शनिदेवांनी प्रार्थना केली की, जो भक्त तुझी उपासना करेल त्याला माझ्या कठोर पीडेपासून मी संरक्षण देईन. तेव्हापासून शनिवारी हनुमानपूजन केल्यास शनिदोषाचा त्रास कमी होतो अशी श्रद्धा निर्माण झाली.
साडेसात, अडीचकी, शनी महादशा, न्यायालयीन प्रकरणे, आर्थिक अडचणी, शत्रूपीडा यांसाठी शनिवारी हनुमानाची विशेष आराधना केली जाते.
हनुमान हे भूत, प्रेत, पिशाच, नकारात्मक ऊर्जा आणि अज्ञात भीती यांचा नाश करणारे देव मानले जातात. म्हणून शनिवारी हनुमान चालीसा, बजरंग बाण, सुंदरकांड यांचे पठण विशेष फलदायी मानले जाते.
रामचरितमानस, हनुमान चालीसा, स्कंदपुराण आणि विविध उपासना परंपरांमध्ये हनुमानाची भक्ती संकटमोचक म्हणून वर्णन केली आहे. धर्मशास्त्रात विशिष्ट वारापेक्षा भक्तीला अधिक महत्त्व आहे; मात्र परंपरेने मंगळवार आणि शनिवार हे दिवस विशेष फलदायी मानले गेले आहेत.
हनुमानाला शेंदूर अतिशय प्रिय मानला जातो. एक आख्यायिका अशी सांगितली जाते की माता सीता कपाळी शेंदूर लावत असल्याचे पाहून हनुमानांनी संपूर्ण शरीरावर शेंदूर लावला, कारण त्यामुळे श्रीरामांचे आयुष्य वाढते असे त्यांना वाटले.
गूळ
भाजलेले हरभरे
बेसन लाडू
बुंदी
केळी
नारळ अर्पण केले जातात.
मंगळवारी
हनुमान चालीसा
संकटमोचन हनुमानाष्टक
मारुती स्तोत्र
भीमरूपी महारुद्रा
शनिवारी
हनुमान चालीसा
बजरंग बाण
सुंदरकांड
हनुमान बाहुक
मंगळवार हा हनुमानांच्या पराक्रम, ऊर्जा आणि जन्मस्मरणाशी संबंधित मानला जातो, तर शनिवार हा शनीपीडा निवारण आणि संकटमोचन उपासनेसाठी विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. धर्मशास्त्राचा मूळ संदेश असा आहे की वार कोणताही असो, श्रद्धा, सात्त्विक आचरण आणि श्रीरामनामासह केलेली हनुमंताची भक्तीच सर्वाधिक फलदायी ठरते. त्यामुळे मंगळवार आणि शनिवार हे विशेष दिवस असले तरी हनुमानाची आराधना दररोज केली तरी ती तितकीच पुण्यदायी मानली जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: मंगळवार हा भगवान हनुमानांचा प्रिय वार मानला जातो. या दिवशी त्यांची पूजा केल्याने धैर्य, शक्ती आणि आत्मविश्वास वाढतो, अशी श्रद्धा आहे.
Ans: हनुमानजी हे ब्रह्मचर्य, संयम आणि आत्मनियंत्रणाचे प्रतीक मानले जातात. त्यामुळे त्यांच्या उपासनेत शुद्ध आचरणाला महत्त्व दिले जाते.
Ans: श्रद्धेनुसार या दोन्ही दिवशी नियमित पूजा केल्याने हनुमानजींची कृपा प्राप्त होते आणि जीवनातील अडचणींवर मात करण्याचे बळ मिळते.
.png "Videos"){kind=small}
