सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
पूजा झाल्यानंतर आरती करणे हा एक महत्त्वाचा हिंदू विधी आहे. मंदिरात असो वा घरी, आरतीनंतर बहुतेक लोक दिव्याच्या ज्योतीवरून हात फिरवतात, नंतर ते डोळ्यांवर आणि मग डोक्यावर ठेवतात. हे दृश्य जवळजवळ प्रत्येक पूजेमध्ये सामान्यपणे दिसून येते. बऱ्याचदा लोक याला एक धार्मिक परंपरा मानतात, परंतु श्रद्धेसोबतच यामागे काही व्यावहारिक आणि वैज्ञानिक कारणेही आहेत. दरम्यान, या वैज्ञानिक कारणांना पाठिंबा देण्यासाठी मर्यादित ठोस वैद्यकीय पुरावे उपलब्ध आहेत, त्यामुळे त्यांना केवळ पारंपरिक श्रद्धाच मानले पाहिजे.
धार्मिक श्रद्धेनुसार, आरतीची ज्योत ही ईश्वराचे तेज, ऊर्जा आणि सकारात्मकतेचे प्रतीक मानले जाते. जेव्हा भक्त ज्योतीच्या उष्णतेजवळ आपले हात नेऊन ते डोळ्यांवर आणि कपाळावर ठेवतात, तेव्हा याचा अर्थ असा होतो की ते ईश्वराचा आशीर्वाद आणि दिव्य ऊर्जा आपल्या जीवनात स्वीकारत आहेत. यातून आदर आणि भक्तीची भावना देखील व्यक्त होते. या धार्मिक परंपरेचे महत्त्व, त्यामागील पारंपरिक कारणमीमांसा आणि मानसिक शांतीवरील याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया
पूजेदरम्यान, आपले लक्ष देवतेच्या मूर्तीवर आणि दिव्याच्या ज्योतीवर केंद्रित केले जाते. आरतीनंतर डोळ्यांना गरम हात लावल्याने मानसिक शांती आणि एकाग्रता वाढते, असे अनेकांचे मत आहे. यामुळे पूजेदरम्यान अनुभवलेल्या सकारात्मक भावना काही क्षण अधिक काळ टिकून राहण्यास मदत होते, असे मानले जाते. दरम्यान, याबाबत कोणतेही स्पष्ट वैज्ञानिक निष्कर्ष उपलब्ध नाहीत.
दिव्याच्या ज्योतीजवळ हात धरल्याने तळहातांना सौम्य उष्णता जाणवते. डोळ्यांजवळ किंवा चेहऱ्याजवळ हात ठेवल्यास, काही लोकांना आराम आणि सुखद अनुभव येतो. हा परिणाम थंडीच्या दिवसात चेहऱ्यावर तळहातांच्या उबेसारखा असू शकतो. हा अनुभव प्रत्येक व्यक्तीनुसार वेगळा असू शकतो आणि याला वैद्यकीय उपचार मानू नये.
धार्मिक विधी अनेकदा मन शांत करण्यास आणि सकारात्मक विचार जोपासण्यास मदत करतात. आरतीनंतर डोळ्यांवर हात ठेवण्याची क्रिया देखील एक सजगतेचा क्षण ठरू शकते, ज्यामुळे काही क्षणांसाठी व्यक्ती पूजेच्या भावनेत पूर्णपणे मग्न होऊ शकते. यामुळे मानसिक संतुलन आणि आध्यात्मिक समाधान मिळू शकते.
आज प्रत्येक धार्मिक प्रथेसाठी वैज्ञानिक पुरावे उपलब्ध नसले तरी, अनेक प्रथा सांस्कृतिक वारसा आणि सामूहिक श्रद्धेचा भाग आहेत. आरतीनंतर डोळ्यांवर हात ठेवण्याचा विधी ही अशीच एक प्रथा आहे. हे देवाप्रती आदर, नम्रता आणि सकारात्मक भावना व्यक्त करण्याचे एक माध्यम मानले जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: आरतीच्या ज्योतीतील पवित्रता आणि ईश्वराचा आशीर्वाद ग्रहण करण्यासाठी आरतीनंतर हात डोळ्यांवर लावण्याची परंपरा आहे.
Ans: धर्मशास्त्रानुसार आरतीची ज्योत दैवी तेजाचे प्रतीक मानली जाते. तिचा स्पर्श डोळे आणि मस्तकाला केल्याने ईश्वरकृपा प्राप्त होते, अशी श्रद्धा आहे.
Ans: आरती श्रद्धेने करावी, मन शांत ठेवावे, ज्योतीचा आदर करावा आणि प्रार्थनेनंतर प्रसाद भक्तिभावाने ग्रहण करावा.
