रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
वर्ष २०२६ मधील शेवटची आणि अत्यंत महत्त्वाची सोमवती अमावस्या सोमवार, ९ नोव्हेंबर रोजी आहे. हिंदू धर्मात या दिवसाला अत्यंत पवित्र आणि विशेष मानले जाते. या सोमवती अमावस्येचे महत्त्व, तिची पौराणिक कथा आणि या दिवशी भगवान शिवाची आराधना कशी करावी याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.
हिंदू पंचांगानुसार, जेव्हा अमावस्या तिथी सोमवारी येते, तेव्हा त्याला ‘सोमवती अमावस्या’ म्हटले जाते. सोमवार हा भगवान शंकराचा वार आहे आणि अमावस्या ही पितरांची तिथी मानली जाते. त्यामुळे या दिवशी शिव आणि शक्ती (माता पार्वती) तसेच पितरांच्या पूजेचा हा एक दुर्मिळ व शुभ योग असतो. ही अमावस्या वर्षातून फक्त १ किंवा २ वेळाच येते, ज्यामुळे तिचे धार्मिक महत्त्व अधिक वाढते.
सोमवती अमावस्येशी जोडलेली एक प्रसिद्ध कथा ‘सोना धोबीण’ हिची आहे. एका गरीब ब्राह्मणाच्या मुलीचे लग्न जमत नव्हते. एका साधूने त्या मुलीला सांगितले की, जर तिने जवळच्या गावातील ‘सोना’ नावाच्या धोबिणीचा आशीर्वाद घेतला, तर तिच्या लग्नाचा योग येईल. ती मुलगी सोना धोबिणीच्या घरी गेली आणि तिथे तिची कोणतीही ओळख न दाखवता निस्वार्थपणे सेवा करू लागली. सोना धोबिणीला जेव्हा हे समजले, तेव्हा तिने प्रसन्न होऊन त्या मुलीला अखंड सौभाग्याचा आशीर्वाद दिला.
योगायोगाने त्याच दिवशी सोमवती अमावस्या होती. सोना धोबिणीने तिच्या पुण्यातील काही अंश त्या मुलीला दिल्यामुळे, धोबिणीच्या पतीचे प्राण वाचले आणि ब्राह्मणाच्या मुलीचे लग्नही थाटात पार पडले. तेव्हापासून विवाहित स्त्रिया आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि अखंड सौभाग्यासाठी हे व्रत करतात.
सोमवती अमावस्येला शिवाची पूजा केल्याने कुंडलीतील चंद्र दोष दूर होतात आणि सुख-समृद्धी लाभते.
सकाळी लवकर उठून स्नान करावे (शक्य असल्यास पाण्यात थोडे गंगाजल टाकावे). त्यानंतर शिवमंदिरात किंवा घरातील शिवलिंगावर कच्चं दूध, दही, मध आणि गंगाजल अर्पण करून ‘ॐ नमः शिवाय’ मंत्राचा जप करत अभिषेक करावा.
शिवाच्या आवडीचे बेलपत्र, पांढरी फुले, धतुरा, अक्षता (अखंड तांदूळ) आणि चंदनाचा टिळा लावावा. या दिवशी केवळ शिव नव्हे, तर माता पार्वतीचीही एकत्र पूजा करावी. विवाहित महिलांनी माता पार्वतीला हळद-कुंकू आणि सौभाग्याचे लेणं अर्पण करावे.
पूजेच्या शेवटी शिव चालीसा पठण करावे, धूप-दीप लावून महादेवाची आरती करावी.
पिंपळाच्या झाडाची पूजा (अश्वत्थ पूजा): सोमवती अमावस्येला पिंपळाच्या झाडामध्ये त्रिदेवांचा (ब्रह्मा, विष्णू, महेश) वास असतो असे मानतात. झाडाला दूध आणि पाणी अर्पण करून कच्च्या सुती धाग्याने १०८ वेळा प्रदक्षिणा (परिक्रमा) घालण्याची परंपरा आहे.
हा दिवस पितृ दोषापासून मुक्ती मिळवण्यासाठी उत्तम मानला जातो. पितरांच्या नावाने तर्पण करावे तसेच गरजू लोकांना अन्न, वस्त्र किंवा तीळ दान करावे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: सोमवती अमावस्या 9 नोव्हेंबर रोजी आहे
Ans: हिंदू पंचांगानुसार, अमावस्या तिथी सोमवारी आल्यास तिला सोमवती अमावस्या म्हणतात. या दिवशी भगवान शिव आणि माता पार्वतीच्या पूजेला विशेष महत्त्व आहे.
Ans: सकाळी स्नान करून शिवलिंगावर जल, दूध आणि गंगाजल अर्पण करावे. त्यानंतर बेलपत्र, पांढरी फुले अर्पण करून 'ॐ नमः शिवाय' मंत्राचा जप करावा.
