International Self Care Day :धावपळीच्या आयुष्यात स्वतःसाठी वेळ काढताय ना? जाणून घ्या ‘या’ खास दिवसाचे महत्त्व आणि खास टिप्स

International Self Care Day : आंतरराष्ट्रीय स्व-काळजी दिन, ज्याला जागतिक स्व-काळजी दिन म्हणूनही ओळखले जाते, तो दरवर्षी २४ जुलै रोजी साजरा केला जातो. या दिवसाचा उद्देश लोकांना त्यांच्या शारीरिक, मानसिक आणि भावनिक आरोग्याकडे लक्ष देण्यास प्रेरित करणे हा आहे.

• जागतिक आरोग्य जनजागृती
• व्यापक संकल्पना
• आरोग्यदायी जीवनशैलीचा संदेश

आजच्या वेगवान आणि आधुनिक युगात मानवी आयुष्य अत्यंत स्पर्धात्मक आणि तणावपूर्ण बनले आहे. सकाळी उठल्यापासून ते रात्री झोपेपर्यंत आपण सगळेच कुटुंब, नोकरी, व्यवसाय आणि सामाजिक जबाबदाऱ्या पार पाडण्याच्या शर्यतीत धावत असतो. या अखंड धावपळीमध्ये आपण बऱ्याचदा ज्या एका महत्त्वाच्या गोष्टीकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करतो, ती गोष्ट म्हणजे ‘स्वतःचे स्वास्थ्य’. आपण इतरांची काळजी घेतो, कामाचे डेडलाईन्स पाळतो, पण स्वतःच्या शरीराने आणि मनाने दिलेल्या थकव्याच्या संकेतांकडे दुर्लक्ष करतो. याच गोष्टीची जाणीव करून देण्यासाठी आणि मानवी आयुष्यात आत्म-देखभालीचे महत्त्व पटवून देण्यासाठी दरवर्षी २४ जुलै रोजी जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय सेल्फ केअर डे’ (International Self Care Day) साजरा केला जातो.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) व्याख्येनुसार, स्वतःचे आरोग्य जपणे आणि रोगांपासून स्वतःचा बचाव करणे ही प्रत्येक व्यक्तीची पहिली जबाबदारी आहे. या विशेष दिवशी जगभरातील विविध कॉर्पोरेट ऑफिसेस, शैक्षणिक संस्था, शाळा आणि सामाजिक संघटनांमध्ये आरोग्यविषयक कार्यशाळांचे (Health Workshops) आयोजन केले जाते. या कार्यशाळांमधून लोकांना हे पटवून दिले जाते की, जर तुम्ही स्वतः निरोगी आणि आनंदी असाल, तरच तुम्ही तुमचे कुटुंब आणि काम व्यवस्थित सांभाळू शकता. त्यामुळे स्वतःची काळजी घेणे हा स्वार्थीपणा नसून, ती काळाची गरज आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India At UN: पाकिस्तानला पुराचा इशारा का दिला नाही? भारताने स्पष्ट केले सिंधू पाणी कराराचे ‘नियम’ अन् दहशतवादावर थेट इशारा

सेल्फ केअर म्हणजे नक्की काय? हा केवळ विश्रांतीचा प्रकार नाही!

बऱ्याच लोकांचा असा गैरसमज असतो की ‘सेल्फ केअर’ म्हणजे केवळ सुट्टी घेणे, स्पामध्ये जाणे किंवा काही न करता पडून राहणे. परंतु, वैद्यकीय आणि मानसोपचार तज्ञांच्या मते, सेल्फ केअर ही एक अत्यंत व्यापक आणि शास्त्रीय संकल्पना आहे. यामध्ये तुमच्या आयुष्यातील प्रत्येक घटकाचा समावेश होतो.

• शारीरिक स्वच्छता आणि आरोग्य (Physical Self Care): वेळेवर आणि पौष्टिक आहार घेणे, दररोज किमान ७ ते ८ तासांची शांत झोप घेणे आणि दररोज किमान ३० मिनिटे हलका व्यायाम किंवा योगासने करणे.
• मानसिक आणि भावनिक आरोग्य (Mental & Emotional Self Care): नकारात्मक विचारांपासून दूर राहणे, स्वतःच्या भावनांशी प्रामाणिक राहणे, गरज पडल्यास लोकांना ‘नाही’ म्हणायला शिकणे आणि तणाव व्यवस्थापनासाठी मेडिटेशन किंवा प्राणायाम करणे.
• सामाजिक आणि वैयक्तिक वेळ (Personal Space): मोबाईल, लॅपटॉप आणि सोशल मीडियापासून काही वेळ दूर राहून डिजिटल डिटॉक्स (Digital Detox) करणे, पुस्तक वाचणे, संगीत ऐकणे किंवा आपल्या एखाद्या आवडीच्या छंदाला (Hobby) वेळ देणे.

२४ जुलै हाच दिवस का निवडला गेला?

आंतरराष्ट्रीय सेल्फ केअर डे २४ जुलै रोजी साजरा करण्यामागे एक अत्यंत सुंदर आणि अर्थपूर्ण कारण आहे. इंग्रजी कॅलेंडरनुसार २४ जुलै म्हणजे ‘२४/७’ (२४ तास आणि ७ दिवस). याचा प्रतिकात्मक अर्थ असा आहे की, आत्म-देखभाल ही वर्षातील ३६५ दिवस आणि २४ तास सतत चालणारी प्रक्रिया आहे. ही कोणतीही एक दिवसाची गोष्ट नसून, ती एका निरोगी जीवनशैलीची सवय आहे.

जर तुम्ही दररोज स्वतःसाठी काही मिनिटे काढली नाहीत, तर कालांतराने त्याचा परिणाम नैराश्य (Depression), उच्च रक्तदाब (Hypertension), हृदयविकार आणि इतर गंभीर शारीरिक आजारांच्या रूपात समोर येतो. म्हणूनच, हा दिवस आपल्याला सावध करतो की, रोगांवर उपचार करण्यापेक्षा रोगांपासून स्वतःचा बचाव करणे (Prevention is better than cure) केव्हाही उत्तम.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : NISAR: अंटार्क्टिकाच्या बर्फाखाली रहस्य! बर्फात दिसला महाकाय ‘हमिंगबर्ड’ पक्षी; नासा-इस्रोच्या NISAR उपग्रहाने टिपले अद्भूत दृश्य

तुमच्या दैनंदिन आयुष्यात सेल्फ केअर कशी आत्मसात कराल?

तुम्हाला तुमच्या व्यस्त दिनचर्येतून तासंतास वेळ काढण्याची मुळीच गरज नाही. अगदी छोट्या-छोट्या सवयी बदलून तुम्ही रोज स्वतःची काळजी घेऊ शकता. १. सकाळची सुरुवात शांततेने करा: सकाळी उठल्या उठल्या मोबाईल स्क्रोल करण्याऐवजी ५ ते १० मिनिटे शांत बसा आणि खोल श्वास घ्या. २. शरीराला डिहायड्रेशनपासून वाचवा: दिवसभरात पुरेसे पाणी प्या. ३. कामाच्या मध्ये ब्रेक घ्या: सलग तासभर बसून काम करण्याऐवजी मध्येच २ मिनिटांचा ब्रेक घेऊन थोडे चाला. ४. डिजिटल डिटॉक्स: रात्री झोपण्यापूर्वी किमान १ तास आधी सर्व स्क्रीन बंद करा. ५. स्वतःचे कौतुक करा: दिवसभरात तुम्ही केलेल्या छोट्या-छोट्या चांगल्या गोष्टींबद्दल स्वतःचे आभार माना.