
nelson mandela international day 18 july theme 67 minutes community service history importance south africa madiba
जागतिक इतिहासात असे काही मोजकेच नेते होऊन गेले, ज्यांनी केवळ आपल्या देशाचेच नाही, तर संपूर्ण जगाचे विचार बदलून टाकले. अशाच थोर नेत्यांपैकी एक म्हणजे दक्षिण आफ्रिकेचे माजी अध्यक्ष आणि शांततेचे जागतिक दूत नेल्सन मंडेला (Nelson Mandela). त्यांचा जन्मदिवस म्हणजेच १८ जुलै हा दिवस दरवर्षी संपूर्ण जगभरात ‘नेल्सन मंडेला आंतरराष्ट्रीय दिवस’ म्हणून अत्यंत आदराने साजरा केला जातो. संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) २००९ मध्ये या दिवसाला अधिकृत मान्यता दिली आणि २०१० मध्ये हा दिवस पहिल्यांदा जागतिक स्तरावर साजरा करण्यात आला. हा दिवस केवळ एका व्यक्तीचा वाढदिवस नाही, तर त्यांनी मानवी हक्कांसाठी, समानतेसाठी आणि वर्णभेदाविरुद्ध (Apartheid) दिलेल्या अभूतपूर्व लढ्याचा हा एक उत्सव आहे.
नेल्सन मंडेला यांचे जीवन आपल्याला शिकवते की, जर मनात दृढ निश्चय आणि न्यायाची चाड असेल, तर कोणतीही जुलमी सत्ता तुमच्यासमोर टिकू शकत नाही. दक्षिण आफ्रिकेतील काळ्या-गोऱ्यांमधील भेद आणि तिथली वर्णद्वेषी व्यवस्था संपवण्यासाठी त्यांनी आपल्या आयुष्याची तब्बल २७ वर्षे तुरुंगात घालवली. तुरुंगातील या छळानंतरही जेव्हा ते बाहेर आले, तेव्हा त्यांच्या मनात बदल्याची भावना नव्हती, तर क्षमा आणि समेट (Reconciliation) करण्याची तयारी होती. त्यांच्या याच त्यागामुळे त्यांना दक्षिण आफ्रिकेचे ‘राष्ट्रपिता’ मानले जाते आणि जग त्यांना प्रेमाने ‘मदिबा’ (Madiba) या नावाने ओळखते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : BabElMandeb: ‘अश्रूंचे द्वार’ जागतिक अर्थव्यवस्थेला रडवणार? ‘बाब अल-मंदेब’ नाकेबंदीच्या इशाऱ्याने कच्च्या तेलाच्या बाजारात भूकंप
नेल्सन मंडेला आंतरराष्ट्रीय दिवसाचे सर्वात मोठे आणि वेगळे वैशिष्ट्य म्हणजे ‘६७ मिनिटांची समाजसेवा’ (67 Minutes of Service). मंडेला यांनी आपल्या आयुष्यातील तब्बल ६७ वर्षे सार्वजनिक सेवा, शांततेचा प्रसार आणि मानवाधिकारांच्या रक्षणासाठी समर्पित केली होती. त्यांच्या याच ६७ वर्षांच्या त्यागाचा आणि सेवेचा सन्मान करण्यासाठी या दिवशी जगातील प्रत्येक नागरिकाला आपल्या २४ तासांपैकी किमान ६७ मिनिटे समाजासाठी देण्याचे आवाहन केले जाते.
या ६७ मिनिटांमध्ये लोक आपल्या आजूबाजूच्या गरजू लोकांना मदत करतात. शाळा, विविध सामाजिक संस्था आणि स्थानिक समुदाय या दिवशी एकत्र येतात. कोणी गरिबांना अन्नदान करते, कोणी वृद्धाश्रमात जाऊन तिथल्या ज्येष्ठांशी संवाद साधते, तर कोणी वेशीवरील मुलांच्या शिक्षणासाठी मदत करते. या उपक्रमाचा मुख्य हेतू हाच आहे की, बदल घडवून आणण्यासाठी आपल्याला खूप मोठ्या पदाची किंवा पैशांची गरज नसते; आपल्या छोट्याशा प्रयत्नातूनही आपण कोणाच्या तरी आयुष्यात आनंदाचा प्रकाश आणू शकतो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : ChinaBiotech: वटवाघुळ झाले आता चीन माकडांच्या मागे! एकाची किंमत तब्बल ३० लाख रुपये; प्रयोगशाळेत घडतंय काहीतरी धक्कादायक?
प्रत्येक वर्षी संयुक्त राष्ट्र या दिवसासाठी एक विशेष संदेश किंवा संकल्पना निश्चित करते. वर्ष २०२६ साठी अधिकृत थीम “It’s Still in Our Hands to Combat Poverty and Inequity” (गरीबी आणि असमानतेविरुद्ध लढा देणे अजूनही आपल्याच हातात आहे) अशी ठेवण्यात आली आहे. आजच्या आधुनिक जगातही जिथे युद्धे, हवामान बदल आणि आर्थिक विषमता वाढत आहे, तिथे मंडेला यांचे विचार अधिक प्रासंगिक ठरतात. ही थीम आपल्याला आठवण करून देते की, समाजातील गरिबी आणि भेदभाव नष्ट करण्याची जबाबदारी केवळ सरकारची नसून, ती आपल्या सर्वांची वैयक्तिक जबाबदारी आहे.
या दिवशी जगभरातील शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये वादविवाद स्पर्धा, शांतता रॅली आणि मंडेला यांच्या जीवनावरील चित्रपट दाखवले जातात. इंटरनेट आणि ऑनलाइन मंचांवरही त्यांच्या विचारांचा प्रसार केला जातो. नेल्सन मंडेला आंतरराष्ट्रीय दिवस आपल्याला हेच सांगतो की, एका व्यक्तीचे धैर्य आणि वचनबद्धता संपूर्ण जगामध्ये एक मोठा आणि सकारात्मक बदल घडवून आणू शकते. जर आपण सर्वांनी मिळून मानवतेचा हा वारसा पुढे चालवला, तर मंडेला यांनी स्वप्नात पाहिलेला सुंदर आणि समान जग प्रत्यक्षात येणे कठीण नाही.