Purple Day Epilepsy Awareness Day 2025: जाणून घ्या काय आहे एपिलेप्सी आणि ‘हा’ आजार जांभळ्या रंगाशी कसा जोडला गेला

एपिलेप्सी हा मेंदूशी संबंधित एक गंभीर विकार आहे, जो जागतिक स्तरावर कोट्यवधी लोकांना प्रभावित करतो. या आजाराबाबत जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी 26 मार्च रोजी 'पर्पल डे' साजरा केला जातो.

Purple Day Epilepsy Awareness Day 2025 : एपिलेप्सी हा मेंदूशी संबंधित एक गंभीर विकार आहे, जो जागतिक स्तरावर कोट्यवधी लोकांना प्रभावित करतो. या आजाराबाबत जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी 26 मार्च रोजी ‘पर्पल डे’ साजरा केला जातो. 2008 मध्ये कॅनडाच्या कॅसिडी मेगन या मुलीने या मोहिमेची सुरुवात केली. तिचे उद्दिष्ट लोकांमध्ये एपिलेप्सीबद्दलची अंधश्रद्धा दूर करणे आणि त्याच्या योग्य उपचारांबद्दल जागरूकता निर्माण करणे हे होते. आज 134 हून अधिक देशांमध्ये हा दिवस मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो.

एपिलेप्सी म्हणजे काय?

एपिलेप्सी हा मेंदूशी संबंधित एक आजार आहे, ज्यामध्ये मेंदूच्या चेतापेशींच्या कार्यात अडथळा येतो आणि त्यामुळे रुग्णाला झटके येतात. हे झटके सौम्य ते तीव्र स्वरूपाचे असू शकतात. काही प्रकरणांमध्ये रुग्ण बेशुद्ध पडतो, त्याला भूतकाळात काय झाले याची जाणीव राहत नाही, तसेच तो असामान्य वर्तनही करू शकतो. मेंदूमधील असामान्य लहरीमुळे हा आजार निर्माण होतो, त्यामुळे मानसिक संतुलन बिघडते आणि शरीरावर ताबा राहत नाही.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : इस्रायलच्या GPS हल्ल्यामुळे भारतीय विमानांसाठी धोका? पाकिस्तान सीमेवर 15 महिन्यांत 465 स्पूफिंग घटना

एपिलेप्सीची लक्षणे

एपिलेप्सी असलेल्या व्यक्तींमध्ये खालील लक्षणे आढळू शकतात:

• शरीरात कडकपणा येणे
• अचानक बेशुद्ध होणे
• तोंडाला फेस येणे
• डोळ्यांच्या बाहुल्या वरच्या दिशेने फिरणे
• अचानक जमिनीवर पडणे
• दात घट्ट करणे किंवा जीभ चावणे
• डोळ्यासमोर अंधार येणे

एपिलेप्सीची जागतिक आकडेवारी

जगभरात 5 कोटी लोक या आजाराने ग्रस्त आहेत, त्यापैकी 1 कोटी रुग्ण भारतात आहेत. जागतिक पातळीवर दर 1 लाख लोकसंख्येमागे 49 लोकांना हा आजार होतो, तर भारतात हा दर 139 प्रति लाख आहे. ही आकडेवारी दर्शवते की भारतात या आजाराची समस्या अधिक गंभीर आहे आणि त्याबाबत जागरूकता निर्माण करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

जांभळ्या रंगाचा एपिलेप्सीशी काय संबंध आहे?

एपिलेप्सीचा अधिकृत रंग लॅव्हेंडर आहे, जो एकटेपणाचे प्रतीक मानला जातो. यामागचे वैज्ञानिक कारण असे की, लॅव्हेंडर या वनस्पतीमध्ये असलेल्या विशिष्ट घटकांमुळे मध्यवर्ती मज्जासंस्थेला शांती मिळते. चित्तशुद्धी आणि मेंदूला आराम देण्यासाठी हा रंग वापरण्यात येतो. त्यामुळे पर्पल डेच्या निमित्ताने लोक जांभळ्या रंगाचे कपडे घालतात आणि या रोगाबद्दल जागरूकता पसरवतात.

एपिलेप्सीचे निदान आणि उपचार

एपिलेप्सीचे निदान खालील चाचण्यांद्वारे केले जाऊ शकते:

• रक्त चाचणी: मेंदूतील असामान्यता शोधण्यासाठी
• ईईजी (Electroencephalography): मेंदूतील विद्युत क्रियेचे मापन करण्यासाठी
• एमआरआय (MRI): मेंदूच्या संरचनेतील दोष शोधण्यासाठी
• सीटी स्कॅन (CT Scan): मेंदूतील असामान्यता ओळखण्यासाठी
• पीईटी स्कॅन (PET Scan): मेंदूतील क्रियाशील भाग तपासण्यासाठी

एपिलेप्सीवर नियंत्रण कसे ठेवता येईल?

या आजारावर अद्याप कोणताही कायमस्वरूपी उपचार नाही, मात्र काही गोष्टींची काळजी घेतल्यास तो नियंत्रित केला जाऊ शकतो:

• नियमित औषधोपचार करणे
• पुरेशी झोप घेणे
• संतुलित आहार घेणे
• मानसिक तणाव टाळणे
• दारू, तंबाखू, सिगारेट यांचे सेवन न करणे

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : ‘भारतीय सैनिकांना काढून टाकणे हा चुकीचा निर्णय…’ मालदीवचे माजी राष्ट्रपती नशीद यांनी का केले असे वक्तव्य?

निष्कर्ष

एपिलेप्सी हा एक गंभीर आजार आहे, परंतु तो योग्य उपचार आणि काळजी घेतल्यास नियंत्रणात ठेवता येतो. भारतात अजूनही अनेक ठिकाणी या आजाराविषयी गैरसमज आणि अंधश्रद्धा आहेत, त्यामुळे पर्पल डेच्या निमित्ताने समाजात योग्य माहिती पसरवण्याची गरज आहे. जांभळ्या रंगाचा हा दिवस एपिलेप्सी रुग्णांसाठी आशेचा किरण आहे आणि तो त्यांच्या समर्थनार्थ उभा राहण्याचा संदेश देतो.