
फोटो सौजन्य - सोशल मिडिया
आज आयपीएल केवळ एक क्रिकेट लीग राहिलेली नाही, तर ती एक प्रमुख व्यावसायिक मॉडेल बनली आहे. २०२५ च्या एका अहवालानुसार, आयपीएल संघांचे स्पॉन्सरशिपचे (Sponsorship) उत्पन्न ₹१,००० कोटींहून अधिक होण्याचा अंदाज आहे. यावरून असे दिसून येते की, कंपन्या आता आपल्या ब्रँडच्या प्रचारासाठी क्रिकेटला सर्वोत्तम माध्यम मानत आहेत.
पूर्वी आयपीएलवर फँटसी गेमिंग कंपन्यांचे वर्चस्व होते, परंतु आता नियमांमध्ये झालेल्या बदलांनंतर अनेक नवीन क्षेत्रे यात सामील झाली आहेत. तंत्रज्ञान, विमान वाहतूक, फिनटेक आणि हरित ऊर्जा यांसारख्या कंपन्यादेखील आयपीएल संघांना प्रायोजित करत आहेत. यामुळे लीगच्या महसुलात आणखी वाढ होत आहे. याशिवाय आता अनेक आंतरराष्ट्रीय ब्रँडदेखील आयपीएलमध्ये सामील होत आहेत, ज्यामुळे भारताबाहेरही या लीगची ओळख वाढत आहे.
सर्व आयपीएल संघ समान कमाई करत नाहीत. स्पॉन्सरशिपच्या महसुलात आघाडीवर असलेल्या काही संघांमध्ये मुंबई इंडियन्स, आरसीबी आणि सीएसके यांचा समावेश आहे. हे तीन संघ दरवर्षी प्रायोजकत्वाच्या महसुलातून अंदाजे १५० कोटी रुपये (अंदाजे १.५ अब्ज डॉलर्स) कमावतात. केकेआर आणि गुजरात टायटन्स दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत, तर उर्वरित संघांची एकत्रित कमाई १,००० कोटी रुपयांपेक्षा (अंदाजे १.५ अब्ज डॉलर्स) जास्त आहे.
दरम्यान, डब्ल्यूपीपी मीडियाचे व्यवस्थापकीय संचालक विनीत कर्णिक म्हणतात की, आयपीएल केवळ मोठीच नाही, तर ती भारतीय क्रीडा व्यवसायाचा कणा आहे. यावरून हे दिसून येते की, जर एखाद्या कार्यक्रमाला मोठा प्रेक्षकवर्ग असेल, तर जुने आणि नवीन प्रायोजक दोघेही गुंतवणूक करण्यास इच्छुक असतात.
जेव्हा आयपीएलची जगातील इतर प्रमुख लीगशी तुलना केली जाते, तेव्हा निकाल आश्चर्यकारक आहेत. इंग्लिश प्रीमियर लीग (ईपीएल) ही जगातील सर्वात श्रीमंत फुटबॉल लीग असून, तिचा वार्षिक महसूल ६ अब्ज पाउंडपेक्षा जास्त आहे. तथापि, प्रति-सामना महसुलाच्या बाबतीत आयपीएलने ईपीएलला मागे टाकले आहे. आता, प्रति-सामना महसुलाच्या बाबतीत केवळ एनएफएल (NFL) आयपीएलला मागे टाकते. आयपीएलची खासियत ही आहे की ती फक्त २ महिन्यांत प्रचंड कमाई करते, तर इतर लीग वर्षभर चालतात.
या वाढत्या प्रायोजकत्वाचा फायदा संघ आणि खेळाडू दोघांनाही होतो. संघांना आर्थिक बळ मिळते आणि ते चांगल्या खेळाडूंमध्ये गुंतवणूक करू शकतात. शिवाय, नवीन ब्रँड्सच्या आगमनामुळे प्रेक्षकांनाही एक वेगळा अनुभव मिळतो.