Trump Saudi Deal : ट्रम्प यांनी सौदी अरेबियाला दिला ‘Major Non-NATO Allies’ दर्जा; पाकिस्तानसह फक्त 20 देशांना हा सन्मान

Mohammed bin Salman US Visit : अमेरिकेचा प्रमुख गैर-नाटो सहयोगी दर्जा सौदी अरेबियाला प्रगत शस्त्रे, वाढलेले लष्करी सहकार्य आणि मोठे गुंतवणूक करार प्रदान करतो, तर पाकिस्तान 2004 पासून या धोरणात्मक फायद्याचा आनंद घेत आहे.

• अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सौदी अरेबियाला ‘मेजर नॉन-नाटो सहयोगी’ (MNNA) दर्जा दिला हा सन्मान जगातील फक्त 20 देशांकडे आहे.
• या दर्जामुळे सौदीला प्रगत शस्त्रे, उच्च तांत्रिक सहकार्य आणि मोठ्या गुंतवणुकीची दारे खुली होणार; पाकिस्तानलाही हा दर्जा 2004 पासून आहे.
• अमेरिका-सौदी क्राउन प्रिन्स MBS यांच्यात झालेल्या भव्य भेटीत स्ट्रॅटेजिक डिफेन्स करारावर स्वाक्षरी झाली, ज्यामुळे दोन्ही देशांतील भागीदारी एका नव्या उंचीवर पोहोचली.

Mohammed bin Salman US Visit : अमेरिका-सौदी (US-Saudi) संबंधांमध्ये ऐतिहासिक टप्पा असेल असा निर्णायक निर्णय अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी घेतला आहे. व्हाईट हाऊसमधील भव्य ब्लॅक-टाय डिनरदरम्यान ट्रम्प यांनी सौदी अरेबियाला ‘मेजर नॉन-नाटो सहयोगी’ (Major Non-NATO Ally – MNNA) असा प्रतिष्ठेचा सन्मान देत असल्याची घोषणा केली. हा दर्जा अत्यंत मर्यादित देशांना दिला जातो आणि जगात एकूण फक्त 20 देशांनाच हा विशेषाधिकार मिळाला आहे. या यादीत ऑस्ट्रेलिया, जपान, इस्रायल, इजिप्त, कतार, दक्षिण कोरिया, ब्राझील, फिलीपिन्स, बहरीन यांसह पाकिस्तानचा समावेश आहे. आता सौदी अरेबिया देखील या महत्त्वाच्या क्लबमध्ये सामील झाले आहे.

ही घोषणा सौदीचे क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान (MBS) यांच्या अमेरिकेतील दौऱ्यादरम्यान करण्यात आली. दोन्ही नेत्यांच्या चर्चेनंतर स्वाक्षरी झालेला स्ट्रॅटेजिक डिफेन्स करार अमेरिका-सौदी नात्याला एक नवीन दिशा देणारा मानला जात आहे. मध्य पूर्वेतील बदलते सामरिक समीकरण, इराणचा वाढता प्रभाव, आणि गल्फ भागातील सुरक्षा आव्हानांच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Two Front War : ’88 तासांचे ट्रेलर पुरेसे’,भारताकडून पाकिस्तानला कठोर इशारा; ख्वाजा आसिफला सतावतेय नेमकी कशाची भीती?

MNNA दर्जा म्हणजे काय?

MNNA हा कोणताही लष्करी गठबंधन करार किंवा युद्धातील हमी देणारा करार नाही; परंतु हा दर्जा मिळालेल्या देशांना अमेरिकेसोबत विशेष सुरक्षा, तांत्रिक आणि लष्करी सहकार्यासाठी अतिरिक्त, विशेषाधिकारयुक्त प्रवेश मिळतो.

यामध्ये:

• प्रगत शस्त्रास्त्रे खरेदी सुलभता
• अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची देवघेव
• संयुक्त लष्करी प्रकल्प
• संरक्षण उत्पादन आणि संशोधन भागीदारी
• मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक आणि गुंतवणुकीची संधी

हे लाभ सामान्य देशांना उपलब्ध नसतात. त्यामुळे सौदीसाठी हा दर्जा सामरिक दृष्टीने अत्यंत लाभदायक मानला जातो.

सौदी अरेबियाला हा सन्मान का देण्यात आला?

1. मध्य पूर्वेत अमेरिकेचा सर्वात महत्त्वाचा भागीदार

सौदी अरेबिया हा गल्फ भागातील अमेरिकेचा सर्वात मोठा सुरक्षा सहयोगी आहे. इराणच्या वाढत्या प्रभावाला रोखण्यासाठी व प्रदेशातील स्थैर्य राखण्यासाठी दोन्ही देशांमध्ये असलेले सहकार्य आज अधिक महत्त्वाचे झाले आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : White House : व्हाईट हाऊसमध्ये रोनाल्डोचा जलवा! सौदी क्राउन प्रिन्सच्या स्वागतासाठी ट्रम्पचा विनोद; एलोन मस्क-टिम कुकचीही उपस्थिती

2. प्रचंड आर्थिक गुंतवणूक

या भेटीत सौदी क्राउन प्रिन्स MBS यांनी अमेरिकेतील गुंतवणूक $600 अब्ज वरून $1 ट्रिलियन करण्याचा निर्णय जाहीर केला. अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेसाठी हा मोठा सकारात्मक सिग्नल मानला जात आहे.

3. शस्त्रास्त्रे व तंत्रज्ञान देवघेव

या करारानुसार अमेरिका सौदीला:

• F-35 फायटर जेट
• आधुनिक लढाऊ टँक
• AI आधारित संरक्षण प्रणाली
• नागरी अणु तंत्रज्ञान

प्रदान करणार आहे. या व्यवहारामुळे सौदी मध्य पूर्वेतील सर्वात आधुनिक लष्करी शक्ती बनू शकते.

4. ट्रम्प यांची ‘प्रो-सौदी’ धोरणे

ट्रम्प यांनी 2017 मध्ये त्यांच्या पहिल्या परदेश दौऱ्यासाठी सौदीची निवड केली होती. त्यामुळे सौदीप्रेमी धोरणांमध्ये हा निर्णय नैसर्गिकच पाऊल मानला जातो.

अमेरिका-सौदी नाते नव्या शिखरावर

या MNNA दर्जामुळे सौदी आणि अमेरिकेमधील धोरणात्मक संबंध अधिक घट्ट होणार आहेत. मध्यपूर्वेत प्रत्येक पावलावर चीन आणि इराणचा वाढता प्रभाव लक्षात घेतला तर हा निर्णय भविष्यातील भू-राजकारणावरही मोठा प्रभाव टाकू शकतो. दोन्ही देशांचे व्यापार, गुंतवणूक आणि सुरक्षा सहकार्य पुढील दशकात अधिक वेगाने वाढण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.