Elon Musk America Party : अमेरिकेच्या राजकारणात नेहमीच दोन प्रमुख पक्षांची म्हणजेच डेमोक्रॅटिक आणि रिपब्लिकन पक्षांचीच मक्तेदारी राहिली आहे. मात्र, या द्वीपक्षीय राजकीय वर्चस्वात आता तिसऱ्या शक्तीचा उदय होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. अब्जाधीश उद्योजक एलोन मस्क यांनी ‘अमेरिकन पार्टी’ नावाने नवीन राजकीय पक्ष स्थापन केल्याची घोषणा करून अमेरिकन राजकारणात खळबळ उडवून दिली आहे.
मस्क यांनी या नव्या पक्षाच्या माध्यमातून अमेरिकन जनतेला “गमावलेले स्वातंत्र्य परत देण्याचा” संकल्प व्यक्त केला आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याशी झालेल्या राजकीय आणि वैचारिक मतभेदांनंतर मस्क सतत ट्रम्पविरोधी भूमिका घेत आहेत, आणि त्यांच्या नव्या पक्षामुळे आगामी राष्ट्राध्यक्ष निवडणुकीत तिसरी पर्याय रेखाटण्याचा गंभीर प्रयत्न सुरू झाला आहे.
अमेरिकेतील द्वीपक्षीय राजकारणाची रचना
अमेरिकेत दोन प्रमुख पक्ष — डेमोक्रॅटिक (स्थापना: 1828) आणि रिपब्लिकन (स्थापना: 1854) — यांनीच राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकांवर सातत्याने वर्चस्व राखले आहे. या दोन्ही पक्षांव्यतिरिक्त काही लहान पक्षांनीही (जसे की ग्रीन पार्टी, लिबर्टेरियन पार्टी, रिफॉर्म पार्टी) निवडणुकीत भाग घेतला आहे, मात्र राष्ट्रीय पातळीवर फारसे यश मिळवता आलेले नाही.
याचे अनेक कारणे आहेत. लहान पक्षांना मतपत्रिकेवर नोंद मिळवण्यासाठी प्रचंड आर्थिक खर्च करावा लागतो. त्यांना पुरेशा मतदारांच्या स्वाक्षऱ्या गोळा कराव्या लागतात. तसेच, संघीय निधी प्राप्त करण्यासाठीही मागील निवडणुकीत किमान ५% राष्ट्रीय मते मिळवण्याची अट असते. परिणामी, बहुतेक तृतीय पक्ष निवडणुकीपासून दूर राहतात.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : दलाई लामांच्या 90 व्या वाढदिवसाचे औचित्य; अमेरिकेने पाठवला ‘असा’ संदेश की ऐकून चीन नाराज
तृतीय पक्षांच्या प्रभावाची उदाहरणे
इतिहासात असे काही प्रसंग घडले आहेत जेव्हा तृतीय पक्षांनी दोन्ही प्रमुख पक्षांतील मतांचे विभाजन करून निवडणुकीचा निकाल बदलला आहे. उदाहरणार्थ:
1. 1912 मध्ये थिओडोर रूझवेल्टने रिपब्लिकन पक्षाच्या विरोधात निवडणूक लढवून मतांची फाटाफूट केली आणि डेमोक्रॅट वुड्रो विल्सन राष्ट्राध्यक्ष झाले.
2. 2000 मध्ये, ग्रीन पार्टीचे राल्फ नाडर यांनी मिळवलेल्या 2.7% मतांमुळे डेमोक्रॅट अल गोर यांचा पराभव झाला आणि जॉर्ज बुश विजयी झाले.
या घटनांवरून हे स्पष्ट होते की लहान पक्ष थेट विजय मिळवू शकत नसले तरी, ते निर्णायक भूमिका बजावू शकतात.
मस्कच्या पक्षाचे भविष्य
एलोन मस्क हे त्यांच्या क्रांतिकारी दृष्टिकोनासाठी आणि जनमानसावरील प्रभावासाठी ओळखले जातात. टेस्ला, स्पेसएक्स, एक्स (पूर्वीचा ट्विटर) या क्षेत्रांतील त्यांचे वर्चस्व पाहता, ते राजकारणातही एक मोठा खेळाडू ठरू शकतात, असा अंदाज तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. मात्र, अमेरिकन राजकारणात स्थान निर्माण करणे मस्क यांच्यासाठी सोपे नाही. त्यांना राष्ट्रीय स्तरावर जनाधार मिळवावा लागेल, प्रचंड आर्थिक गुंतवणूक करावी लागेल, आणि मुख्य प्रवाहातील मतदारांमध्ये विश्वास निर्माण करावा लागेल. असे असले तरी, त्यांच्या ‘अमेरिकन पार्टी’मुळे डेमोक्रॅट आणि रिपब्लिकन पक्षांची गणितं बिघडू शकतात. विशेषतः जर त्यांनी सोशल मीडिया आणि टेक्नॉलॉजीचा वापर करून तरुण मतदारांना आकर्षित केले, तर ते आगामी निवडणुकीत ‘किंगमेकर’ किंवा ‘गेमचेंजर’ ठरू शकतात.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : पृथ्वीवर आढळला थेट मंगळ ग्रहावरचा दगड; लवकरच होणार लिलाव पण शास्त्रज्ञांनी व्यक्त केली नाराजी, पाहा का ते?
अमेरिकन पार्टी
एलोन मस्क यांचा ‘अमेरिकन पार्टी’ स्थापन करण्याचा निर्णय अमेरिकेच्या द्वीपक्षीय व्यवस्थेसाठी एक मोठे आव्हान ठरू शकतो. आता हे पाहावे लागेल की, ते केवळ वादळ निर्माण करतात की खरोखरच अमेरिकन राजकारणाच्या सागरी मार्गावर आपली नौका स्थिरपणे पुढे नेतात.
