Hormuz Strait: इराणचा ‘होर्मुझ’ मास्टरप्लॅन! युद्ध संपवण्यासाठी घातली ‘अशी’ अट की जग होणार कंगाल; सुएझ कालव्यालाही टाकणार मागे

इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने दुबईतील शेकडो अमेरिकी सैनिकांना लक्ष्य केल्याचा दावा केला आहे. मात्र, अमेरिकी लष्कराने दुबईतील कोणत्याही सैनिकांवर हल्ला झाला नसल्याचे म्हटले आहे.

• इराणची ‘मास्टर’ खेळी
• अब्जावधी डॉलर्सची ‘टोल’ वसुली
• अमेरिकेचा तीव्र विरोध

Iran Hormuz Strait sovereignty demand : गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या अमेरिका-इराण युद्धाने( आता एका अशा वळणावर प्रवेश केला आहे, जिथे रणांगणापेक्षा ‘पैशांच्या खेळाची’ चर्चा जास्त रंगू लागली आहे. इराणने अमेरिकेच्या १५-कलमी प्रस्तावाला उत्तर देताना एक अशी नवीन आणि धक्कादायक अट जोडली आहे, ज्यामुळे संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेच्या नाड्या इराणच्या हातात जाऊ शकतात. ही अट आहे ‘होर्मुझच्या सामुद्रधुनी’वर इराणच्या सार्वभौमत्वाला मान्यता देणे आणि तिथून जाणाऱ्या जहाजांकडून ‘टोल’ वसूल करणे.

काय आहे इराणची ही नवीन मागणी?

सीएनएन (CNN) च्या वृत्तानुसार, इराणने स्पष्ट केले आहे की जर जगाला शांतता हवी असेल, तर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर इराणचा पूर्ण ताबा मान्य करावा लागेल. होर्मुझ हा तो अरुंद जलमार्ग आहे जिथून जगातील २०% कच्च्या तेलाची आणि मोठ्या प्रमाणात गॅसची (LNG) वाहतूक होते. युद्ध सुरू झाल्यापासून इराणने हा मार्ग रोखून धरला होता, ज्याचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर झाला. आता इराणला हेच ‘शस्त्र’ कायमस्वरूपी उत्पन्नाचे साधन बनवायचे आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Holy Jihad : हुथी बंडखोरांचा इस्रायलवर क्षेपणास्त्र मारा, ‘पवित्र जिहाद युद्धा’ची मोठी घोषणा; इराणच्या जोडीने आता रणांगण पेटणार

सुएझ कालव्याशी स्पर्धा: दरमहा ८०० दशलक्ष डॉलर्सची कमाई?

इराणच्या संसदेत सध्या एका विशेष विधेयकावर चर्चा सुरू आहे. यानुसार, होर्मुझमधून जाणाऱ्या प्रत्येक तेल टँकर आणि मालवाहू जहाजाकडून ‘पारगमन शुल्क’ (Transit Fee) म्हणजेच टोल आकारला जाईल. तज्ज्ञांच्या मते, जर इराण यात यशस्वी झाला, तर त्यांची कमाई इजिप्तच्या सुएझ कालव्याइतकी होऊ शकते.

• तेलाचा टोल: दररोज २० दशलक्ष बॅरल तेल इथून जाते. जर एका टँकरमागे २ दशलक्ष डॉलर्स टोल लावला, तर दरमहा ६०० दशलक्ष डॉलर्स केवळ तेलातून मिळतील.
• एकूण कमाई: गॅस आणि इतर मालाचा विचार केला तर हा आकडा दरमहा ८०० दशलक्ष डॉलर्सच्या पुढे जाईल, जो इराणच्या एकूण तेल निर्यातीच्या २०% असेल.

अमेरिकेचा संताप आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याचा पेच

अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी इराणची ही मागणी फेटाळून लावली आहे. रुबियो म्हणतात, “होर्मुझमध्ये टोल प्रणाली लागू करण्याचा प्रयत्न केवळ बेकायदेशीर नाही तर जगासाठी धोकादायक आहे.” आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार, होर्मुझ ही एक ‘आंतरराष्ट्रीय सामुद्रधुनी’ (International Strait) आहे, जिथे कोणताही देश टोल आकारू शकत नाही. प्राध्यापक जेम्स क्रास्का यांच्या मते, इराणकडे असा शुल्क आकारण्यासाठी कोणताही कायदेशीर आधार नाही, परंतु युद्धातील यशामुळे इराणच्या महत्त्वाकांक्षा वाढल्या आहेत.

See more

Former Israeli National Security Advisor Yaakov Amidror explains whether Iran’s demands including sovereignty over the Strait of Hormuz are realistic in negotiations with the United States.#Iran #StraitofHormuz #Trump pic.twitter.com/O95OLGQo9T — Al Arabiya English (@AlArabiya_Eng) March 26, 2026

credit – social media and Twitter

दुबईतील हल्ल्याचा दावा आणि वाढता तणाव

या वाटाघाटी सुरू असतानाच, इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सने (IRGC) दावा केला आहे की त्यांनी दुबईतील अमेरिकन सैनिकांना लक्ष्य केले आहे. मात्र, अमेरिकेने हा दावा फेटाळून लावला आहे. दुसरीकडे, येमेनचे हुथी बंडखोरही आता या युद्धात अधिक सक्रिय झाले असून त्यांनी इस्रायलवर क्षेपणास्त्रे डागली आहेत. यामुळे इराण आता लष्करी आणि आर्थिक अशा दोन्ही आघाड्यांवर जगाला वेठीस धरण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे दिसून येते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US AWACS: अमेरिकेचा ‘आकाशातील हेर’ इराणने पाडला! Prince Sultan Air Baseवर क्षेपणास्त्रांचा पाऊस; 12 जवान रक्ताच्या थारोळ्यात

 जागतिक अर्थव्यवस्थेचे काय होणार?

ब्लूमबर्ग इकॉनॉमिक्सच्या दीना एस्फाद्यारी म्हणतात की, इराणला मिळालेले हे नवीन सामर्थ्य त्यांच्यासाठीही आश्चर्यकारक आहे. जर जगाने इराणची ही अट मान्य केली, तर भविष्यात तेलाचे दर इराणच्या इच्छेनुसार ठरतील. ही केवळ एका देशाची श्रीमंती नाही, तर जागतिक ऊर्जा सुरक्षेवर इराणने मिळवलेले कायमस्वरूपी वर्चस्व असेल.