Abraham Accords : इराणची नजर अमेरिकेवर असताना नेतान्याहू अबू धाबीत; जाणून घ्या इस्रायल आणि यूएईच्या गुप्त बैठकीचे गूढ काय?

NAbraham Accords : नेतान्याहू यांनी अबू धाबीमध्ये संयुक्त अरब अमिरातीचे अध्यक्ष मोहम्मद बिन झायद यांची भेट घेतली, मात्र दोन्ही देशांनी अशा कोणत्याही भेटीची अधिकृतपणे पुष्टी केलेली नाही.

• गुप्त बैठक आणि कूटनिती
• हल्ल्याच्या इशाऱ्यावरून वाद
• अब्राहम करार आणि वाढती भागीदारी

मध्य पूर्वेतील अत्यंत नाजूक आणि तणावपूर्ण राजकीय वातावरणात एक मोठी खळबळ उडवून देणारी बातमी समोर आली आहे. इराण आणि अमेरिकेमधील वाढत्या लष्करी तणावावर जगाचे लक्ष केंद्रित झालेले असतानाच, इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी अत्यंत गोपनीयतेने संयुक्त अरब अमिरातीचा (UAE) दौरा केला. अबू धाबी येथे त्यांनी यूएईचे (Abraham Accords) राष्ट्राध्यक्ष शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाहयान यांची भेट घेऊन गंभीर विषयांवर चर्चा केल्याचा दावा आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांनी केला आहे. जरी दोन्ही देशांच्या अधिकृत यंत्रणांनी या दौऱ्याला थेट दुजोरा दिला नसला, तरी या गुप्त बैठकीमुळे आखाती देशांच्या कूटनितीमध्ये मोठ्या घडामोडींना वेग आला आहे.

रॉयटर्ससह अनेक जागतिक वृत्तसंस्थांच्या अहवालानुसार, नेतान्याहू विशेष विमानाने अबू धाबी येथे पोहोचले होते. मध्य पूर्वेतील बहुतेक मुस्लिम देश इस्रायलला आपला पारंपारिक शत्रू मानत असताना, संयुक्त अरब अमिरातीने मात्र एक वेगळा राजकीय मार्ग निवडला आहे. २०२० मध्ये झालेल्या ऐतिहासिक ‘अब्राहम करारा’चा भाग बनून यूएईने इस्रायलशी पूर्ण राजनैतिक संबंध प्रस्थापित केले. या करारानंतर दोन्ही देशांमधील व्यापारी, तांत्रिक आणि सुरक्षाविषयक भागीदारी वेगाने वाढली आहे. सध्या इराणशी वाढणाऱ्या संभाव्य युद्धाच्या सावटाखाली यूएई वॉशिंग्टन आणि जेरुसलेम या दोन्ही प्रमुख केंद्रांशी आपले सुरक्षेचे जाळे मजबूत करण्याचा प्रयत्न करत आहे.

हमास हल्ल्याच्या १० दिवस आधीच्या इशाऱ्यावरून नवा वाद

नेतान्याहू यांच्या या ताज्या गुप्त दौऱ्याला आणखी एका मोठ्या वादळाची पार्श्वभूमी लाभली आहे. इस्रायली वृत्तपत्र ‘हाआरेत्झ’ने (Haaretz) नुकताच असा खळबळजनक दावा केला होता की, ७ ऑक्टोबर २०२३ रोजी हमासने इस्रायलवर केलेल्या भीषण हल्ल्याच्या सुमारे १० दिवस आधी यूएईच्या राष्ट्राध्यक्षांनी वैयक्तिकरित्या नेतान्याहू यांना एका मोठ्या लष्करी कारवाईची पूर्वकल्पना दिली होती. हा इशारा वेळेत मिळाल्यानंतरही तो इस्रायली सुरक्षा यंत्रणांपर्यंत पोहोचवण्यात आला नाही, असा आरोप या अहवालात करण्यात आला आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : AIIB Meeting : कतारमध्ये अर्थमंत्र्यांचे जोरदार स्वागत; जागतिक गुंतवणूकदार आणि 6 देशांच्या अर्थमंत्र्यांसोबत द्विपक्षीय बैठका

तथापि, पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी वृत्तपत्राचा हा दावा पूर्णपणे फेटाळून लावला आहे. हा अहवाल धादांत खोटा आणि दिशाभूल करणारा असल्याचे सांगत त्यांनी संबंधित वृत्तपत्रावर कायदेशीर कारवाई करण्याची ताकीद दिली आहे. परंतु, इस्रायलमध्ये आगामी काळात होत असलेल्या निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर तेथील विरोधी पक्षांनी या मुद्द्यावरून नेतान्याहू यांना घेरण्यास सुरुवात केली आहे. सुरक्षेतील ही मोठी चूक असल्याचे सांगत विरोधी पक्षाचे नेते नेतान्याहू यांच्या नेतृत्वावर आणि धोरणांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत आहेत.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Rooppur Nuclear Plant: बांगलादेशच्या प्रगतीवर पाकिस्तानचा जळफळाट; रशियन युरेनियम विमान रोखले, ढाकावर ओढवणार विजेचे संकट

यापूर्वीही पार पडल्या आहेत अत्यंत गुप्त बैठका

नेतान्याहू आणि शेख मोहम्मद बिन झायेद यांच्यातील ही अशा प्रकारची पहिलीच गुप्त भेट नाही. यापूर्वीही अनेकदा या दोन प्रमुख नेत्यांमध्ये बंद दाराआड बैठका पार पडल्याची माहिती समोर आली आहे. या वर्षाच्या सुरुवातीला २६ मार्च रोजी ओमान सीमेजवळील अबू धाबीतील ‘अल-ऐन’ या नखलिस्तान शहरात दोन्ही नेत्यांची भेट झाली होती. त्यावेळी सुरुवातीला अमिरातीने ही भेट नाकारली असली, तरी नंतर मे महिन्यात इस्रायली पंतप्रधानांच्या कार्यालयाने या गुप्त दौऱ्याच्या वृत्ताला दुजोरा दिला होता.

इराणच्या वाढत्या आक्रमकतेला आणि प्रादेशिक तणावाला तोंड देण्यासाठी यूएई आणि इस्रायल यांच्यातील हे पडद्यामागचे सहकार्य अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. अब्राहम कराराने अरब जगतात इस्रायलशी संबंध प्रस्थापित करण्याचा एक नवीन अध्याय सुरू केला होता. आजच्या घडीला मध्य पूर्वेतील बदलत्या भू-राजकीय समीकरणांमध्ये यूएई हा असा देश आहे जो अमेरिकेसोबतच इस्रायलशी थेट संवाद साधू शकतो. यामुळेच इराणची नजर अमेरिकेवर खिळलेली असताना नेतान्याहू यांनी घेतलेली ही गुप्त भेट येत्या काळात मध्य पूर्वेतील सुरक्षेची नवी समीकरणे आखू शकते.