
Turkey military support to Saudi Arabia
मध्य पूर्वेतील भू-राजकीय आणि राजकीय पटलावर एक अत्यंत ऐतिहासिक आणि महत्त्वाचा बदल पाहायला मिळत आहे. ज्या दोन देशांमध्ये तब्बल दोन शतकांपासून राजकीय आणि ऐतिहासिक वैर चालत आले आहे, ते तुर्कस्तान (Turkey) आणि सौदी अरेबिया आता एकाच लष्करी मंचावर एकत्र आले आहेत. येमेनमध्ये इराण-समर्थित हौथी बंडखोरांकडून वाढणाऱ्या तीव्र सुरक्षेच्या धोक्याचा सामना करण्यासाठी तुर्कस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष रज्जब तय्यब एर्दोगान हे सौदी अरेबियाला भरीव लष्करी मदत आणि सैन्य पाठवण्याची तयारी करत आहेत. या निर्णयामुळे संपूर्ण आशिया आणि मध्य पूर्वेतील सुरक्षेची समीकरणे पूर्णपणे बदलण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, येत्या काही आठवड्यांत तुर्कस्तान आपले अतिरिक्त लढाऊ सैन्य, आपत्कालीन प्रतिसाद पथके आणि अत्याधुनिक तांत्रिक संरक्षण उपकरणे सौदी अरेबियामध्ये तैनात करणार आहे. मक्का संरक्षण कराराअंतर्गत नुकत्याच पार पडलेल्या एका महत्त्वपूर्ण बैठकीत तुर्कस्तान आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांनी सौदी अरेबियाच्या सीमा आणि सार्वभौमत्वाच्या संरक्षणासाठी आपली सैन्ये पाठवण्यास अधिकृत सहमती दर्शवली आहे. एका वरिष्ठ तुर्की अधिकाऱ्याने ‘मिडल ईस्ट आय’ या वृत्तसंस्थेला दिलेल्या माहितीनुसार, अंकारा सरकार या मोहिमेसाठी सर्व प्रकारची तांत्रिक आणि लष्करी मदत देण्यास वचनबद्ध आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : PM Modi: ‘मोदी म्हणजे विष्णूचा अवतार…’, भूतानच्या पंतप्रधानांचे आश्चर्यकारक विधान; भारताचा गौरव करून दिले मोठ्या भावाचे स्थान
तुर्कस्तानने सौदी अरेबियाला पाठिंबा देण्याचा हा निर्णय अशा वेळी घेतला आहे, जेव्हा येमेनमध्ये सौदी-समर्थित सरकारी सैन्याने हौथी बंडखोरांविरुद्ध एक मोठी लष्करी मोहीम हाती घेतली आहे. हौथींनी नुकताच ताबा मिळवलेला महत्त्वपूर्ण भूभाग परत मिळवणे आणि प्रदेशातील त्यांची पकड सैल करणे हा या मोहिमेचा मुख्य उद्देश आहे. सध्या येमेनमध्ये दोन्ही बाजूंकडून अत्यंत भीषण गोळीबार आणि हल्ले सुरू आहेत. या संघर्षात आतापर्यंत २७० हून अधिक सरकारी सैनिक आणि हौथी लढवय्ये मारले गेले आहेत. सौदी अरेबियाचे हवाई दल या संपूर्ण लढाईत येमेनी सैन्याला हवेतून संरक्षण आणि पाठबळ देत आहे.
मात्र, या सर्व लष्करी घडामोडींच्या मागे असलेला २०० वर्षांचा इतिहास अत्यंत थरारक आणि रंजक आहे. आज सौदीच्या संरक्षणासाठी पुढे येणाऱ्या तुर्कस्तानच्या ओटोमन खलिफाने एकेकाळी सौदी राजवंशाचा संपूर्ण नायनाट करण्याचा प्रयत्न केला होता. १८ व्या शतकाच्या सुरुवातीला जेव्हा सौद बिन अब्दुलअजीज यांनी हिजाज प्रांतावर ताबा मिळवला, तेव्हा ओटोमन साम्राज्य आणि सौदीच्या दिरिया अमिरातीमध्ये युद्धाची ठिणगी पडली. १८१३ मध्ये ओटोमन सैन्याने हिजाजचा ताबा परत मिळवला, परंतु दोन्ही राज्यांमधील संघर्ष थांबला नाही.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US-Iran War: 60% संवर्धित इंधन कशासाठी? अन्यथा युद्ध सुरूच राहणार…; जेडी व्हान्स यांच्या अटींनी युद्धात शांततेच्या आशांना धक्का
१८१४ मध्ये सौद बिन अब्दुलअजीज यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा अब्दुल्ला बिन सौद अल-सौद हे गादीवर आले. राजा अब्दुल्ला यांना इजिप्तचा शासक मुहम्मद अली पाशा आणि त्याचा मुलगा इब्राहिम पाशा यांच्या नेतृत्वाखालील संयुक्त ओटोमन सैन्याच्या प्रचंड आक्रमणाचा सामना करावा लागला. १८१५ मध्ये मक्का आणि मदिना ही पवित्र शहरे गमावल्यानंतर सौदी सैन्याला माघार घ्यावी लागली. तरीही ओटोमन सैन्याने पुढे जात सौदीची राजधानी दिरियाला सलग अनेक महिने वेढा घातला.
अखेर ९ सप्टेंबर १८१८ रोजी तीव्र संघर्षानंतर राजा अब्दुल्ला यांनी शरणागती पत्करली. ओटोमनांनी सौद घराण्यातील अनेक सदस्यांना फाशी दिली आणि राजा अब्दुल्ला व त्यांच्या मुलांना बंदी बनवून इजिप्तमार्गे इस्तंबूलला नेले. इजिप्तच्या शासकाने त्यांच्यासाठी क्षमादानाची विनंती केली होती, परंतु तत्कालीन ओटोमन खलिफा महमूद द्वितीय याने ती विनंती फेटाळून लावली. मे १८१९ मध्ये इस्तंबूलमधील प्रसिद्ध हागिया सोफियासमोर राजा अब्दुल्ला आणि त्यांच्या समर्थकांचा सार्वजनिकरीत्या शिरच्छेद करण्यात आला.
काही ऐतिहासिक नोंदींनुसार, मृत्युदंडापूर्वी राजा अब्दुल्लाला अत्यंत मानसिक यातना देण्यात आल्या. आपल्या कट्टर धार्मिक नियमांमुळे ज्या राजाने आपल्या राज्यात संगीतावर पूर्ण बंदी घातली होती, त्याला मृत्युदंडाच्या काही क्षण आधी संगीत ऐकण्यास भाग पाडले गेले होते. या दुर्दैवी घटनेने पहिल्या सौदी साम्राज्याचा पूर्णपणे अंत झाला होता. आज तोच इतिहास एका नव्या वळणावर येऊन ठेपला असून, २०० वर्षांनंतर ओटोमन साम्राज्याचा वारसदार असलेला तुर्कस्तान त्याच सौदी राजवटीच्या संरक्षणासाठी आपले सैन्य मैदानात उतरवत आहे.