US-India Defence: सागरी सुरक्षेचे नवे पर्व! अमेरिकेचे 5 विमानवाहू जहाजे आणि 4 लाख सैनिकांचे कमांडर भारतात; भेट ठरणार निर्णायक

US-India Defence : अमेरिकेच्या पॅसिफिक कमांडचे ॲडमिरल सॅम्युअल पापारो हे भारत-अमेरिका संरक्षण भागीदारी मजबूत करण्यासाठी, लष्करी सहकार्य वाढवण्यासाठी आणि इंडो-पॅसिफिक प्रदेशात सामरिक स्थिरता सुनिश्चित करण्यासाठी भारत दौऱ्यावर आहेत.

• अल्पकालीन उच्चस्तरीय भेट
• सामरिक व तांत्रिक सहकार्य
• हिंद महासागरातील सामरिक स्थिरता

भारत-अमेरिका संरक्षण भागीदारीला नवी दिशा 

नवी दिल्ली: जागतिक राजकारणात आणि सामरिक समीकरणांमध्ये इंडो-पॅसिफिक क्षेत्राचे महत्त्व दिवसागणिक वाढत आहे. याच पार्श्वभूमीवर अमेरिकेच्या इंडो-पॅसिफिक कमांडचे (US INDOPACOM) कमांडर ॲडमिरल सॅम्युअल जे. पापारो ३ ते ८ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत भारताच्या ५ दिवसांच्या अधिकृत दौऱ्यावर आले आहेत. भारतात आगमन होताच त्यांचे भारतीय संरक्षण दलाकडून भव्य आणि औपचारिक स्वागत करण्यात आले. भारत आणि अमेरिका यांच्यातील द्विपक्षीय मुख्य संरक्षण भागीदारी अधिक मजबूत करणे, उभय देशांच्या लष्करी दलांमधील परस्पर सहकार्य वाढवणे आणि बदलत्या भू-राजकीय परिस्थितीत प्रादेशिक स्थिरता राखणे हा या उच्चस्तरीय दौऱ्याचा मुख्य उद्देश आहे. (US-India Defence)

5 दिवसांचा ऐतिहासिक दौरा 

या ५ दिवसांच्या दौऱ्यादरम्यान ॲडमिरल पापारो हे भारताचे तिन्ही सैन्यदलांचे प्रमुख, राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार आणि संरक्षण मंत्रालयातील उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांशी संवाद साधतील. या बैठकांमध्ये केवळ पारंपारिक लष्करी सरावांवरच चर्चा होणार नाही, तर आधुनिक काळातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी संरक्षण क्षेत्रातील डिजिटल रूपांतरण, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञानाच्या आधारे सहकार्य कसे वाढवता येईल, यावर विशेष भर दिला जाणार आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Bangladesh Journalists : बांगलादेशात माध्यम स्वातंत्र्याची गळचेपी; तीन महिन्यांत 162 पत्रकारांवर हिंसक हल्ले आणि कायदेशीर कारवाई

इंडो-पॅसिफिक आणि हिंद महासागरातील सागरी सुरक्षेचा पेच

हिंद महासागर क्षेत्र (Indian Ocean Region) हे जागतिक व्यापाराचा आणि ऊर्जा पुरवठ्याचा मुख्य मार्ग मानला जातो. या क्षेत्रात चीनच्या वाढत्या लष्करी आणि सागरी प्रभावाला पायबंद घालण्यासाठी तसेच मुक्त, उघड्या आणि सुरक्षित इंडो-पॅसिफिक क्षेत्राची बांधणी करण्यासाठी भारत आणि अमेरिकेचे सहकार्य अत्यंत निर्णायक ठरत आहे. ॲडमिरल पापारो यांच्या या भेटीमुळे हिंद महासागर क्षेत्रात अमेरिकेची सातत्यपूर्ण उपस्थिती आणि भारतासोबतचे सामरिक हितसंबंध पुन्हा एकदा स्पष्ट झाले आहेत.

सागरी सुरक्षा आणि सागरी क्षेत्राविषयी माहितीची देवाणघेवाण (Maritime Domain Awareness) सुधारण्यावर दोन्ही देशांचा मुख्य फोकस असणार आहे. समुद्रातील चाचेगिरी, बेकायदेशीर मासेमारी, व्यापार मार्गांची सुरक्षा आणि आपत्ती व्यवस्थापन यांसारख्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी दोन्ही देशांच्या नौदलांमधील ताळमेळ अधिक घट्ट केला जात आहे.

उदयोन्मुख तंत्रज्ञान आणि संरक्षण ऊर्जा सहकार्य

सध्याचे युग हे तांत्रिक स्पर्धेचे युग आहे. या वेगाने बदलणाऱ्या डिजिटल काळात सैन्याचे आधुनिकीकरण करणे अत्यंत गरजेचे बनले आहे. या पार्श्वभूमीवर भारत आणि अमेरिका संरक्षण ऊर्जा लवचिकता (Defense Energy Resilience) आणि हरित संरक्षण तंत्रज्ञानावर भर देणार आहेत. आधुनिक लष्करी तळांसाठी शाश्वत ऊर्जा पुरवठा आणि आणीबाणीच्या प्रसंगी ऊर्जा यंत्रणांचे रक्षण यावर रणनीती आखली जाईल.

याशिवाय, दोन्ही देश एकत्रितपणे नवीन लष्करी तंत्रज्ञानाचा विकास (Joint Technology Co-development) करण्याबाबत सकारात्मक पावले उचलत आहेत. यामध्ये सायबर सुरक्षा, ड्रोन तंत्रज्ञान, अंतराळ सुरक्षा आणि आधुनिक कम्युनिकेशन नेटवर्क यांचा समावेश आहे. या सहकार्यामुळे भारताच्या ‘आत्मनिर्भर भारत’ अभियानाला आणि लष्करी आधुनिकीकरणाला मोठा वेग मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Putin nuclear threat : कॅलिनिनग्राडवर हल्ला झाल्यास न्यूक्लियर वेपण वापरणारच; पुतिन यांच्या इशाऱ्याने नाटो देशांमध्ये घबराट

जगातील सर्वात मोठ्या लष्करी कमांडचे नेतृत्व

ॲडमिरल सॅम्युअल पापारो हे ज्या अमेरिकी इंडो-पॅसिफिक कमांडचे नेतृत्व करतात, ती जगातील सर्वात मोठी आणि सर्वात जुनी लष्करी कमांड मानली जाते. या कमांडच्या अधिकारक्षेत्रात प्रशांत महासागरापासून ते हिंद महासागरापर्यंतचा विशाल भूभाग येतो. त्यांच्या नेतृत्वाखाली सुमारे ४ लाख लष्करी आणि नागरी कर्मचारी कार्यरत आहेत.

त्याचप्रमाणे ५ प्रचंड शक्तिशाली विमानवाहू जहाजे (Aircraft Carriers), सुमारे २०० अत्याधुनिक युद्धनौका आणि १,००० हून अधिक लढाऊ विमाने या कमांडच्या थेट नियंत्रणात असतात. इतक्या महाकाय लष्करी शक्तीचे प्रमुख भारतात येऊन संवाद साधतात, यावरून भारताचे जागतिक आणि प्रादेशिक स्तरावरील वाढते सामरिक वजन स्पष्ट होते. हा दौरा भारत-अमेरिका मैत्रीला नव्या शिखरावर घेऊन जाणारा ठरेल, असा विश्वास संरक्षण तज्ज्ञांकडून व्यक्त केला जात आहे.