पाण्यात गाडी बंद पडल्यास काय करावे? समजून घ्या ‘हायड्रोलिक लॉक’ आणि घ्यावयाची काळजी

पावसाळ्यात पाण्यात गाडी बंद पडल्यास होणारे 'हायड्रोलिक लॉक' नुकसान आणि त्यादरम्यान चुकूनही सेल्फ न मारण्याचे तांत्रिक कारण महत्त्वाचे आहे. तसेच, आणीबाणीच्या प्रसंगी मेकॅनिक किंवा गॅरेज उपलब्ध नसताना स्वतःच्या पातळीवर बाईक आणि कार सुरू करण्यासाठीचे अत्यंत सोपे उपाय समजून घ्या.

पावसाळ्यात रस्त्यांवर पाणी साचणे ही अत्यंत सामान्य समस्या आहे. अनेकदा या साचलेल्या पाण्यातून गाडी नेताना अचानक बंद पडते. अशा वेळी बहुतेक चालक घाबरून किंवा घाईगडबडीत वारंवार किक मारण्याचा प्रयत्न करतो. पण ही एक चूक तुमच्या गाडीचे इंजिन कायमचे निकामी करू शकते. यामागील तांत्रिक कारण म्हणजेच ‘हायड्रोलिक लॉक’ होय.

हायड्रोलिक लॉक म्हणजे काय?

गाडीचे इंजिन हे हवा आणि इंधन  यांच्या मिश्रणावर चालते. इंजिनमधील पिस्टन जेव्हा वर-खाली फिरतात, तेव्हा ते हवेला सहजपणे कॉम्प्रेस करू शकतात. परंतु, जेव्हा गाडी साचलेल्या पाण्यातून जाते, तेव्हा इंजिनच्या एअर इनटेक  पाईपमधून हवेऐवजी पाणी थेट सिलिंडरमध्ये जाते.

विज्ञान आणि मेकॅनिक्सचा साधा नियम आहे- हवा कॉम्प्रेस होऊ शकते, पण पाणी कॉम्प्रेस होऊ शकत नाही. जेव्हा पिस्टन सिलिंडरमधील पाण्याला दाबण्याचा प्रयत्न करतो, तेव्हा पाणी जागचे हलत नाही. यामुळे पिस्टनवर उलट प्रचंड दबाव येतो आणि इंजिन जाम होते. याच स्थितीला ‘हायड्रोलिक लॉक’ म्हणतात.

पावसाळी अ‍ॅक्सेसरीज; तुमची कार पाऊसापासून सुरक्षित राहण्यासाठी ही आहेत काही महत्त्वाची साधने! आत्ताच पाहून घ्या

चुकूनही सेल्फ/किक का मारू नये?

जेव्हा गाडी पाण्यात बंद पडते आणि तुम्ही सेल्फ मारता, तेव्हा स्टार्टर मोटर इंजिनच्या पिस्टनला पूर्ण ताकदीने वर ढकलण्याचा प्रयत्न करते. सिलिंडरमध्ये आधीच पाणी साचलेले असल्यामुळे पिस्टन वर जाऊ शकत नाही. अशा स्थितीत जबरदस्तीने सेल्फ मारल्यास:

१. इंजिनचे कनेक्टिंग रॉड्स वाकतात किंवा तुटतात.

२. इंजिन ब्लॉकला तडे जाऊ शकतात.

३. संपूर्ण इंजिन निकामी होऊन मोठे नुकसान होऊ शकते.

गाडी पाण्यात बंद पडल्यास काय करावे?

• सेल्फ अजिबात मारू नका: चावी फिरवणे किंवा स्टार्ट बटण दाबणे पूर्णपणे टाळा.
• गाडी सुरक्षित ठिकाणी ढकला: शक्य असल्यास, इतरांच्या मदतीने गाडी ढकलून पाण्याच्या बाहेर किंवा उंच भागावर आणा.
• इलेक्ट्रिक सप्लाय बंद करा: गाडीचे इग्निशन पूर्णपणे बंद ठेवा जेणेकरून शॉर्ट सर्किट होणार नाही.
• मेकॅनिक किंवा टोइंग सर्व्हिसला कॉल करा: गाडी थेट सर्व्हिस सेंटरला पाठवणे हाच एकमेव सुरक्षित उपाय आहे. तिथे मेकॅनिक एअर फिल्टर आणि स्पार्क प्लग काढून सिलिंडरमधील पाणी बाहेर काढतात.

जर तुम्ही अशा ठिकाणी अडकला आहात जिथे जवळपास कोणताही मेकॅनिक नाही, गॅरेज नाही किंवा टोइंग सर्व्हिस मिळणेही अशक्य आहे, आणि तुम्हाला स्वतःच काहीतरी करून गाडी सुरू करणे भाग आहे, तर अशा वेळी खालील इन्स्टंट इमर्जन्सी सोल्यूशन्स चा वापर करा.

पण लक्षात ठेवा, हे करतानाही सुरुवातीला डायरेक्ट सेल्फ मारायचा नाही!

१. दुचाकीसाठी उपाय

जर तुमची बाईक किंवा स्कूटी पाण्यात बंद पडली असेल, तर मेकॅनिकशिवाय तुम्ही स्वतः हे करू शकता,

• गाडी मिडल स्टँडवर लावा: आधी गाडी पाण्यातून बाहेर काढा आणि सपाट जागेवर मुख्य स्टँडवर लावा.
• सायलेन्सरमधील पाणी काढा: बाईकचे पुढचे चाक थोडे वर उचलून किंवा गाडी मागच्या बाजूला झुकवून सायलेन्सरमध्ये गेलेले पाणी बाहेर पाडा.
• स्पार्क प्लग  काढा आणि साफ करा: बाईकच्या टूलकिटमधील पाना वापरून स्पार्क प्लग बाहेर काढा. प्लगच्या टोकावर पाणी किंवा कार्बन असेल तर तो कपड्याने पुसून कोरडा करा.
• किक मारून पाणी बाहेर काढा: स्पार्क प्लग काढलेला असतानाच, चावी बंद ठेवून ६ ते ७ वेळा जोरात किक मारा. यामुळे सिलिंडरमध्ये गेलेले पाणी प्लगच्या छिद्रातून बाहेर फेकले जाईल.
• एअर फिल्टर तपासा: एअर फिल्टर बॉक्स उघडून पहा. जर फिल्टर कापडी/कागदी असेल आणि पूर्ण ओला झाला असेल, तर तो तात्पुरता काढून बाजूला ठेवा.
• प्लग परत बसवून सुरू करा: आता स्पार्क प्लग कोरडा करून परत घट्ट बसवा, चावी चालू करा आणि सेल्फ न वापरता ‘किक’ मारून गाडी सुरू करण्याचा प्रयत्न करा.

पावसाळी अ‍ॅक्सेसरीज; तुमची बाईक पाऊसात सुरक्षित राहण्यासाठी ही आहेत काही महत्त्वाची साधने! आत्ताच पाहून घ्या

२. चारचाकीसाठी उपाय

कारच्या बाबतीत मेकॅनिकशिवाय काम करणे थोडे कठीण असते, कारण इंजिन गुंतागुंतीचे असते. पण अत्यंत जिकिरीच्या प्रसंगी तुम्ही हे करू शकता,

• बोनट उघडून ‘एअर फिल्टर‘ तपासा: कारचे बोनट उघडा आणि एअर फिल्टर कुठे आहे ते पहा. तो उघडून फिल्टर तपासा.जर फिल्टर पूर्णपणे सुका असेल याचा अर्थ इंजिनमध्ये पाणी गेलेले नाही. फक्त एखादी वायर ओली झाल्यामुळे गाडी बंद पडली असू शकते. १५-२० मिनिटे बोनट उघडे ठेवून इंजिन हवेने सुकू द्या, आणि मग स्टार्ट करून पहा. जर फिल्टर ओला चिंब असेल तर याचा अर्थ इंजिनमध्ये पाणी गेले आहे. अशा वेळी चुकुनही गाडी सुरू करू नका.
• कार ‘धक्का‘ मारून (Push Start) सुरू करण्याचा प्रयत्न करू नका: हायड्रोलिक लॉक झालेल्या कारला धक्का मारल्यास इंजिनचे अंतर्गत भाग तुटू शकतात.
• बॅटरी वायर काढा: जर गाडी इलेक्ट्रॉनिकली जाम झाली असेल, तर बॅटरीची काळी वायर ५ मिनिटांसाठी काढून ठेवा आणि परत लावा. यामुळे अनेकदा सिस्टीम रीसेट होते.

३. ‘काहीच जमत नसेल‘ तर शेवटचा पर्याय

जर तुमच्याकडे कोणतेही साधन नसेल आणि गाडी कोणत्याही परिस्थितीत सुरू होत नसेल:

• इंजिन सुकू द्या: गाडी पाण्यातून बाहेर काढून सुरक्षित ठिकाणी उभी करा. बोनट किंवा सीट उघडी ठेवा. उन्हात किंवा हवेमुळे इंजिनमधील आणि वायरिंगमधील ओलावा सुकण्यासाठी १ ते २ तास वाट पहा. अनेकदा ओलावा निघून गेल्यावर गाडी आपोआप एका सेल्फमध्ये सुरू होते.

जर तुम्ही वरील सर्व प्रयत्न केले आणि तरीही गाडी एका किंवा दोन प्रयत्नात सुरू झाली नाही, तर तिचा नाद  सोडून द्या. जबरदस्ती केल्यास गाडीचे होणारे नुकसान मेकॅनिकच्या खर्चापेक्षा १० पट जास्त असू शकते.

थोडक्यात सांगायचे तर पावसाळ्यात पाण्यात गाडी बंद पडल्यास संयम ठेवा. ‘एक सेल्फ’ तुमच्या खिशाला भारी पडू शकतो, त्यामुळे गाडी शांतपणे टो करून मेकॅनिककडे नेणे हाच शहाणपणा आहे.