आता रस्त्यावर धावणाऱ्या गाड्या एकमेकांशी बोलणार; भारतात Smart Driving चं पर्व! काय आहे ‘V2X’टेक्नॉलॉजी?

आजचे जग वेगाने बदलत आहे आणि वाहने आता केवळ वाहतुकीचे साधन राहिलेली नाहीत. तर त्यांच्या तंत्रज्ञानामध्येही बराच बदल होत आहे. या सगळ्यामध्ये आता भारतामध्येही नव्या पर्वाची सुरुवात होत आहे.

• भारतामध्येही नव्या पर्वाची सुरुवात
• V2X मध्ये चार मुख्य घटकांचा समावेश
• भारतात या तंत्रज्ञानाची आवश्यकता का ?

Smart Driving : आजचे जग वेगाने बदलत आहे आणि वाहने आता केवळ वाहतुकीचे साधन राहिलेली नाहीत. तर त्यांच्या तंत्रज्ञानामध्येही बराच बदल होत आहे. या सगळ्यामध्ये आता भारतामध्येही नव्या पर्वाची सुरुवात होत आहे. V2X—किंवा ‘Vehicle-to-Everything’ हे तंत्रज्ञान या परिवर्तनाचा एक अविभाज्य भाग आहे. हे तंत्रज्ञान वाहनांना एकमेकांशी, तसेच त्यांच्या सभोवतालच्या पर्यावरणाशी जोडले जाण्यास सक्षम करते. याचा अर्थ असा की, वाहने आपापसांत माहितीची देवाणघेवाण करू शकतात; उदाहरणार्थ, जर एखाद्या पुढच्या वाहनाने अचानक ब्रेक लावले, तर त्याच्या मागोमाग येणाऱ्या वाहनाला याची पूर्वसूचना मिळते. यामुळे चालकाला वेळीच प्रतिक्रिया देण्याची आणि आवश्यक ती सुधारणात्मक कृती करण्याची संधी मिळते. पण नेमकं हे तंत्रज्ञान कशा पद्धतीने काम करणार?

नुसता राडा! CNG मार्केटवर ‘या’ कंपनीचा ताबा; पहा टॉप कार्सच्या विक्रीची यादी, व्हाल थक्क

V2X मध्ये चार मुख्य घटकांचा समावेश

V2X मध्ये चार मुख्य घटकांचा समावेश होतो. पहिला घटक म्हणजे ‘Vehicle-to-Vehicle’, ज्यामध्ये वाहने थेट एकमेकांशी संवाद साधतात. दुसरा घटक म्हणजे ‘Vehicle-to-Infrastructure’ , ज्याद्वारे वाहने वाहतूक सिग्नल किंवा रस्त्यांवरील पायाभूत सुविधांशी जोडली जातात. तिसरा घटक म्हणजे ‘Vehicle-to-Pedestrian’, जे पादचाऱ्यांची सुरक्षा सुनिश्चित करण्याचे कार्य करते. चौथा घटक म्हणजे ‘Vehicle-to-Network’ (V2N), ज्याद्वारे मोबाईल नेटवर्कच्या माध्यमातून माहिती प्राप्त केली जाते. अशा प्रकारे, वाहनाचे रूपांतर एका ‘स्मार्ट प्रणाली’मध्ये होते, जी सतत updated होत असते.

भारतात या तंत्रज्ञानाची आवश्यकता का ?

भारतात रस्ते अपघात ही एक गंभीर समस्या आहे. दरवर्षी, अपघातांमध्ये हजारो लोकांना आपला जीव गमवावा लागतो. या दुर्घटनांची मुख्य कारणे म्हणजे मानवी चूक आणि वेळेवर प्रतिक्रिया देण्यात आलेले अपयश. अनेकदा, वाहनचालकांना एखादा संभाव्य धोका खूप उशिरा लक्षात येतो, ज्याचा परिणाम अपघातात होतो. नेमक्या याच ठिकाणी V2X तंत्रज्ञान मदतीचे ठरू शकते. हे तंत्रज्ञान संभाव्य धोक्यांविषयी आगाऊ सूचना देऊन वाहनचालकांना सावध करते. यामुळे प्रतिक्रिया देण्यासाठी मिळणारा वेळ वाढतो आणि परिणामी, अपघात टाळण्यास मदत होते. प्रचंड वाहतूक आणि सतत गजबजलेले रस्ते ही वैशिष्ट्ये असलेल्या भारतासारख्या देशात, हे तंत्रज्ञान अत्यंत फायदेशीर ठरू शकते. शिवाय, वाहतूक कोंडी कमी करण्यासही हे तंत्रज्ञान मदत करू शकते; कारण वाहने वाहतूक सिग्नलशी संवाद साधून आपला वेग नियंत्रित करू शकतात.

जगभरातील अनेक देशांमध्ये याचा वापर

जगभरातील अनेक देशांनी या तंत्रज्ञानावर काम सुरू केले आहे. अमेरिकेत, ‘कनेक्टेड व्हेईकल’ प्रकल्पांतर्गत, वाहने आणि वाहतूक व्यवस्थापन प्रणाली एकमेकांशी जोडल्या गेल्या आहेत. तेथील वाहतूक सिग्नल सक्रियपणे डेटाची देवाणघेवाण करतात, ज्यामुळे अधिक कार्यक्षम वाहतूक व्यवस्थापन शक्य होते. अनेक युरोपीय राष्ट्रांनीही या तंत्रज्ञानाची चाचणी घेतली आहे; जर्मनी, फ्रान्स आणि नेदरलँड्ससारखे देश सध्या स्मार्ट वाहतूक प्रणाली लागू करत आहेत. चीन या क्षेत्रात वेगाने प्रगती करत आहे, जिथे वाहने 5G नेटवर्कद्वारे एकमेकांशी जोडली जात आहेत. जपानमध्येही, वाहने आणि वाहतूक प्रणाली आधीच रिअल-टाइममध्ये कार्यरत आहेत. ही उदाहरणे स्पष्टपणे दर्शवतात की V2X भविष्यासाठी एक गरज म्हणून उदयास आले आहे.

भारतात ही सिस्टीम लागू करण्यासाठी चॅलेंज

हे तंत्रज्ञान प्रचंड फायदे देत असले तरी, भारतातील त्याची अंमलबजावणी आव्हानांशिवाय होणार नाही. यासाठी योग्य स्पेक्ट्रमचे वाटप आणि विविध भागधारक व कंपन्यांमध्ये प्रभावी समन्वयाची आवश्यकता आहे. शिवाय, प्रणालीमध्ये मोठ्या प्रमाणात माहितीची देवाणघेवाण होत असल्याने, डेटा सुरक्षा ही एक मोठी चिंता आहे. याव्यतिरिक्त, प्रत्येक वाहनात आवश्यक हार्डवेअर बसवणे आणि त्यासोबतच देशव्यापी नेटवर्क पायाभूत सुविधांची स्थापना करणे—हे एक मोठे लॉजिस्टिकल आव्हान आहे. देशभरात 5G नेटवर्क कव्हरेज अद्याप सार्वत्रिकरित्या उपलब्ध नसल्यामुळे, या तंत्रज्ञानाच्या पूर्ण-प्रमाणातील अंमलबजावणीस काही वेळ लागू शकतो.

Royal Enfield चा नवा धमाका! लॉंच केलं खास स्टायलिश Heritage Collection, पाहून म्हणाल नादच खुळा