ओला, उबर, झोमॅटो, स्विगीत काम करताना वैयक्तिक लायसन्स चालते का? जाणून घ्या

झोमॅटो-स्विगी सारख्या डिलिव्हरीसाठी साधा दुचाकी परवाना चालतो, परंतु ओला-उबर टॅक्सी चालवण्यासाठी पिवळी नंबर प्लेट असलेली व्यावसायिक गाडी असणे सक्तीचे आहे. खाजगी पांढऱ्या पाटीच्या गाडीतून व्यावसायिक वाहतूक केल्यास मोठा कायदेशीर दंड होऊ शकतो आणि विमा नाकारला जातो.

आजकालच्या तरुण पिढीसाठी ओला, उबर किंवा झोमॅटो, स्विगी या कंपन्या पार्ट-टाइम आणि फुल-टाइम कमाईचे एक मोठे साधन बनल्या आहेत. हातात स्मार्टफोन आणि स्वतःची गाडी असेल, तर कोणीही सहज हे काम सुरू करू शकतो. पण कायद्याच्या भाषेत बोलायचे झाले, तर तुम्ही जेव्हा या कंपन्यांसाठी गाडी चालवता, तेव्हा तुम्ही ‘व्यावसायिक’ काम करत असता. अशा वेळी तुमचे वैयक्तिक लायसन्स चालते की ट्रान्सपोर्ट लायसन्स लागते? आणि पिवळी पाटी असलेल्या गाड्यांचे नियम काय आहेत? चला, सोप्या भाषेत समजून घेऊया.

१. झोमॅटो, स्विगी आणि डिलिव्हरी बॉईज (टू-व्हीलर) साठी नियम

जर तुम्ही झोमॅटो, स्विगी, ब्लिंकिट किंवा डोमिनोज सारख्या कंपन्यांमध्ये फूड किंवा किराणा डिलिव्हरीचे काम करत असाल, तर तुमच्याकडे MCWG (Motorcycle With Gear) हे सामान्य वैयक्तिक लायसन्स असणे पुरेसे आहे.

सध्याच्या नियमांनुसार, टू-व्हीलरवरून डिलिव्हरी करण्यासाठी विशेष ट्रान्सपोर्ट लायसन्सची किंवा पिवळ्या नंबर प्लेटची सक्ती नाही. तुम्ही तुमच्या पांढऱ्या नंबर प्लेटच्या वैयक्तिक बाईकवरून हे काम कायदेशीररित्या करू शकता. मात्र, काही शहरांमध्ये कमर्शियल ई-बाईक्ससाठी (ज्या भाड्याने घेतल्या जातात) पिवळ्या रंगाची नंबर प्लेट वापरली जाते, पण चालकासाठी साधं लायसन्स चालतं.

Ola Electric च्या अडचणी वाढल्या; ओला सीईओंना प्रत्यक्ष हजर राहण्याचे निर्देश

२. ओला, उबर आणि रॅपिडो कॅब ड्रायव्हर्स (फोर-व्हीलर) साठी नियम

फोर-व्हीलर किंवा कॅब चालवणाऱ्यांसाठी नियम पूर्णपणे बदलतात आणि ते खूप कडक आहेत.

• पिवळी पाटी आणि ट्रान्सपोर्ट लायसन्स अनिवार्य: ओला किंवा उबरमध्ये पॅसेंजर ट्रान्सपोर्ट (प्रवासी वाहतूक) करण्यासाठी तुमच्या गाडीला ‘पिवळी नंबर प्लेट’ असणे कायद्याने बंधनकारक आहे.
• लायसन्सचा नियम: पूर्वी व्यावसायिक वाहन चालवण्यासाठी लायसन्सवर ‘Transport’ चा विशेष शिक्का असणे आणि दर ३ वर्षांनी त्याचे नूतनीकरण करणे बंधनकारक होते. परंतु, सर्वोच्च न्यायालयाच्या ताज्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, जर तुमच्याकडे LMV (साधं फोर-व्हीलर लायसन्स) असेल आणि वाहनाचे वजन ७,५०० किलोपेक्षा कमी असेल, तर तुम्ही त्या लायसन्सवर पिवळी पाटी असलेली टॅक्सी किंवा कॅब चालवू शकता. यासाठी वेगळ्या TR लायसन्सची गरज नाही, पण गाडी कमर्शियल असणे सक्तीचे आहे.

फक्त ₹१०० पासून सुरू करा गुंतवणूक, जेव्हा हवं तेव्हा पैसे काढा! Swiggy वर थेट मिळणार Zerodha म्युच्युअल फंडचा पर्याय

३. पांढऱ्या पाटीच्या गाडीत ओला/उबर चालवली तर काय होईल?

अनेक लोक कमाई करण्यासाठी स्वतःची वैयक्तिक पांढऱ्या पाटीची कार ओला/उबर किंवा रॅपिडो बाईक टॅक्सी म्हणून रस्त्यावर उतरवतात. हा कायद्याने गंभीर गुन्हा आहे. आरटीओ फ्लाइंग स्क्वॉडने पकडल्यास गाडी जप्त होऊ शकते आणि १०,००० रुपयांपर्यंत मोठा दंड होऊ शकतो. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, अशा गाड्यांचा अपघात झाल्यास विमा कंपनी क्लेम देण्यास पूर्णपणे नकार देते.

थोडक्यात सांगायचे तर डिलिव्हरी बॉय असाल तर साधं बाईक लायसन्स आणि पांढरी पाटी चालेल. पण ओला-उबर कॅब चालवायची असेल, तर गाडी पिवळ्या पाटीचीच हवी, तरच तुमचे एलएमव्ही लायसन्स तिथे कायदेशीररित्या वैध ठरेल.