वीजनिर्मितीसोबत जमीन-पाण्याचीही बचत; HPCLचे कृषी-सौर आणि फ्लोटिंग सोलार मॉडेल ठरणार गेमचेंजर
मुंबई: हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (HPCL) ने आपल्या कार्यप्रणालीला अधिक पर्यावरणपूरक बनविण्यासाठी आणि स्वच्छ ऊर्जा स्रोतांकडे होणाऱ्या संक्रमणाला गती देण्यासाठी अक्षय ऊर्जा क्षेत्रातील गुंतवणूक आणि प्रकल्पांचा विस्तार केला आहे. पारंपरिक सौर प्रकल्पांसोबतच कृषी-सौर आणि फ्लोटिंग सोलारसारख्या अभिनव प्रकल्पांवर कंपनीने भर दिला आहे.
अक्षय ऊर्जा दिनानिमित्त HPCLने आपल्या विविध प्रकल्पांची माहिती दिली. कंपनीची अक्षय ऊर्जा उपकंपनी HPCL Renewable and Green Energy Limited (HPRGE) स्वच्छ वीजनिर्मितीसोबत जमीन, पाणी आणि विद्यमान पायाभूत सुविधांचा कार्यक्षम वापर करण्याच्या उद्देशाने विविध मॉडेल्सवर काम करत आहे.
HPCLकडे सध्या सौर आणि पवन ऊर्जा प्रकल्पांचा मिळून २५३ मेगावॅट क्षमतेचा कार्यरत अक्षय ऊर्जा पोर्टफोलिओ आहे. यामध्ये १००.९ मेगावॅट क्षमतेच्या पवन ऊर्जा पोर्टफोलिओचा समावेश आहे. या पवन ऊर्जेचा वापर कॅप्टिव्ह वापर, युटिलिटी पुरवठा आणि इंडियन एनर्जी एक्सचेंजवरील वीज व्यापारासाठी केला जात आहे. अक्षय ऊर्जा क्षेत्रातील उपस्थिती आणखी मजबूत करण्यासाठी HPRGEकडून २०० MWp पेक्षा अधिक क्षमतेचे सौर प्रकल्प विविध ठिकाणी राबविण्यात येत आहेत. यामध्ये ग्राउंड-माउंटेड, रूफटॉप, कृषी-सौर आणि फ्लोटिंग सोलार प्रकल्पांचा समावेश आहे.
Sukanya Samriddhi: सरकारी योजनेची कमाल, 1200 रुपयांची गुंतवणूक पण व्याजात मिळणार तब्बल 4.74 लाख
दिल्लीमध्ये उभारण्यात आलेला HPCLचा कृषी-सौर प्रकल्प या उपक्रमातील महत्त्वाचा भाग आहे. ‘ग्रुप नेट मीटरिंग’ धोरणांतर्गत या प्रकल्पातून दिल्लीतील HPCLच्या २४ रिटेल आउटलेट्सना हरित वीजपुरवठा केला जात आहे. या प्रकल्पात सौर पॅनेल्स ३.५ मीटरपेक्षा अधिक उंचीवर बसविण्यात आले आहेत. त्यामुळे पॅनेल्सखाली शेती सुरू ठेवणे शक्य होते. एकाच जमिनीवर शेती आणि अक्षय वीजनिर्मिती अशा दोन्ही गोष्टी साध्य करण्याचा प्रयत्न या मॉडेलमधून करण्यात आला आहे.
जमिनीवरील सौर प्रकल्पांसोबतच HPCLने जलाशयांचा वापर करून फ्लोटिंग सोलार प्रकल्प उभारण्यावरही भर दिला आहे. HPCLच्या विशाखापट्टणम रिफायनरीच्या जलाशयातील पहिला फ्लोटिंग सोलार प्रकल्प कार्यान्वित झाला आहे. त्याचबरोबर HPCL Rajasthan Refinery Limitedच्या पाचपद्रा आणि नाचणा जलाशयांमध्ये आणखी दोन फ्लोटिंग सोलार प्रकल्पांची उभारणी सुरू आहे. नाचणा येथील प्रकल्पात बॅटरी एनर्जी स्टोरेज सिस्टिम (BESS) चादेखील समावेश करण्यात येणार आहे. त्यामुळे निर्माण झालेल्या अक्षय ऊर्जेचा अधिक कार्यक्षम वापर करता येणार आहे.
फ्लोटिंग सोलार प्रकल्पांचा फायदा केवळ स्वच्छ वीजनिर्मितीपुरता मर्यादित नसल्याचे HPCLने म्हटले आहे. जलाशयांच्या पृष्ठभागावर सौर पॅनेल्स असल्यामुळे बाष्पीभवनामुळे होणारे पाण्याचे नुकसान कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
विद्यमान जलाशयांचा वापर केल्याने सौर प्रकल्पांसाठी अतिरिक्त जमीन संपादित करण्याची गरजही कमी होते. त्यामुळे अक्षय ऊर्जा, जलसंवर्धन आणि उपलब्ध पायाभूत सुविधांचा वापर या तिन्ही गोष्टींची सांगड या प्रकल्पांमधून घालण्यात येत आहे.
HPRGEने HPCLच्या मार्केटिंग ठिकाणांचे हरितीकरण करण्यासाठी महाराष्ट्रातील जळगाव आणि उत्तर प्रदेशातील झाशी येथे दोन ग्राउंड-माउंटेड सोलार प्रकल्प कार्यान्वित केले आहेत. गुजरात आणि हरियाणामधील आणखी दोन ग्राउंड-माउंटेड प्रकल्पांचे मेकॅनिकल काम पूर्ण झाले आहे. यासोबतच आंध्र प्रदेशातील गालीवीडू येथे १४० MWp क्षमतेच्या सौर प्रकल्पाच्या बांधकामातही लक्षणीय प्रगती झाल्याचे कंपनीने म्हटले आहे.
HPRGEकडून विविध राज्यांतील HPCLच्या रिफायनरीज, टर्मिनल्स आणि मार्केटिंग ठिकाणांच्या अक्षय ऊर्जा गरजा पूर्ण करण्यासाठी आणखी युटिलिटी-स्केल कॅप्टिव्ह ग्रीन-पॉवर प्रकल्प विकसित केले जात आहेत. HPRGEचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी मोहित धवन यांच्या म्हणण्यानुसार, अक्षय ऊर्जा म्हणजे केवळ स्वच्छ वीजनिर्मिती नसून उपलब्ध संसाधनांचा अधिक कार्यक्षम वापर करणेही महत्त्वाचे आहे. कृषी-सौर प्रकल्पांमुळे एकाच जमिनीवर शेती आणि वीजनिर्मिती शक्य होते, तर फ्लोटिंग सोलारमुळे जलाशयांच्या उपलब्ध पृष्ठभागाचा वापर करून जमिनीवरील ताण कमी करण्यास आणि जलसंवर्धनास मदत होते. HPCLच्या या उपक्रमांमधून आगामी काळात स्वच्छ ऊर्जानिर्मिती, जमीन आणि पाण्याचा कार्यक्षम वापर तसेच कंपनीच्या कामकाजाचे हरितीकरण या उद्दिष्टांना अधिक गती देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
.png "Videos"){kind=small}
