महिलांचा पगार जातोय तरी कुठे? सुंदर दिसणे पडतेय महागात, 37 हजार कोटींच्या उंबरठ्यावर ब्यूटी मार्केट (फोटो सौजन्य-Gemini)
भारतातील ब्यूटी मार्केट वेगाने वाढत असून भारतीय कंपन्यांना केवळ वाढलेला व्यवसायच दिसत नाही. तर फेंटी ब्यूटीपासून ते लशपर्यंतचे आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्ससुद्धा भारतासाठी आपल्या धोरणांमध्ये बदल करत आहेत. या बदलामागील ग्राहकवर्ग पूर्वीच्या समजुतीपेक्षा वेगळा आहे. मुंबई किंवा दिल्लीतील मोठ्या मॉल्समध्ये प्रीमियम सौंदर्य प्रसाधने खरेदी करण्यासाठी आता रांगा दिसत नाहीत. या रांगा आता जयपूर, लखनौ आणि गुवाहाटीसारख्या शहरांमधील मोबाईल स्क्रीनवर दिसतात आणि जागतिक ब्रँड्स आता हा बदल ओळखत आहेत. गेल्या दोन वर्षांत भारतात प्रवेश केलेल्या किंवा आपली उपस्थिती मजबूत केलेल्या आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्समध्ये हा बदल दिसून येतो. अहवालानुसार, भारतातील सौंदर्य उद्योगाचे मूल्य २०३५ पर्यंत सुमारे ४ अब्ज रुपये (३७ लाख कोटी रुपये) पर्यंत पोहोचू शकते.
रॉयटर्सच्या एका अहवालानुसार, कन्सल्टिंग कंपनी केर्नी आणि लक्झरी ब्यूटी वितरक लक्सेशिया यांच्या सप्टेंबर २०२४ च्या अहवालात म्हटले आहे की, एस्टी लॉडरपासून ते जपानच्या शिसेडोपर्यंत अनेक जागतिक ब्रँड्स भारतात विस्तार करत आहेत. याचे कारण असे आहे की विकसित देशांमधील वाढ मंदावली आहे, त्यामुळे कंपन्या भारताच्या लक्झरी ब्युटी मार्केटवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. असा अंदाज आहे की हे मार्केट २०२३ मधील ८०० दशलक्ष डॉलर्सवरून २०३५ पर्यंत ४ अब्ज डॉलर्सपर्यंत वाढू शकते. अहवालात असेही म्हटले आहे की, भारताच्या लक्झरी ब्युटी सेगमेंटचे मूल्य आधीच अंदाजे १ अब्ज डॉलर्स आहे आणि ते २०२८ पर्यंत १.६ अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकते. त्याची वार्षिक वाढ सुमारे १४% असण्याची अपेक्षा आहे.
पूर्वी, भारताच्या सौंदर्य प्रसाधनांच्या मार्केटची कहाणी परवडणाऱ्या किमती, जास्त विक्री आणि सहज उपलब्धता यापुरती मर्यादित होती. आता, हे पूर्णपणे बदलले आहे. आजचा भारतीय ग्राहक प्रीमियम सौंदर्य उत्पादने खरेदी करताना त्यातील घटकांकडे लक्ष देतो, तो ऑनलाइन जगाशी जोडलेला आहे आणि केवळ मोठ्या शहरांपुरता मर्यादित नाही. या बदलामुळे कंपन्यांच्या धोरणांमध्येही बदल झाला आहे. पूर्वी, त्या मोठ्या शहरांमध्ये मॉल्स उघडून सुरुवात करत असत, पण आता कंपन्या ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मद्वारे थेट बाजारात प्रवेश करत आहेत.
कंपनीच्या मते, या बदलासाठी Myntra एक प्रमुख प्लॅटफॉर्म म्हणून उदयास आले आहे. यात ४५० हून अधिक आंतरराष्ट्रीय फॅशन आणि सौंदर्य ब्रँड्स आहेत आणि ते भारतातील ९८% पिन कोड्सना सेवा देते. याचे ७५ दशलक्षाहून अधिक मासिक वापरकर्ते आहेत. डिसेंबर २०२५ च्या आकडेवारीनुसार, याचा आंतरराष्ट्रीय सौंदर्य विभाग ऑनलाइन लक्झरी बाजारापेक्षा अडीच पट वेगाने वाढत आहे. विशेषतः के-ब्यूटीमध्ये २००% वार्षिक वाढ दिसून आली आहे.
कंपनीने २०२५ मध्ये ४० हून अधिक नवीन आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्स जोडले, ज्यात द ऑर्डिनरी, एच अँड एम ब्यूटी, ब्यूटी ऑफ जोसेन, वायएसएल आणि सुलवासू यांचा समावेश आहे. मायंत्राचे कार्यकारी वेणू नायर यांच्या मते, सर्वात मोठी ठळक बाब म्हणजे लहान शहरांमध्येही प्रीमियम उत्पादनांची मागणी झपाट्याने वाढत आहे. कंपनीच्या मते, प्लॅटफॉर्मवरील सुमारे ४५% मागणी नॉन-मेट्रो शहरांमधून येते, ज्यात जयपूर, लखनौ, गुवाहाटी, सुरत आणि इंदूर ही प्रमुख शहरे आहेत. याव्यतिरिक्त, मायंत्राचे ६०% सौंदर्य ग्राहक लहान शहरांमधील (टियर २ आणि टियर ३) आहेत आणि ६०% जेन झेड ग्राहक आहेत.
आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्स वेगाने भारतात प्रवेश करत आहेत. फेंटी ब्युटी आणि फेंटी स्किनने २०२५ मध्ये रिलायन्स रिटेलच्या माध्यमातून भारतात पदार्पण केले आणि ते सेफोरा इंडिया व तिरा ब्युटीच्या माध्यमातून आपली उत्पादने विकतात. अरमानी ब्युटीने मुंबईत एक स्टोअर उघडले, शनेलने नायकावर आपली उत्पादने सादर केली, आणि शार्लट टिलबरी व द ऑर्डिनरीने नायकाच्या माध्यमातून भारतात प्रवेश केला.
‘बिझनेस ऑफ फॅशन’च्या एका अहवालानुसार, नायकाचे सीईओ अंचित नायर यांनी सांगितले की, ‘द ऑर्डिनरी’ आता प्लॅटफॉर्मवरील टॉप स्किनकेअर ब्रँड्सपैकी एक आहे आणि त्याचे नियासिनमाइड सीरम प्रत्येक मिनिटाला विकले जात आहे. याच धर्तीवर, १९९५ मध्ये स्थापन झालेला आणि आपल्या हस्तनिर्मित व क्रूरता-मुक्त उत्पादनांसाठी ओळखला जाणारा ब्रिटिश ब्रँड ‘लश’ (LUSH), मार्च २०२६ मध्ये मायंत्रावर दाखल झाला. रिटेल तज्ञ विशाल आनंद यांनी स्थापन केलेल्या बिलबेरी ब्रँड्स इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेडसोबतच्या भागीदारीतून हा त्याचा भारतातील पुनर्प्रवेश आहे.
कंपनीच्या म्हणण्यानुसार, LUSH ने सुरुवातीला स्किनकेअर, हेअरकेअर आणि बाथ अँड बॉडी या विभागांमध्ये सुमारे १५० उत्पादनांसह सुरुवात केली, ही संख्या एप्रिलपर्यंत २२० पर्यंत पोहोचेल. त्यानंतर, कंपनी ऑफलाइन स्टोअर्स देखील उघडेल, ज्यातील पहिले स्टोअर दिल्ली-एनसीआरमध्ये असेल. २०२७ पर्यंत १० स्टोअर्स उघडण्याचे लक्ष्य आहे. LUSH च्या मते, त्यांनी गेल्या वर्षी जगभरात २१.२ दशलक्षाहून अधिक बाथ बॉम्ब विकले आणि ते ५० हून अधिक देशांमध्ये कार्यरत आहेत. बिलबेरी ब्रँड्सचे सीईओ विशाल आनंद यांच्या मते, आजच्या ग्राहकांना असे ब्रँड्स हवे आहेत जे अस्सल, टिकाऊ आणि स्पष्ट माहिती देणारे आहेत. भारतात LUSH ला एक मजबूत ऑनलाइन आणि ऑफलाइन ब्रँड बनवण्याचे कंपनीचे ध्येय आहे. कंपनीच्या मते, LUSH ची सुमारे ८५% उत्पादने प्रिझर्व्हेटिव्ह-मुक्त आहेत, ९५% व्हेगन आहेत आणि सुमारे ३५% उत्पादने पॅकेजिंगशिवाय विकली जातात.
भारतात कार्यरत असलेल्या जागतिक ब्रँड्ससाठी वातावरण खूप अनुकूल आहे. युकेच्या व्यवसाय आणि व्यापार विभागाच्या मते, भारत-युके मुक्त व्यापार करारामुळे मे २०२५ मध्ये युकेमधील सौंदर्यप्रसाधनांवरील कर ३०% वरून १०% पर्यंत कमी होईल आणि येत्या काही वर्षांत त्यात आणखी कपात अपेक्षित आहे.
यामुळे अनेक ब्रिटिश ब्रँड्सनी भारतात प्रवेश करण्याची तयारी सुरू केली आहे आणि ‘लश’ (LUSH) त्यापैकीच एक आहे. एकूणच, २०३० पर्यंत सौंदर्य उत्पादनांच्या विक्रीचा एक मोठा वाटा ऑनलाइन विक्रीतून येण्याची अपेक्षा आहे. हा बदल एका नवीन ग्राहक वर्गामुळे घडत आहे, जो तरुण, डिजिटल, उत्पादनांबद्दल जाणकार आणि लहान शहरांमध्ये राहणारा आहे. जे ब्रँड्स लवकर येतील, योग्य किंमत ठेवतील आणि आपली गोष्ट अचूकपणे सांगतील, ते भविष्यात भारतीय सौंदर्य बाजारपेठेवर वर्चस्व गाजवतील. जे उशीर करतील, त्यांना बाजारपेठेत जागा कमी पडण्याची शक्यता आहे.
