Tata Group मोठ्या अडचणीत? ‘या’ एका चुकीमुळे पारंपारिक मूल्यांना बसणार धक्का, 100 वर्षे जुनं कॉर्पोरेट मॉडेल बदलणार…

रतन टाटा यांच्या निधनानंतर, टाटा समूह अडचणीच्या फंद्यात फसत चाललेला आहे. त्यांच्या अडचणी कमी होण्याची कोणतीही चिन्हे दिसत नाहीत. आता, टाटा सन्सचे माजी उपाध्यक्ष एन.ए. सूनावाला यांनी कंपनीच्या प्रस्तावित शेअर बाजारातील listing बाबत चिंता व्यक्त केली आहे. त्यासंदर्भात नुकताच एक इशाराही दिला आहे.

Tata Group Crisis : रतन टाटा यांच्या निधनानंतर, टाटा समूह अडचणीच्या फंद्यात फसत चाललेला आहे. त्यांच्या अडचणी कमी होण्याची कोणतीही चिन्हे दिसत नाहीत. आता, टाटा सन्सचे माजी उपाध्यक्ष एन.ए. सूनावाला यांनी कंपनीच्या प्रस्तावित शेअर बाजारातील listing बाबत चिंता व्यक्त केली आहे. त्यासंदर्भात नुकताच एक इशाराही दिला आहे. त्यांनी असे स्पष्ट केले की, जर टाटा सन्सचे शेअर बाजारात listing झाले, तर समूहाची शतकानुशतके जुनी असलेली संरचनात्मक चौकट आमूलाग्र बदलली जाईल. या बदलाचे परिणाम कंपनीची पारंपारिक मूल्ये आणि तिच्या अंतर्गत आधार प्रणालींवरही होतील, असे त्यांनी नमूद केले. नेमका काय होणार परिणाम समजून घेऊयात.

IMF Warns India: तेल बिघडवणार भारताचं सगळं आर्थिक गणित, IMF ने सांगितलं, आता नेमकं काय करायचं…

सूनावाला यांचा युक्तिवाद

एका वर्तमानपत्रात प्रकाशित झालेल्या आपल्या स्तंभात, सूनावाला यांनी असा युक्तिवाद केला की, टाटा सन्सच्या सूचीकरणाचा प्रभाव केवळ नियामक नियमांचे पालन करण्यापुरता मर्यादित नाही; तर समूहामध्ये ‘टाटा’ ही संस्था जी भूमिका बजावते, त्यावरही याचा थेट परिणाम होतो. त्यांनी लिहिले की, टाटा सन्स ही केवळ एक ‘होल्डिंग कंपनी’ नाही; तर ऐतिहासिकदृष्ट्या तिने समूहाच्या गाभाभूत मूल्यांची पुरस्कर्ती आणि संरक्षक अशा दोन्ही भूमिका निभावल्या आहेत. सूनावाला यांनी हा मुद्दा अशा वेळी उपस्थित केला आहे, जेव्हा टाटा सन्सने स्वतःला ‘अप्पर लेयर नॉन-बँकिंग वित्तीय कंपनी म्हणून नोंदणीमुक्त करण्यासाठी औपचारिक अर्ज केला आहे. पण या संदर्भात अद्याप काही प्रमाणात अनिश्चितता कायम आहे; कारण भारतीय रिझर्व्ह बँकेने अनिवार्य केलेल्या सध्याच्या नियमांनुसार, ‘अप्पर लेयर’ श्रेणीतील सर्व NBFCs चे शेअर बाजारात सूचीकरण होणे आवश्यक आहे.

कंपनीचा अर्ज RBI च्या ताब्यात

सुमारे दीड वर्षापूर्वी, टाटा सन्सने आरबीआयकडे एक अर्ज सादर करून, Upper Layer NBFC म्हणून आपली नोंदणी रद्द करण्याची विनंती केली होती. सुनावाला यांनी टाटा सन्सची जवळपास ५० वर्षे सेवा केली असून, समूहाचे माजी अध्यक्ष दिवंगत रतन टाटा यांचे ते सर्वात निकटचे आणि अत्यंत विश्वासू सहकारी मानले जातात. टाटा सन्सशी संबंधित प्रत्येक निर्णयात सुनावाला यांच्या मतांना विशेष महत्त्व दिले जाते.

RBI ने कंपनीचा अर्ज प्रलंबित ठेवला

सुमारे दीड वर्षापूर्वी, ‘टाटा सन्स’ने (Tata Sons) RBI कडे एक अर्ज सादर केला होता, ज्यामध्ये त्यांनी आपली ‘अप्पर लेयर’ (Upper Layer) NBFC म्हणून असलेली नोंदणी रद्द करण्याची विनंती केली होती. सुनावाला यांनी टाटा सन्सची जवळपास ५० वर्षे सेवा केली आहे आणि समूहाचे माजी अध्यक्ष, दिवंगत रतन टाटा यांचे ते सर्वात जवळचे आणि अत्यंत विश्वासू सहकारी मानले जातात. टाटा सन्सशी संबंधित प्रत्येक निर्णयात, सुनावाला यांच्या सल्ल्याला विशेष महत्त्व दिले जाते.

एन.ए. सुनावाला कोण आहेत?

सुनावाला यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात १९६८ मध्ये केली. त्यांनी ११ वर्षे टाटा सन्समध्ये Finance Director म्हणून काम केले. त्यानंतर, २००० मध्ये त्यांची टाटा सन्सचे ‘Non-Executive Vice-Chairman म्हणून नियुक्ती करण्यात आली; या पदावरून ते २०१० मध्ये निवृत्त झाले. यानंतरही, २०१९ पर्यंत ते ‘सर दोराबजी टाटा ट्रस्ट’ आणि ‘सर रतन टाटा ट्रस्ट’ यांच्याशी संबंधित राहिले. त्यानंतर, वयाच्या ८४ व्या वर्षी त्यांनी पूर्णपणे निवृत्ती स्वीकारली. आजही, टाटा समूहामध्ये त्यांच्या सल्ल्याला अत्यंत गांभीर्याने घेतले जाते ही प्रथा विशेषतः रतन टाटा यांच्या कार्यकाळात अधिकच ठळकपणे दिसून येत असे.

शेअर बाजारात Listing साठी विरोध का?

आपल्या एका स्तंभात, सुनावाला यांनी असा युक्तिवाद केला की, जर टाटा सन्सची शेअर बाजारात नोंदणी झाली, तर ती संस्थात्मक आणि परदेशी भागधारकांप्रती उत्तरदायी ठरेल. या भागधारकांचे एकमेव उद्दिष्ट केवळ नफा कमावणे हेच असते. आर्थिक संकटात सापडलेल्या समूहातील इतर कंपन्यांना वाचवण्यासाठी किंवा त्यांना आधार देण्यासाठी भांडवल गुंतवण्यास असे गुंतवणूकदार कधीही तयार होणार नाहीत जी कृती टाटा समूहाने भूतकाळात अनेकदा केली आहे. हा अंतर्निहित विरोधाभास टाटा समूह आणि टाटा सन्स यांच्या पारंपारिक भूमिकेत मूलभूत बदल घडवून आणू शकतो, तसेच समूहाची अंतर्गत आधार प्रणालीही कमकुवत करू शकतो.

RBI च्या सर्व नियमांचे काटेकोर पालन

सुनावाला यांनी पुढे असेही नमूद केले की, टाटा समूहाने रिझर्व्ह बँकेने (RBI)) घालून दिलेल्या नियमांचे आणि मानकांचे नेहमीच काटेकोरपणे पालन केले आहे. जेव्हा जेव्हा गरज भासली, तेव्हा समूहाने या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या अनुषंगाने आपल्या रचनेत (structural adjustments) योग्य ते बदलही केले आहेत. त्यांनी सांगितले की, टाटा सन्सकडे तरलता किंवा रोख रकमेची (Liquidity) सर्वात मोठी मागणी ‘शापूरजी पालोनजी समूहा’कडून येते; तथापि, टाटा सन्सची शेअर बाजारात नोंदणी करण्यासारखे दूरगामी परिणाम करणारे निर्णय केवळ या एकाच आधारावर घेतले जाऊ शकत नाहीत. टाटा सन्स ही संपूर्ण समूहाची ‘होल्डिंग कंपनी’ म्हणून कार्यरत असून, तिच्याकडे समूहातील सुमारे ६६ टक्के हिस्सा आहे. यानंतर, १८.४ टक्के इतका दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा हिस्सा कर्जबाजारी असलेल्या शापूरजी पालनजी समूहाकडे आहे.

Konkan Nuclear Project : कोकणात अदानी-रिलायन्सची एन्ट्री! सरकारचा मोठा करार, लाखो कोटींची गुंतवणूक पण त्या आंदोलनांचं काय?