शनिवार, 31 ऑक्टोबर 2026
WPI Inflation August 2026: सर्वसामान्यांसह उद्योगांचे बजेट कोलमडले! ऑगस्ट २०२६ मध्ये घाऊक महागाई ९.९२ टक्क्यांवर
वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने (Ministry of Commerce and Industry) सोमवारी जारी केलेल्या सरकारी आकडेवारीनुसार, घाऊक किंमत निर्देशांकावर (WPI) आधारित महागाईचा दर जुलै मधील ९.७८ टक्क्यांवरून वाढून ऑगस्ट २०२६ मध्ये ९.९२ टक्क्यांवर पोहोचला आहे. चालू आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीपासूनच घाऊक महागाईत सातत्याने वाढ नोंदवण्यात येत आहे.
अन्नधान्य निर्देशांक (Food Index): दैनंदिन गरजेच्या वस्तू अधिक महाग झाल्यामुळे अन्न क्षेत्रातील महागाई दर जुलै मधील ६.६५ टक्क्यांवरून थेट ७.०५ टक्क्यांवर पोहोचला आहे.
उत्पादन क्षेत्र (Manufacturing Sector): उत्पादित वस्तूंच्या घाऊक महागाईचा दर जुलैमधील ८.२९ टक्क्यांवरून वाढून ८.३७ टक्क्यांच्या उच्चांकावर पोहोचला आहे.
इंधन आणि वीज (Fuel & Power): इंधन आणि वीज क्षेत्रातील घाऊक महागाई तब्बल २२.९३ टक्के नोंदवली गेली आहे, ज्यामुळे उद्योग क्षेत्रावरील ऊर्जा खर्चाचा दबाव स्पष्टपणे दिसून येत आहे.
वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, खनिज तेल (पेट्रोलियम उत्पादने), अन्न व पेये, मूलभूत धातूंचे उत्पादन, बिगर-अन्न वस्तू आणि रासायनिक उत्पादनांच्या किमतीतील वाढ ही ऑगस्ट महिन्यातील या महागाईची मुख्य कारणे ठरली आहेत.
घाऊक महागाईतील या तीव्र वाढीमागे जागतिक घडामोडींचा मोठा वाटा आहे. पश्चिम आशियामध्ये भडकलेले युद्ध आणि त्यामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर (Strait of Hormuz) आलेली नाकेबंदी यामुळे भारताच्या कच्च्या तेलाच्या आणि खतांच्या आयातीवर मोठा परिणाम झाला आहे. परिणामी, जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाचे दर भडकल्याने देशांतर्गत अन्नधान्य आणि वाहतूक खर्च प्रचंड वाढला आहे.
डब्ल्यूपीआय (WPI) म्हणजे घाऊक किंमत निर्देशांक (Wholesale Price Index). सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, घाऊक बाजारात वस्तू ज्या किमतीला विकल्या जातात, त्याचे मोजमाप यात केले जाते. डब्ल्यूपीआय वस्तूंच्या किमती, कारखान्यापासून ते मोठ्या व्यापाऱ्यापर्यंत किंवा दुकानदारापर्यंत पोहोचण्यापर्यंतच्या वेळेपर्यंत मोजतो. डब्ल्यूपीआय ही तुम्ही दुकानात देत असलेली किंमत नाही. ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) ग्राहक वस्तू कोणत्या किमतीला खरेदी करतो याचे चित्र सादर करतो. आणखी एक फरक म्हणजे, डब्ल्यूपीआयमध्ये सेवांचा समावेश नसतो, म्हणजेच शाळेची फी, डॉक्टरांची फी, घरभाडे किंवा मोबाईल रिचार्ज यांसारख्या गोष्टी डब्ल्यूपीआयमध्ये समाविष्ट नसतात. यात प्रामुख्याने धान्य, भाजीपाला, पेट्रोलियम, स्टील, सिमेंट, कापड, रसायने आणि इतर वस्तूंसारख्या मालाच्या किमती पाहिल्या जातात.
यामध्ये वीज आणि पेट्रोलची सर्वात मोठी भूमिका आहे. या श्रेणीतील महागाई ऑगस्टमध्ये २२.९३% होती, तर जुलैमध्ये ती २०.०५% होती. यामध्ये, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत पेट्रोलियम उत्पादनांच्या किमती ३८.४८% नी वाढल्या. कच्चे पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायूच्या किमती ३४.४१% नी वाढल्या, याचा अर्थ पेट्रोलियम-संबंधित किमतींनी घाऊक महागाई लक्षणीयरीत्या वाढवली आहे.
दुसरा मोठा दबाव अन्नधान्यामुळे आला आहे. अन्न निर्देशांक महागाई ऑगस्टमध्ये ७.०५% होती, तर जुलैमध्ये ती ६.६५% होती. तयार अन्न उत्पादनांची महागाई ९.६५% होती. याचा अर्थ असा की, केवळ अन्नपदार्थच नव्हे, तर त्यापासून बनवलेल्या पॅकेज केलेल्या आणि प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांवरही किमतीचा दबाव येत आहे.
