शनिवार, 5 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Air India Pilot Fired Drug Test : थायलंडमधील फुकेत येथून नवी दिल्लीला येणाऱ्या एअर इंडियाच्या आंतरराष्ट्रीय विमानाने उड्डाण करण्यापूर्वी मोठा गोंधळ उडाला. उड्डाणापूर्वी करण्यात आलेल्या रँडम ड्रग टेस्टमध्ये एअर इंडियाचा एक पायलट पॉझिटिव्ह आढळला. शेकडो प्रवाशांच्या सुरक्षेशी खेळण्याच्या या गंभीर प्रकरणाची दखल घेत एअरलाइन व्यवस्थापनाने पायलटला तात्काळ नोकरीतून बडतर्फ केले आहे. आता या पायलटच्या करिअर आणि भविष्याबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
हवेत हजारो फूट उंचावर प्रवाशांची सुरक्षा कॉकपिटमध्ये बसलेल्या पायलटच्या हातात असते. अशा परिस्थितीत नशेत विमान उडवणे किंवा उडवण्याचा प्रयत्न करणे हा एव्हिएशन इंडस्ट्रीमध्ये अत्यंत गंभीर गुन्हा मानला जातो. इतक्या गंभीर बडतर्फानंतर पायलटला जमा पीएफ आणि ग्रॅच्युइटी मिळेल का? डीजीसीए त्याचा परवाना कायमचा रद्द करेल का आणि दुसरी कोणती एअरलाइन त्याला कधी नोकरी देईल का? यांसारखे अनेक मोठे कायदेशीर आणि व्यावहारिक प्रश्न उभे राहिले आहेत.
डीजीसीएच्या (DGCA) कडक नियमांनुसार, एव्हिएशन कंपन्यांना आपल्या क्रू मेंबर्सची रँडम दारू आणि ड्रग टेस्ट करणे बंधनकारक आहे. फुकेत विमानतळावर टेक-ऑफ करण्यापूर्वी या पायलटचा नमुना घेण्यात आला असता अहवालात प्रतिबंधित अंमली पदार्थांची पुष्टी झाली. अहवाल येताच एअर इंडियाने ‘झिरो टॉलरन्स पॉलिसी’ अंतर्गत कठोर कारवाई करत त्याला सेवेतून काढून टाकले. गंभीर गैरवर्तनाच्या आरोपाखाली नोकरीवरून काढल्यास कर्मचाऱ्याच्या प्रॉव्हिडंट फंड आणि ग्रॅच्युइटीबाबत कायदा काय सांगतो, हे जाणून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे:
प्रॉव्हिडंट फंड (पीएफ): कर्मचाऱ्याचा पीएफ फंड हा त्याचा स्वतःचा हक्क असतो. EPFO च्या नियमांनुसार, कंपनीने कर्मचाऱ्याला कोणत्याही कारणास्तव नोकरीवरून काढले तरी त्याच्या पीएफ खात्यातील जमा पैसे कोणीही हिरावून घेऊ शकत नाही. पायलट त्याच्या पीएफच्या पैशांसाठी दावा करू शकतो.
ग्रॅच्युइटी: पेमेंट ऑफ ग्रॅच्युइटी कायदा १९७२ अंतर्गत कंपन्यांना काही विशेष अधिकार देण्यात आले आहेत. त्यानुसार, जर एखाद्या कर्मचाऱ्याने कंपनीचे मोठे आर्थिक किंवा नैतिक नुकसान केले तर त्याची ग्रॅच्युइटी रोखली जाऊ शकते. याशिवाय गंभीर शिस्तभंगाच्या कारणास्तव नोकरीवरून काढल्यास कंपनी त्याची ग्रॅच्युइटी जप्त देखील करू शकते.
याचे सरळ उत्तर म्हणजे असे होणे जवळपास अशक्य आहे. जेव्हा एखाद्या पायलटला ड्रग्स किंवा अल्कोहोल टेस्टमध्ये अपयशी ठरल्यामुळे नोकरीवरून काढले जाते, तेव्हा त्याची माहिती त्वरित नियामक म्हणजेच डीजीसीएला (DGCA) दिली जाते. डीजीसीएचे नियम अत्यंत कडक आहेत:
आजकाल जगभरातील एअरलाइन्स पायलट्सच्या पार्श्वभूमीची अत्यंत कठोरपणे पडताळणी करतात. एव्हिएशन डेटाबेसमध्ये ‘गंभीर शिस्तभंग’ आणि ‘ड्रग्स’चा शिक्का बसल्यानंतर कोणतीही एअरलाइन आपल्या प्रवाशांच्या सुरक्षेचा धोका पत्करत नाही. याचा अर्थ असा की, या एका चुकीने पायलटच्या संपूर्ण फ्लाईंग करिअरवर नेहमीसाठी पूर्णविराम लावला आहे.
