सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
जवाहरलाल नेहरू फेलोशिप प्रोग्राम जाहीर!
विज्ञान, मानवता, पत्रकारिता आणि कला यांसारख्या विविध क्षेत्रांत संशोधन करणाऱ्या व्यक्ती या फेलोशिपसाठी अर्ज करू शकतात. या कार्यक्रमात निवड झालेल्या उमेदवारांना सलग दोन वर्षे दरमहा १ लाख रुपयांची आर्थिक मदत मिळते. तसेच, प्रवास आणि संशोधनाशी संबंधित इतर खर्चांसाठी दरवर्षी स्वतंत्रपणे ७५ हजार रुपयांची अतिरिक्त रक्कम दिली जाते.
या योजनेसाठी कोणतीही वयोमर्यादा नाही, ज्यामुळे कोणत्याही वयाचे अनुभवी व होतकरू संशोधक अर्ज करू शकतात. केवळ भारतीय नागरिकच या संधीचा लाभ घेऊ शकतात आणि ते भारतात कुठेही राहून आपल्या प्रोजेक्टवर काम करू शकतात.
जवाहरलाल नेहरू मेमोरियल फंडातर्फे मिळणारे हे १ लाख रुपयांचे मासिक स्टायपेंड आयकर कायदा, १९६१ च्या कलम 10(17A) अंतर्गत पूर्णपणे करमुक्त आहे. यामुळे संशोधकांना त्यांच्या संपूर्ण फेलोशिपच्या काळात कराच्या कपातीशिवाय संपूर्ण आर्थिक लाभ मिळतो.
या फेलोशिपसाठी अर्ज करणाऱ्या उमेदवारांकडे त्यांच्या क्षेत्रात उत्तम कामगिरी केलेले असणे आणि भविष्यात काहीतरी नवीन करण्याची विचारसरणी असणे आवश्यक आहे. उमेदवारांकडे एक प्रभावी संशोधन कल्पना किंवा नवीन प्रोजेक्ट असणे गरजेचे आहे. विविध क्षेत्रातील अनुभवी आणि तज्ज्ञांची एक विशेष समिती उमेदवारांच्या कामाची गुणवत्ता आणि संशोधनाच्या कल्पनेवर आधारित त्यांची निवड करते.
१९६8 मध्ये सुरू झालेल्या या फेलोशिपचा उद्देश प्रतिभावान संशोधकांना आर्थिक सहाय्य आणि वेळ उपलब्ध करून देणे हा आहे, जेणेकरून ते देशाच्या प्रगतीत आपले महत्त्वपूर्ण योगदान देऊ शकतील.
Ans: या फेलोशिप अंतर्गत निवड झालेल्या संशोधकांना सलग दोन वर्षे दरमहा १ लाख रुपयांचे आर्थिक स्टायपेंड दिले जाते.
Ans: प्रवास आणि संशोधनाशी संबंधित इतर खर्चांसाठी दरवर्षी स्वतंत्रपणे ७५ हजार रुपयांची अतिरिक्त रक्कम दिली जाते.
Ans: नाही, या योजनेसाठी कोणतीही वयोमर्यादा नाही. कोणत्याही वयाचे अनुभवी व होतकरू संशोधक अर्ज करू शकतात.
