udise
UDISE+ report 2025-26: आपल्या देशातील शाळांमध्ये डिजिटल सुविधांचा दायरा सतत वाढतोय, पण आजही मोठ्या संख्येने शाळा इंटरनेटशी जोडलेल्या आढळलेल्या नाहीत. शिक्षण मंत्रालयाच्या UDISE+ २०२५-२६ च्या आकडेवारीनुसार, देशातील ६७.४ टक्के शाळांमध्ये इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी उपलब्ध आहे. गेल्या शैक्षणिक वर्षात हा आकडा ६३.५ टक्के होता, म्हणजेच एका वर्षात इंटरनेटच्या पोहोचमध्ये ३.९ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. असे असले तरी, देशातील जवळपास ३२.६ टक्के शाळा अजूनही इंटरनेट सुविधांपासून वंचित आहेत.
UDISE+ च्या डेटावरून समोर आले आहे की, गेल्या काही वर्षांत शाळांमध्ये इंटरनेटची पोहोच सातत्याने वाढत आहे. २०२३-२४ मध्ये देशातील ५३.९ टक्के शाळांमध्ये इंटरनेट सुविधा होती. २०२४-२५ मध्ये ती वाढून ६३.५ टक्के आणि २०२५-२६ मध्ये ६७.४ टक्के झाली. अशा प्रकारे ३ वर्षांच्या काळात इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी असलेल्या शाळांच्या वाटा १३.५ टक्क्यांनी वाढला आहे, तरी अजूनही ३२.६ टक्के शाळांना इंटरनेट सुविधा उपलब्ध झालेली नाही.
शाळांमध्ये संगणकाच्या उपलब्धतेच्या बाबतीतही सतत सुधारणा दिसून आली आहे. २०२४-२५ मध्ये ६४.७ टक्के शाळांमध्ये संगणकाची सुविधा होती, जी २०२५-२६ मध्ये वाढून ६९.९ टक्के झाली. म्हणजेच एका वर्षात सुमारे ५.२ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. तथापि, जवळपास ३०.१ टक्के शाळांना अजूनही संगणक सुविधा मिळू शकलेली नाही. आकडेवारीनुसार, २०२३-२४ मध्ये ५७.२ टक्के शाळांमध्ये संगणक होते, जे २०२४-२५ मध्ये ६४.७ टक्के आणि २०२५-२६ मध्ये ६९.९ टक्के झाले. इंटरनेट आणि संगणकाच्या उपलब्धतेमधील अंतर हे दर्शवते की, शाळांमध्ये संगणक पोहोचल्यानंतरही त्यांना इंटरनेटशी जोडणे ही अजूनही एक मोठी समस्या कायम आहे.
UDISE+ २०२५-२६ च्या आकडेवारीत शाळांच्या पायाभूत सुविधांमध्येही उत्तम स्थिती समोर आली आहे. देशातील ९५ टक्के शाळांमध्ये वीज, ९८.५ टक्के शाळांमध्ये मुलींसाठी टॉयलेट आणि ९७.२ टक्के शाळांमध्ये मुलांसाठी टॉयलेट उपलब्ध आहे. तर ९९.५ टक्के शाळांमध्ये सुरक्षित पिण्याच्या पाण्याची सुविधा पोहोचली आहे. हात धुण्याची सुविधा देखील ९६.९ टक्के शाळांमध्ये उपलब्ध आहे.
अहवालात शाळांमधील शिक्षकांच्या उपलब्धतेबाबतही आकडे समोर आले आहेत. एकाच शिक्षक असलेल्या शाळांची संख्या २०२४-२५ मध्ये १,०४,१२५ होती, जी २०२५-२६ मध्ये घटकर १,००,८४३ राहिली. म्हणजेच एका वर्षात अशा शाळांच्या संख्येत ३,२८२ ने घट झाली आहे. मात्र, राज्यांमधील परिस्थिती सारखी नाही. काही राज्यांमध्ये सिंगल टीचर असलेल्या शाळांच्या संख्येत मोठी घट नोंदवली गेली आहे, तर अनेक राज्यांमध्ये अशा शाळांची संख्या वाढली आहे.
Cyber Security Course : मोबाईल, यूपीआय आणि सोशल मीडियावरील फ्रॉडपासून कसे राहाल सुरक्षित? जाणून घ्या
UDISE+ २०२५-२६ च्या अहवालानुसार, देशाच्या शालेय शिक्षण व्यवस्थेत सुमारे १४.६७ लाख शाळा, १.३ कोटी शिक्षक आणि २४.७२ कोटींहून अधिक विद्यार्थी समाविष्ट आहेत. सरासरी एका शाळेत ७ शिक्षक आणि १६९ विद्यार्थी आहेत. देशाचे एकूण प्युपिल टीचर रेशो २४:१ आहे, म्हणजेच सरासरी २४ विद्यार्थ्यांमागे १ शिक्षक उपलब्ध आहे. अहवालानुसार हे प्रमाण नॅशनल एज्युकेशन पॉलिसी २०२० च्या ३०:१ या सुचवलेल्या मानकाच्या अंतर्गत आहे.
.png "Videos"){kind=small}
