यंदा नेहमीपेक्षा कमी थंडी जाणवणार; फेब्रुवारीपासूनच सुरू होणार उन्हाळा तर जलस्रोतांसमोर मोठं संकट

उन्हाळ्याचे लवकर आगमन आणि हिवाळ्यातील कमी पाऊस यांचा थेट आणि विनाशकारी परिणाम देशातील जलस्रोत आणि रब्बी पिकांवर होणार आहे. तेलंगणा, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, राजस्थान आणि महाराष्ट्र यांसारख्या राज्यांत आधीच दुष्काळी परिस्थिती जाहीर करण्यात आली आहे.

• हिवाळ्यात नेहमीपेक्षा कमी थंडी जाणवण्याची शक्यता
• अनेक जुने विक्रम मोडीत निघाले
• जलाशयांमध्ये केवळ 47 टक्के पाणी शिल्लक

नवी दिल्ली : यंदा हिवाळ्यात नेहमीपेक्षा कमी थंडी जाणवण्याची शक्यता असून, उन्हाळ्याची तीव्रताही अपेक्षेपेक्षा लवकर वाढू शकते. ‘एल निनो’च्या वाढत्या प्रभावामुळे फेब्रुवारीपासूनच देशातील तापमानात मोठी होण्याची वाढ शक्यता हवामानशास्त्रज्ञांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे यंदा नागरिकांना हिवाळ्यात कमी थंडी आणि उन्हाळ्यात लवकरच तीव्र उष्णतेचा सामना करावा लागण्याची चिन्हे आहेत.

‘क्लायमेट ट्रेंड्’द्वारे प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या अहवालानुसार, मान्सून हंगामात (जून ते सप्टेंबर) पावसाचे प्रमाण सामान्यपेक्षा कमी राहील. भारतीय हवामान विभागाचे माजी महासंचालक डॉ. के. जे. रमेश यांच्या मते, ‘एल निनो’चा प्रभाव फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत कायम राहील, त्यामुळे फेब्रुवारीपासूनच उन्हाळ्यासारखी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. विशेष म्हणजे, २०२६ मध्ये हवामानाचे अनेक जुने विक्रम मोडीत निघाले आहेत. ऑगस्ट २०२६ हा भारतातील (१९०१ पासूनच्या) इतिहासातील सर्वांत उष्ण हा ऑगस्ट ठरला, तर सप्टेंबर २०२६ पाचवा सर्वांत उष्ण सप्टेंबर ठरला.

Weather Update : सातारा, सांगली, कोल्हापूरसह अनेक भागांत मुसळधार पाऊस; शेतकऱ्यांना अखेर दिलासा

दरम्यान, पावसाची कमतरता आणि उन्हाळा लवकर सुरू होत असल्यामुळे भात लागवडीखालील क्षेत्रात १.५५६ दशलक्ष हेक्टरची घट झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर, कृषी आणि हवामान तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांना रब्बी हंगामात कडधान्ये आणि तेलबियांसारख्या कमी कालावधीत येणाऱ्या पिकांच्या लागवडीला प्राधान्य देण्याचा सल्ला दिला आहे. याव्यतिरिक्त, उष्णतेचा प्रभाव कमी करण्यासाठी संबंधित प्रशासनाने ‘पूर्वसूचना प्रणाली’ अधिक बळकट करावी, असे आवाहनही करण्यात आले आहे.

जलाशयांमध्ये केवळ 47 टक्के पाणी शिल्लक

जलसंपत्तीची स्थितीही चिंतेची बाब बनली. केंद्रीय जल आयोगाच्या आकडेवारीनुसार, देशभरातील १७८ प्रमुख जलाशयांमध्ये पाणीसाठा त्यांच्या सामान्य क्षमतेच्या केवळ ८७.०८ टक्क्यांवर आला आहे. दक्षिण द्वीपकल्पीय भागात परिस्थिती अधिकच गंभीर असून, तेथील जलाशयांमध्ये त्यांच्या क्षमतेच्या केवळ ४७.२२ टक्के पाणीसाठा उपलब्ध आहे.

महाराष्ट्रसह संपूर्ण देशासमोर संकट

उन्हाळ्याचे लवकर आगमन आणि हिवाळ्यातील कमी पाऊस यांचा थेट आणि विनाशकारी परिणाम देशातील जलस्रोत आणि रब्बी पिकांवर होणार आहे. तेलंगणा, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, राजस्थान आणि महाराष्ट्र यांसारख्या राज्यांत आधीच दुष्काळी परिस्थिती जाहीर करण्यात आली आहे. केवळ महाराष्ट्रातील विचार केल्यास राज्यातील ७५ टक्के भाग दुष्काळाच्या छायेत आहे.

FAQ :

महाराष्ट्रात / तुमच्या भागात काय परिणाम?

– हिवाळा गरमच राहणार असा अंदाज आहे. दिवसा आणि रात्रीचे तापमान सामान्यपेक्षा जास्त राहण्याची शक्यता आहे. फेब्रुवारी 2027 मध्ये 1.5°C ते 3.5°C तापमान जास्त राहण्याची शक्यता.

शेतकऱ्यांसाठी धोका काय?

– रिपोर्टनुसार, भात, ऊस, कापूस लागवडीचे क्षेत्र आधीच घटलेरब्बी + उन्हाळी पिके – थेट परिणाम – पाण्याची टंचाई

सामान्य लोकांसाठी काय धोका?

Climate Impact Lab च्या अभ्यासानुसार – Super El Niño मुळे जगभरात 4.51 लाख लोकांना याचा फटका बसू शकतो. यापूर्वी भारतातही हीट स्ट्रोकमुळे अनेकांचा मृत्यू झाला आहे.