Vande Mataram: भारताच्या अमर आत्म्याचा आवाज…! वंदे मातरमच्या १५० वर्षेपूर्ती दिनी मल्लिकार्जुन खर्गे यांचे खास पत्र

Vande Mataram : वंदे मातरम स्वातंत्र्यलढ्यात प्रेरणास्रोत ठरले आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनात रवींद्रनाथ टागोर यांनी सर्वप्रथम गायले. याबाबत मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी पत्र लिहिले.

Vande Mataram: नवी दिल्ली : भारताचे राष्ट्रीय गीत असलेले ‘वंदे मातरम्’ या गीताला आज 150 वर्षे पूर्ण होत आहेत. वंदे मातरम् (Vande Mataram)हे बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांनी १८७० मध्ये लिहिलेले एक गीत आहे. हे गीत त्यांच्या ‘आनंदमठ’ या कादंबरीत समाविष्ट आहे. हे गीत स्वातंत्र्यलढ्यात प्रेरणास्रोत ठरले आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनात रवींद्रनाथ टागोर यांनी सर्वप्रथम गायले. याच पार्श्वभूमीवर कॉंग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे (Mallikarjun Kharge) यांनी सोशल मीडिया पोस्ट केली आहे. मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी पत्र लिहित त्यांच्या भावना व्यक्त केल्या आहेत.

कॉंग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी लिहिले आहे की, भारताच्या राष्ट्रीय गीत – वंदे मातरमच्या १५० व्या वर्धापन दिनानिमित्त देशवासियांना माझा संदेश. आज भारताच्या राष्ट्रीय गीत – वंदे मातरमचा १५० वा वर्धापन दिन आहे, ज्याने आपल्या राष्ट्राची सामूहिक भावना जागृत केली आणि स्वातंत्र्याचा नारा बनला. बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांनी रचलेले, वंदे मातरम हे आपल्या मातृभूमीच्या, भारत मातेच्या, भारतीय लोकांच्या आत्म्याचे प्रतीक आहे आणि भारताच्या एकता आणि विविधतेचे प्रतीक आहे.

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस ही वंदे मातरमची अभिमानी ध्वजवाहक आहे. १८९६ मध्ये कलकत्ता येथे झालेल्या काँग्रेस अधिवेशनादरम्यान, तत्कालीन काँग्रेस अध्यक्ष रहमतुल्ला सयानी यांच्या नेतृत्वाखाली, गुरुदेव रवींद्रनाथ टागोर यांनी पहिल्यांदाच सार्वजनिकरित्या वंदे मातरम गायले. त्या क्षणाने स्वातंत्र्यलढ्यात नवीन जीवन फुंकले. ब्रिटिश साम्राज्याचे धार्मिक, जातीय आणि प्रादेशिक ओळखींचे शोषण करून फोडा आणि राज्य करा हे धोरण भारताची एकता तोडण्यासाठी रचले गेले होते हे काँग्रेसला समजले. याउलट, वंदे मातरम हे एक देशभक्तीपर गीत म्हणून उदयास आले जे भारतमातेच्या मुक्तीसाठी सर्व भारतीयांना एकत्र करते.

राजकीय बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा

“१९०५ मध्ये बंगालच्या फाळणीपासून आपल्या शूर क्रांतिकारकांच्या शेवटच्या श्वासापर्यंत, वंदे मातरम देशभरात गुंजत राहिले. लाला लजपत राय यांच्या प्रकाशनाचे हे शीर्षक होते, जे जर्मनीमध्ये फडकवलेल्या भिकाईजी कामाच्या ध्वजावर छापले गेले होते आणि पंडित राम प्रसाद बिस्मिल यांच्या क्रांती गीतांजलीमध्ये देखील आढळते. त्याच्या लोकप्रियतेमुळे घाबरून, ब्रिटिशांनी त्यावर बंदी घातली, कारण ते भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याचे हृदय बनले होते.”

“१९१५ मध्ये महात्मा गांधींनी लिहिले की, “फाळणीच्या काळात वंदे मातरम हे बंगालमधील हिंदू आणि मुस्लिमांमधील सर्वात शक्तिशाली युद्धगीत बनले. ते साम्राज्यवादविरोधी घोषणा होती. लहानपणीही, जेव्हा मला ‘आनंद मठ’ किंवा त्याचे अमर संगीतकार बंकिम यांच्याबद्दल काहीही माहिती नव्हते, तेव्हा वंदे मातरमने मला पकडले आणि जेव्हा मी ते पहिल्यांदा गायले तेव्हा मी मंत्रमुग्ध झालो. मी ते माझ्या शुद्ध राष्ट्रीय भावनेशी जोडले…”‘ १९३८ मध्ये पंडित नेहरूंनी लिहिले, “३० वर्षांहून अधिक काळ हे गाणे थेट भारतीय राष्ट्रवादाशी जोडले गेले आहे. अशी ‘लोकांची गाणी’ कोणावरही लादली जात नाहीत किंवा त्यांच्या मर्जीने तयार केली जात नाहीत. ते स्वतःहून त्यांची उंची गाठतात.”

महाराष्ट्रसंबंधित बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा

“तर, एक वर्षापूर्वी, १९३७ मध्ये, उत्तर प्रदेश विधानसभेने पुरुषोत्तम दास टंडन अध्यक्ष असताना वंदे मातरम म्हणण्यास सुरुवात केली. त्याच वर्षी, पंडित नेहरू, मौलाना आझाद, सुभाषचंद्र बोस, रवींद्रनाथ टागोर आणि आचार्य नरेंद्र देव यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने वंदे मातरमला राष्ट्रीय गीत म्हणून औपचारिक मान्यता दिली आणि भारताच्या विविधतेतील एकतेचे प्रतीक म्हणून त्याचा दर्जा निश्चित केला.”

“तथापि, हे अत्यंत विडंबनात्मक आहे की आज राष्ट्रवादाचे स्वयंघोषित रक्षक असल्याचा दावा करणाऱ्यांनी – आरएसएस आणि भाजपने – त्यांच्या शाखा किंवा कार्यालयांमध्ये कधीही वंदे मातरम किंवा आपले राष्ट्रगीत, जन गण मन – गायले नाही. त्याऐवजी, ते “नमस्ते सदा वत्सले” गाणे सुरू ठेवतात, जे राष्ट्राचे नव्हे तर त्यांच्या संघटनांचे गौरव करते. १९२५ मध्ये स्थापनेपासून, आरएसएसने, त्याच्या सार्वत्रिक आदर असूनही, वंदे मातरम टाळले आहे. त्यांच्या ग्रंथांमध्ये किंवा साहित्यात एकदाही या गाण्याचा उल्लेख नाही.”

See more

भारत के राष्ट्रीय गीत – वंदे मातरम् की 150वीं वर्षगांठ पर देशवासियों के नाम मेरा संदेश – आज भारत के राष्ट्रीय गीत – वंदे मातरम् के 150 वर्ष पूरे हो रहे हैं, जिसने हमारे राष्ट्र की सामूहिक आत्मा को जागृत किया और स्वतंत्रता का नारा बन गया। बंकिम चंद्र चट्टोपाध्याय द्वारा रचित,… pic.twitter.com/vbKJELafHB — Mallikarjun Kharge (@kharge) November 7, 2025

“राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) आणि संघ परिवाराने राष्ट्रीय चळवळीत भारतीयांविरुद्ध ब्रिटिशांना पाठिंबा दिला, ५२ वर्षे राष्ट्रध्वज फडकावला नाही, भारतीय संविधानाचा गैरवापर केला, बापू आणि बाबासाहेब आंबेडकरांचे पुतळे जाळले आणि सरदार पटेलांच्या शब्दांत सांगायचे तर गांधीजींच्या हत्येत सहभागी होते हे सर्वज्ञात आहे.”

“दुसरीकडे, काँग्रेस पक्षाला वंदे मातरम आणि जन गण मन या दोन्ही गाण्यांचा खूप अभिमान आहे. ही दोन्ही गाणी प्रत्येक काँग्रेस बैठकीत आणि कार्यक्रमात आदराने गायली जातात, जी भारताची एकता आणि अभिमानाचे प्रतीक आहेत. १८९६ पासून आजपर्यंत, प्रत्येक काँग्रेस बैठकीत, मोठी असो वा लहान, महासभेत असो वा ब्लॉक स्तरावर, आम्ही भारतीय जनतेला श्रद्धांजली म्हणून अभिमानाने आणि देशभक्तीने वंदे मातरम गायले आहे. काँग्रेस पक्ष आपल्या मातृभूमीचे शाश्वत गीत, आपल्या एकतेचे आवाहन आणि भारताच्या अमर आत्म्याचा आवाज असलेल्या वंदे मातरमवर आपला अढळ विश्वास व्यक्त करतो.” अशा भावना कॉंग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी व्यक्त केल्या आहेत.