शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026
Pic credit : social media
कच्च्या तेलाला क्रूड ऑइल आणि इंग्रजीत ब्लॅक गोल्ड असेही म्हणतात, संपूर्ण जगाच्या ऊर्जेच्या गरजा भागवणारा मुख्य स्त्रोत आहे. या कच्च्या तेलापासून अनेक प्रकारची इंधने आणि इतर उत्पादने तयार केली जातात. यापासून पेट्रोल, डिझेल, रॉकेल यांसारख्या वस्तू बनवल्या जातात. आता अशा परिस्थितीत प्रश्न असा पडतो की एकाच प्रकारचे कच्चे तेल पेट्रोल, डिझेल आणि रॉकेल या तीन वेगवेगळ्या गोष्टींमध्ये कसे बदलते. आज या लेखात आम्ही तुम्हाला याबद्दल तपशीलवार सांगू.
प्रथम कच्चे तेल कसे बनते ते समजून घ्या
जमिनीतून बाहेर पडणारे कच्चे तेल प्रामुख्याने लाखो वर्षांपासून साचलेल्या सेंद्रिय पदार्थांपासून तयार होते. जमिनीच्या आत उच्च दाब आणि उच्च तापमानामुळे हे पदार्थ तेल आणि वायूमध्ये रूपांतरित होतात. नंतर, ते ड्रिलिंगद्वारे पृथ्वीवरून काढले जातात आणि नंतर रिफायनरीकडे पाठवले जातात.
पेट्रोल, डिझेल आणि रॉकेल रिफायनिंग प्रक्रियेद्वारे तयार केले जाते.
कच्च्या तेलापासून पेट्रोल, डिझेल आणि केरोसीन यांसारखी उत्पादने बनविण्याच्या प्रक्रियेला इंग्रजीत रिफायनिंग म्हणतात. शुद्धीकरण प्रक्रियेदरम्यान, कच्चे तेल वेगळ्या घटकांमध्ये मोडले जाते, ज्याला हायड्रोकार्बन्स म्हणतात. या हायड्रोकार्बन्सचा वापर विविध प्रकारचे इंधन आणि इतर उत्पादने बनवण्यासाठी केला जातो. शुद्धीकरणासाठी विविध पद्धती वापरल्या जातात. यामध्ये डिस्टिलेशन, क्रॅकिंग, रिफॉर्मिंग आणि अल्किलेशन यासारख्या प्रक्रियांचा समावेश होतो.
हे देखील वाचा : नासाने पृथ्वीचे लपलेले विद्युत क्षेत्र काढले शोधून; पाहून शास्त्रज्ञही थक्क
पेट्रोल कसे बनते
पेट्रोल हा लहान कार्बन साखळ्यांनी बनलेला हलका हायड्रोकार्बन आहे. डिस्टिलेशन दरम्यान पेट्रोल कच्च्या तेलापासून वेगळे केले जाते, नंतर ते वेगवेगळ्या संयुगे मिसळले जाते, जेणेकरून त्याची गुणवत्ता वाढवता येते. यानंतरच पेट्रोल बनते, जे आमची वाहने चालवते.
डिझेल कसे बनते?
डिझेल हे जड हायड्रोकार्बन्सपासून बनवले जाते. हे डिस्टिलेशन प्रक्रियेद्वारे देखील तयार केले जाते. डिझेल तयार करण्यासाठी, ते अनेक वेळा हायड्रोट्रीट केले जाते जेणेकरून त्यातून सल्फर आणि इतर अशुद्धता काढून टाकता येतील. यामुळे पर्यावरणाला किंचित कमी हानी होते.
रॉकेल कसे तयार केले जाते?
केरोसीन म्हणजेच रॉकेल देखील ऊर्धपातन प्रक्रियेद्वारे तयार केले जाते. डिझेलच्या अगदी वरच्या डिस्टिलेशन टॉवरमध्ये रॉकेल तेल जमा होते. केरोसीन हे मध्यम श्रेणीतील हायड्रोकार्बनपासून बनलेले असते.
