बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
पालकांनी मुलांना कोणते कौशल्य शिकवावे (फोटो सौजन्य - iStock)
आजच्या वेगाने बदलणाऱ्या जगात, मुलांना फक्त शैक्षणिक ज्ञान देणे पुरेसे नाही. जीवनातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आणि यश मिळविण्यासाठी त्यांना काही महत्त्वाची जीवन कौशल्ये शिकण्याचीदेखील आवश्यकता आहे. जर तुम्हाला तुमच्या मुलाला भविष्यात कधीही मागे पडू देऊ इच्छित नसाल, तर त्याला १० वर्षांच्या होण्यापूर्वीच ही ५ महत्त्वाची कौशल्ये शिकवायला सुरुवात करा. साधारण वयाच्या १० वर्षांपर्यंत मुलांची स्मरणशक्ती आणि कोणतीही कलाकौशल्य शिकण्याची वा अवगत करण्याची क्षमता ही जास्त असते. त्याचा पाया भक्कम झाल्यास मोठे होऊन हमखास यश मिळविण्यास मुलं सज्ज होतात.
ही कौशल्ये नक्की काय आहेत आणि कशा पद्धतीने मुलांना पालकांनी ती शिकवायला हवीत याबाबात रिलेशनशिप तज्ज्ञ अजित भिडे यांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे. प्रत्येक पालकाने आपल्या मुलांसाठी ही गोष्ट आत्मसात करावी आणि त्याप्रमाणे शिक्षण द्यावे (फोटो सौजन्य – iStock)
समस्या सोडवायला शिकवा
समस्या असेल तर निराकारण मुलांनाच करू द्या
जेव्हा मूल अडचणीत असते जसे की तुटलेले खेळणे किंवा त्याला काहीतरी सापडत नाही तेव्हा त्याला ताबडतोब मदत करू नका. त्याला स्वतः ही समस्या कशी सोडवता येईल याचा विचार करू द्या. त्याला त्याच्या समस्येवर लहानपणापासूनच शोध घेण्याची सवय लावा. यामुळे मुलाची विचारशक्ती वाढते आणि तो स्वतःवर विश्वास ठेवण्यास शिकतो आणि मुळात पालकांवर अवलंबून रहात नाही. लहानसहान गोष्टीतही स्वतः निर्णय घेण्याची क्षमता त्याच्यात आपोआपच विकसित होत जाते.
स्वतःच्या भावना कळणे
स्वतःला समजून घेणे शिकवा
मुले कधीकधी रागात ओरडू लागतात किंवा दुःखात रडू लागतात. अशा परिस्थितीत, त्यांना समजावून सांगा की या भावना सामान्य आहेत, परंतु त्या कशा हाताळायच्या हे जाणून घेणे महत्वाचे आहे. त्यांना राग आल्यावर दीर्घ श्वास घेण्यास किंवा दुःखी असताना हळूवारपणे बोलण्यास सांगा. यामुळे मूल भावनांना योग्य पद्धतीने हाताळण्यास शिकते. कोणत्या परिस्थितीत कसे वागायचे आणि बोलायचे याची त्यांना व्यवस्थित कल्पना येते
बोलण्याची आणि ऐकण्याची सवय
वागण्याबोलण्याची पद्धत महत्त्वाची
मुलांना दुसरी व्यक्ती काय म्हणत आहे ते काळजीपूर्वक ऐकायला शिकवा आणि त्यांना जे म्हणायचे आहे ते शांतपणे आणि स्पष्टपणे सांगायला शिकवा. जर तुम्हाला काही समजत नसेल तर न घाबरता विचारा अशी शिकवण त्यांना द्या. चांगले संवाद साधायला शिकणे महत्त्वाचे आहे, त्यामुळे शाळेत, घरी आणि मित्रांमध्ये सर्वांशी चांगले संबंध निर्माण होतात आणि तुमची मुलं अधिकाधिक लोकप्रिय होतात
निर्णय घ्यायला शिकवा
निर्णयक्षमता वाढवा
जर तुमचे मूल तुम्हाला विचारत असेल की छोट्या छोट्या दैनंदिन गोष्टींमध्येही काय करावे, तर त्याला विचार करण्यासाठी थोडा वेळ द्या, जसे की – “आज मी कोणते कपडे घालावे?”, “मी कोणता खेळ खेळावा?” तो हे निर्णय स्वतः घेऊ शकतो. जेव्हा एखादे मूल स्वतःची निवड करायला शिकते तेव्हा त्याला चांगले आणि वाईट समजू लागते आणि ते मूल निर्णय घेण्यास आणि घेतलेले निर्णय व्यवस्थित हाताळण्यास सक्षम ठरू लागते
स्वतःची कामं स्वतः करणं
स्वावलंबनाचे शिक्षण महत्त्वाचे
मुलाला स्वतःहून छोटी कामे करायला शिकवा, जसे की त्याचे कपडे व्यवस्थित ठेवणे, त्याची बॅग तयार करणे किंवा झोपायला जाणे आणि वेळेवर उठणे. यातून तो जबाबदारी घ्यायला शिकतो आणि हळूहळू स्वावलंबी बनतो. कोणतीही कामं लहानमोठी नाहीत याची शिकवण त्यांना लहानपणापासूनच द्या
जर तुम्हाला तुमच्या मुलाला केवळ चांगले गुण मिळवायचे नसून आयुष्यात बलवान बनवायचे असेल, तर त्याला अभ्यासासोबतच या महत्त्वाच्या गोष्टीही शिकवा, कारण लहान वयात शिकलेल्या गोष्टींचा परिणाम आयुष्यभर होतो आणि बालपणात या गोष्टी शिकणारी मुले नंतर प्रत्येक अडचणीला सहज तोंड देऊ शकतात.
