बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
भारतातील उच्च शिक्षण क्षेत्राला नवी गती (फोटो- ai gemini )
याशिवाय, उच्च शिक्षणाच्या टप्प्यावर जाणाऱ्या ६९ टक्के विद्यार्थ्यांनी व्हिसासंबंधित अनिश्चितता टाळण्यासाठी भारतात उपलब्ध असलेल्या आंतरराष्ट्रीय अभ्यासक्रमांना पसंती दर्शवली आहे. या निष्कर्षांमधून परदेशात शिक्षण घेण्याबाबत विद्यार्थ्यांच्या विचारसरणीत होत असलेले बदल स्पष्ट होतात. त्याचबरोबर, देशातच उच्च शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध शैक्षणिक सुविधा, पायाभूत सोयी आणि निवास व्यवस्थेच्या दर्जाकडेही अधिक लक्ष वेधले जात आहे.
विशेषतः पश्चिम आशियातील सध्याच्या भू-राजकीय घडामोडी आणि अनिश्चिततेमुळे या परिस्थितीला आणखी एक महत्त्वाचा पैलू प्राप्त झाला आहे. भारताच्या जवळचे भौगोलिक स्थान, आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठांची उपस्थिती आणि तुलनेने सुलभ शिक्षणाच्या संधी यांमुळे आखाती देश हे भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी पारंपरिकदृष्ट्या आकर्षणाचे केंद्र राहिले आहेत. मात्र, या प्रदेशातील अस्थिरता, सुरक्षिततेविषयीच्या चिंता आणि शैक्षणिक सातत्याबाबत निर्माण झालेल्या प्रश्नांमुळे विद्यार्थी आणि पालक आपल्या परदेशातील शिक्षणाच्या योजनांचा पुन्हा विचार करत आहेत.
या बदलत्या परिस्थितीमुळे भारतातील उच्च शिक्षण क्षेत्र आणि त्याला पूरक असलेल्या पायाभूत सुविधांचे महत्त्व वाढत आहे. विद्यार्थी देशातच शिक्षणाच्या संधी शोधत असताना, त्यांचा विचार केवळ शैक्षणिक संस्थांपुरता मर्यादित राहत नाही, तर उच्च शिक्षण घेताना स्वतंत्रपणे राहण्याचा एकूण अनुभवही महत्त्वाचा ठरत आहे. सुरक्षित, आरामदायी आणि व्यवस्थित व्यवस्थापन असलेली निवास व्यवस्था, सामाजिक संवादाच्या संधी, आरोग्य आणि निरोगी जीवनशैलीला प्रोत्साहन देणाऱ्या सुविधा तसेच आपलेपणाची भावना निर्माण करणारे वातावरण या बाबी विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांसाठी महत्त्वाच्या ठरत आहेत.
या बदलत्या परिस्थितीवर भाष्य करताना AURUS Residences चे संस्थापक भारत अग्रवाल म्हणाले, “उच्च शिक्षणाकडे पाहण्याचा विद्यार्थी आणि पालकांचा दृष्टिकोन बदलत आहे. जागतिक अनुभव आणि आंतरराष्ट्रीय संधींचे आकर्षण आजही कायम असले, तरी कुटुंबे आता आपल्या निर्णयांचे एकूण मूल्य तपासत आहेत. यामध्ये सुरक्षितता, परवडणारा खर्च, शिक्षणाचा दर्जा आणि विद्यार्थ्यांना मिळणारे निवासाचे वातावरण या बाबींना विशेष महत्त्व दिले जात आहे. भारतातील उच्च शिक्षण व्यवस्था अधिक सक्षम करण्याची ही एक महत्त्वाची संधी आहे, असे आम्हाला वाटते. यासाठी केवळ शैक्षणिक संस्थांचा दर्जा वाढवणे पुरेसे नसून, विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध पायाभूत सुविधांचाही विकास होणे गरजेचे आहे.
AURUS मध्ये आम्ही विद्यार्थी निवास व्यवस्थेकडे शिक्षण प्रवासाचा एक अविभाज्य भाग म्हणून पाहतो. उत्तम नियोजन करून तयार केलेले निवासस्थान विद्यार्थ्यांना स्वतंत्रपणे विकसित होण्याची संधी, त्यांच्या ध्येयांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी आवश्यक आरामदायी वातावरण आणि त्यांना आधार देणारा समुदाय उपलब्ध करून देणारे असावे. पारंपरिक निवास व्यवस्थेच्या पलीकडे जाऊन विद्यार्थ्यांसाठी आधुनिक आणि दर्जेदार निवासस्थाने निर्माण करण्याच्या माध्यमातून या बदलत्या शैक्षणिक परिसंस्थेत योगदान देण्याचा आमचा प्रयत्न आहे.”
२०१९ मध्ये स्थापन झालेली AURUS ही कंपनी सध्या ८ हून अधिक शहरांमध्ये कार्यरत असून, तिच्या नेटवर्कमध्ये ३० हून अधिक निवासस्थाने आणि २,५०० हून अधिक बेड्स उपलब्ध आहेत. AURUS विद्यार्थ्यांसाठी प्रीमियम आणि व्यावसायिक पद्धतीने व्यवस्थापित केलेली निवास व्यवस्था उपलब्ध करून देते. यामध्ये आदरातिथ्य, आरामदायी सुविधा आणि सुरक्षितता यांचा संगम साधण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक आणि वैयक्तिक विकासाला पूरक ठरण्यासाठी स्वतंत्र अभ्यासिका, हाय-स्पीड वाय-फाय, जेवणाची सुविधा, मनोरंजनासाठी जागा, २४ तास सुरक्षा व्यवस्था आणि विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक संवाद व समुदायभावना वाढवणारे विशेष उपक्रम अशा सुविधांचा समावेश आहे.
BBA vs BCom १२ वी नंतर कोणता कोर्स आहे बेस्ट? जाणून घ्या शिक्षण, करिअर आणि सॅलरी पॅकेजबद्दल सविस्तर
भारतातील उच्च शिक्षण क्षेत्राचा विस्तार आणि विकास होत असताना, विद्यार्थी निवास व्यवस्थेची भूमिकाही अधिक महत्त्वाची ठरत आहे. देशातच राहून आपली शैक्षणिक स्वप्ने पूर्ण करू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी दर्जेदार निवास व्यवस्था त्यांच्या विद्यापीठातील एकूण अनुभवाला नवी दिशा देऊ शकते. भारतातील विद्यार्थी निवास व्यवस्थेत अधिक शिस्तबद्ध, आधुनिक आणि आदरातिथ्यावर आधारित दृष्टिकोन आणून या बदलाचा भाग बनण्याचा AURUS चा प्रयत्न आहे.
Ans: उच्च शिक्षणासाठी परदेशात जाणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांची संख्या २०२३ मध्ये ९.०८ लाख होती.
Ans: परदेशात शिक्षण घेण्याचा विचार केलेल्या ४८ टक्के विद्यार्थ्यांचा मागील वर्षभरात परदेशात शिक्षण घेण्याबाबतचा कल कमी झाला आहे.
