रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
आयच्या (AI) युगात पुस्तकी ज्ञानापेक्षा जीवन कौशल्ये (Life Skills) विद्यार्थ्यांच्या यशासाठी का महत्त्वाची आहेत?
Life Skills for Students Success: शालेय किंवा महाविद्यालयीन जीवनात फक्त चांगले गुण आणि डिग्री मिळवणे हेच आयुष्याच्या यशाची हमी मानले जाते. परंतु, प्रत्यक्षात पुस्तकी ज्ञान आणि परीक्षांमधील उच्च गुण वास्तविक जगातील आव्हानांचा सामना करण्यासाठी पुरेसे नसतात. शिक्षणतज्ज्ञ आणि ‘नेक्स्ट टॉपर्स’चे सह-संस्थापक प्रशांत किराड यांच्या मते, किमती डिग्र्यांपेक्षा काही विशिष्ट जीवन कौशल्ये माणसाला खऱ्या अर्थाने यशस्वी बनवतात. एआयच्या (AI) या युगातही ही कौशल्ये अत्यंत महत्त्वाची ठरतात.
अनेकदा विद्यार्थी एखाद्या कठीण विषयात किंवा समस्येत अडकल्यावर स्वतःच वेळ वाया घालवतात. त्यांना भीती वाटते की लोकांनी आपल्याला कमी हुशार समजू नये. मात्र, वेळेवर शिक्षक, मेंटॉर किंवा मित्रांकडून मदत मागितल्यास अनेक महिन्यांची मेहनत आणि अमूल्य वेळ वाचू शकतो. मदत मागणे म्हणजे कमकुवतपणा नसून शिकण्याची इच्छा असणे होय.
शिक्षक किंवा वरिष्ठांनी कामातील चुका दाखवल्यास वाईट वाटणे साहजिक आहे. परंतु, त्या टीकेवर चिडण्यापेक्षा त्यावर अंमलबजावणी करणे गरजेचे आहे. चुकांमधून शिकण्याची सवय ज्या माणसाला लागते, त्याची प्रगती रोखणे जगातील कोणत्याही शक्तीला शक्य होत नाही.
आजच्या डिजिटल युगात सोशल मीडियावरील रील्स आणि सतत येणाऱ्या नोटिफिकेशन्समुळे सेकंदात लक्ष विचलित होते. अशा वेळी फोकस टिकवून ठेवणे ही एक मोठी सुपरपावर बनली आहे. स्वतःची ऊर्जा आणि लक्ष योग्य दिशेने वळवून कमी वेळेत उत्तम परिणाम मिळवणे याद्वारे शक्य होते.
चुका आणि अपयश हे जीवनाचा अविभाज्य भाग आहेत. एखाद्या परीक्षेत कमी गुण मिळणे किंवा प्रोजेक्ट अपयशी होणे यात काही गैर नाही; फरक याने पडतो की तुम्ही अपयशानंतर किती लवकर पुन्हा उभे राहता. चुकांचे विश्लेषण करून दुप्पट ताकदीने पुढे जाणे यशाची गुरुकिल्ली आहे.
तुम्ही कितीही हुशार किंवा प्रतिभावान असाल, तरीही इतरांसोबत मिळून काम करण्याचे कौशल्य नसेल तर प्रगती थांबते. ग्रुप प्रोजेक्ट्स असोत किंवा ऑफिसचे काम, उत्तम संवाद आणि टीमवर्क तुम्हाला एक उत्कृष्ट टीम प्लेयर बनवतात.
ही सर्व कौशल्ये कोणत्याही रिपोर्ट कार्डवर दिसत नसली, तरी जीवनाच्या प्रत्येक वळणावर आणि करिअरच्या शर्यतीत तुम्हाला सर्वात पुढे ठेवण्यासाठी मोलाची ठरणार आहेत.
Ans: पुस्तकी ज्ञानासोबतच योग्य वेळी मदत मागणे, फिडबॅक स्वीकारणे, फोकस टिकवणे आणि अपयशातून पुन्हा उभे राहणे ही जीवन कौशल्ये अत्यंत महत्त्वाची असतात.
Ans: एआयच्या युगात स्वतःचे लक्ष विचलित होऊ न देणे, चिकाटी राखणे आणि मानवी संवाद किंवा टीमवर्क यांसारखी कौशल्ये महत्त्वाची ठरतात.
Ans: अपयशावर खचून न जाता चुकांचे विश्लेषण करून दुप्पट ताकदीने पुन्हा पुनरागमन करणे ही यशाची गुरुकिल्ली आहे.
