सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
दिवाळीत फटाक्यांमुळे हात भाजला आहे? घाबरून न जाता 'हे' घरगुती उपाय केल्यास तातडीने मिळेल आराम
Firecracker Burn First Aid: राज्यासह संपूर्ण देशभरात मोठ्या आनंद आणि उत्साहात दिवाळी सणाला सुरुवात झाली आहे. दिवाळीच्या दिवसांमध्ये सगळीकडे एक वेगळाच उत्साह निर्माण होतो. फराळ, अंगणात सुंदर रांगोळी आणि फटाक्यांची आतिषबाजी करत सण साजरा केला जातो. पण उत्साहाच्या भरात लहान मुलांसह मोठेसुद्धा फटाके फोडण्याच्या नांदात हात, बोटे किंवा चेहरा भाजण्याची जास्त शक्यता असते. फटाक्यांमुळे हात, पाय किंवा शरीराच्या कोणत्याही अवयवावर दुखापत झाल्यास तातडीने उपचार करणे फार आवश्यक असते. बर्न इंजरी झाल्यानंतर अनेक लोक खूप जास्त घाबरून जातात.घाबरल्यामुळे तातडीने कोणते उपचार करावेत, बऱ्याचदा सुचत नाही. त्यामुळे भाजल्यानंतर लगेच घाबरून न जाता योग्य ते उपचार करणे फार आवश्यक आहे. भाजल्यानंतर योग्य ते उपचार केल्यास त्वचेचे नुकसान कमी होते.(फोटो सौजन्य – AI)
फटाक्यांमुळे हात भाजल्यास सगळ्यात आधी हात थंड पाण्यात ठेवावा. वाहत्या थंड पाण्याखाली हात धरल्यास जळजळ कमी होण्यास मदत होईल. १० ते २० मिनिटं थंड पाण्याखाली हात धरून राहावे. भाजल्यानंतर बर्फ किंवा अतिथंड पाण्याचा अजिबात वापर करू नये. भाजलेल्या भागावर सूज आल्यास हातातील अंगठी, बांगडी, घड्याळ किंवा इतर घट्ट वस्तू शक्य तितक्या लवकर काढून टाकाव्यात. भाजल्यानंतर हाताला जखम झाल्यास घट्ट वस्तू काढण्याचा अजिबात प्रयत्न करू नये. यामुळे जखम आणखीनच पसरू शकते.
त्वचेला चिकटलेली वस्तू जबरदस्तीने ओढून काढल्यास त्वचेच्या आतील थराचे नुकसान होऊ शकते. भाजल्यानंतर बऱ्याचदा टूथपेस्ट, तूप, खोबरेल तेल, हळद किंवा बर्फ लावला जातो. यामुळे जखम लवकर बरी होण्याऐवजी आणखीनच वाढू शकते. जखमेवर लावलेले पदार्थ अडकून राहण्याची शक्यता असते. जखमेमध्ये पदार्थ अडकून राह्ल्यामुळे डॉक्टरांना सुद्धा जखमेवर योग्य उपचार करणे अवघड होऊन जाते.
भाजल्यानंतर थंड पाण्याने जखम स्वच्छ केल्यावर निर्जंतुक आणि त्वचेला न चिकटणारी पट्टी हलक्या हाताने लावावी. कापूस किंवा कोणतेही मलम किंवा कापड जखमेवर अजिबात लावू नये. त्वचेवर आलेले फोड किंवा जखमेवरील स्किन हाताने ओढून काढू नये. फटाक्यांमुळे हात भाजला असल्यास जखमेची तीव्रता तपासणे फारच आवश्यक आहे. त्वचा पांढरी, काळी किंवा खोलवर भाजलेली दिसू लागल्यास तातडीने डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य ते उपचार करावेत. चेहरा, डोळे किंवा मोठ्या भागावर भाजल्यास घरगुती उपाय करण्याऐवजी वेळीच डॉक्टरांच्या सल्ल्याने उपचार करावेत.
Ans: फटाक्यांमुळे हात भाजल्यास घाबरून न जाता भाजलेला भाग त्वरित थंड किंवा साधारण तापमानाच्या वाहत्या पाण्याखाली किमान 20 मिनिटे धरावा. यामुळे त्वचेतील उष्णता कमी होण्यास आणि जखमेची तीव्रता कमी करण्यास मदत होते.
Ans: नाही. भाजलेल्या त्वचेवर थेट बर्फ किंवा बर्फाचे पाणी लावू नये. यामुळे त्वचेच्या पेशींना आणखी नुकसान होऊ शकते. त्याऐवजी साधे थंड वाहते पाणी वापरावे.
Ans: भाजलेल्या जागेवर फोड आल्यास ते अजिबात फोडू नयेत. त्यामुळे संसर्ग होण्याचा धोका वाढतो. जखम स्वच्छ, निर्जंतुक आणि न चिकटणाऱ्या ड्रेसिंगने हलके झाकावी आणि डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
