मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
डायबिटीस असणाऱ्यांना साखरेऐवजी गूळ आणि मध खाणे योग्य आहे का (फोटो सौजन्य - iStock)
सुरभी शर्मा, आहारशास्त्र आणि पोषण विभाग प्रमुख, मॅक्स हॉस्पिटल, गुरुग्राम, यांनी एका हिंदी संकेतस्थळाला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये याबाबत काही गोष्टी स्पष्ट केल्या आहेत. गूळ आणि मध पांढऱ्या साखरेपेक्षा अधिक आरोग्यदायी आणि नैसर्गिक वाटत असले तरी, ते मधुमेहींसाठी साखरेचे सुरक्षित पर्याय नाहीत असे त्यांनी सांगितले आहे. त्यांचा ग्लायसेमिक प्रतिसाद जलद असतो, त्यांमध्ये साखरेचे प्रमाण जास्त असते आणि शरीराच्या चयापचय क्रियेवर त्यांचा परिणाम रिफाईंड साखरेसारखाच होतो. त्यामुळे, त्यांचे सेवन सावधगिरीने, अगदी कमी प्रमाणात आणि रक्तातील साखरेची पातळी पूर्णपणे नियंत्रणात असतानाच केले पाहिजे.
Diabetes: रोज 1 ऐवजी 2 केळी खाल्ल्यास गडबडेल Sugar Level, तज्ज्ञांनी सांगितली धक्कादायक माहिती
मधुमेहामध्ये साखर रक्तातील साखर किती वाढवते?
ग्लायसेमिक इंडेक्स (GI) हा मधुमेहाच्या व्यवस्थापनातील एक महत्त्वाचा घटक आहे. एखादा पदार्थ खाल्ल्यानंतर रक्तातील साखरेची पातळी किती वाढवू शकतो, हे GI मोजतो. शुद्ध साखरेचा ग्लायसेमिक इंडेक्स (GI) साधारणपणे ६५ असतो. याचा अर्थ असा की, जेव्हा तुम्ही शुद्ध साखर खाता, तेव्हा तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी खूप कमी वेळात, साधारणपणे ३० मिनिटांत, अचानक वाढते.
रक्तातील साखरेवर मध आणि गुळाचा होणारा परिणाम
तज्ज्ञांच्या मते, शुद्ध साखरेपेक्षा मध आणि गूळ हे दोन्ही अधिक आरोग्यदायी पर्याय मानले जातात. मध आणि गुळाचा GI ५० ते ६० च्या दरम्यान असतो. जरी हा ग्लायसेमिक इंडेक्स शुद्ध साखरेपेक्षा कमी असला तरी, त्यातील फरक लक्षणीय आहे. मध आणि गूळ हे असे पदार्थ नाहीत जे अमर्यादपणे खाल्ले जाऊ शकतात, कारण या दोन्हींमुळे रक्तातील साखरेची पातळी त्वरित वाढू शकते.
मधुमेह असलेल्या व्यक्तींसाठी गूळ आणि मध खाणे सुरक्षित आहे का?
या प्रश्नाचे उत्तर देताना तज्ज्ञ सांगतात की, याचे सरळ ‘हो’ किंवा ‘नाही’ असे उत्तर नाही. जर रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात नसेल, तर ते साधारणपणे मध आणि गुळासह सर्व प्रकारची अतिरिक्त साखर टाळण्याचा सल्ला देतात. गुळाला शरीराची चयापचय क्रिया कशी प्रतिसाद देते, हा देखील एक महत्त्वाचा विचार आहे.
मधुमेही व्यक्तींमध्ये, शरीर या नैसर्गिक शर्करा आणि साखरेच्या इतर प्रकारांमध्ये फरक करू शकत नाही. जेव्हा मधुमेही व्यक्ती मध किंवा गूळ खाते, तेव्हा या दोन्ही कर्बोदकांचे ग्लुकोजमध्ये विघटन होते, जे रक्तप्रवाहात सोडले जाते. यामुळे रक्तातील ग्लुकोजची पातळी वाढते आणि या वाढीला नियंत्रणात आणण्यासाठी स्वादुपिंडाला इन्सुलिन सोडावे लागते. ज्या लोकांमध्ये इन्सुलिनचे उत्पादन कमी असते किंवा इन्सुलिन संवेदनशीलता कमी असते, त्यांच्यामध्ये ही यंत्रणा योग्यरित्या कार्य करत नाही, ज्यामुळे रक्तातील ग्लुकोजची पातळी जास्त होण्याचा धोका वाढतो.
Diabetes रूग्णांसाठी बटाटा आणि रताळं ठरतं विष? काय आहे तथ्य
मधुमेहासाठी आरोग्यदायी गोड पदार्थ
मधुमेही व्यक्तींमधील ग्लुकोजची पातळी सुधारण्यासाठी, त्यांनी अशा इतर गोड पदार्थांचा विचार केला पाहिजे, ज्यांचा ग्लुकोजच्या पातळीवर लक्षणीय परिणाम होत नाही. अशा गोड पदार्थांमध्ये स्टीव्हिया आणि मंक फ्रूट यांचा समावेश होतो, ज्यामुळे ग्लुकोजमध्ये लक्षणीय वाढ होत नाही. याव्यतिरिक्त, फायबर, संपूर्ण धान्य, कमी चरबीयुक्त प्रथिने आणि आरोग्यदायी चरबीयुक्त पदार्थांनी समृद्ध संतुलित आहार घेतल्यास ग्लुकोजची पातळी स्थिर राखण्यास मदत होऊ शकते.
टीप – हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि त्यांच्या सल्ल्यानुसारच योग्य बदलानुसार वापर करावा.
