रविवार, 1 नोव्हेंबर 2026
पौराणिक कथेनुसार कुंभनदास हे भगवान श्रीकृष्णाचे परम भक्त होते. त्यांना रघुनंदन हा मुलगा होता. कुंभनदास भगवान श्रीकृष्णाच्या भक्तीमध्ये अधिक लीन झाले होते आणि त्यांनी कधीही परमेश्वर सोडला नाही. एकदा त्यांना वृंदावनातून भागवत कार्यक्रमाचे निमंत्रण मिळाले. कुंभनदासांनी सुरुवातीला आमंत्रण स्वीकारण्यास नकार दिला पण लोकांनी आग्रह धरल्यानंतर त्यांनी होकार दिला. (फोटो सौजन्य – iStock)
लड्डू गोपाळांच्या पूजेला अधिक महत्त्व आहे. खऱ्या मनाने लड्डू गोपाळांची पूजा केल्यास घरात सुख-समृद्धी येते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. तसेच व्यक्तीच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होतात. भगवान श्रीकृष्णांना कन्हैया, बाल गोपाळ, गोपाळा, मुरलीधर, नंदलाला, कान्हा आणि लड्डू गोपाल इत्यादी अनेक नावांनी संबोधले जाते. भगवान श्रीकृष्णाचे लड्डू गोपाळ हे नाव कसे पडले माहीत आहे का? जाणून घेऊया.
लड्डू गोपाळ का म्हणतात
पौराणिक कथेनुसार, प्राचीन काळी कुंभनदास हे भगवान श्रीकृष्णाचे परमभक्त होते. त्यांना रघुनंदन हा मुलगा होता. कुंभनदास भगवान श्रीकृष्णाच्या भक्तीमध्ये अधिक लीन झाले होते आणि त्यांनी कधीही परमेश्वर सोडला नाही. एकदा त्यांना वृंदावनातून भागवत कार्यक्रमाचे निमंत्रण मिळाले. कुंभनदासांनी सुरुवातीला आमंत्रण स्वीकारण्यास नकार दिला, पण लोकांनी आग्रह धरल्यावर तो होकार दिला. कुंभनदासांनी विचार केला की आपण देवाच्या सेवेची तयारी करून जाईन आणि कथा सांगून परत येईल. परमेश्वराच्या नैवेद्याची सर्व तयारी केल्यावर, त्यांनी आपला मुलगा रघुनंदन याला ते ठाकूरजींना अर्पण करण्यास सांगितले. यानंतर तो कथन करू लागला.
रघुनंदनने भोगाचे ताट भगवान श्रीकृष्णासमोर ठेवले आणि ते स्वीकारण्याची विनंती केली. रघुनंदनच्या मनात ही प्रतिमा होती की भगवान आपल्या हाताने अन्न खातील, परंतु तसे झाले नाही. बराच वेळ वाट पाहिल्यानंतर जेवण ताटात ठेवले, मग रघुनंदनने हाक मारली की ठाकूरजी यावे आणि भोजन करा.
ठाकूरजींनी मुलाचे रूप धारण केले
त्यांच्या हाकेनंतर ठाकूरजी लहान मुलाचे रूप घेऊन जेवायला बसले. भागवत करून कुंभनदास घरी आले तेव्हा त्यांनी रघुनंदन यांच्याकडे प्रसाद मागितला, त्यांनी सांगितले की ठाकूरजींनी सर्व अन्न खाल्ले आहे. कुंभनदासांना वाटले की, भूक लागली असती तर सर्व अन्न खाल्ले असते, पण आता हे रोजच होऊ लागले. मग कुंभनदासला संशय आला, म्हणून त्याने एके दिवशी लाडू तयार करून ताटात ठेवले आणि रघुनंदन काय करतो ते गुप्तपणे पाहू लागला. रघुनंदनने लाडूंनी भरलेले ताट ठाकूरजींसमोर ठेवले तेव्हा त्यांनी मुलाचे रूप धारण केले आणि लाडू घ्यायला सुरुवात केली. कुंभनदास गुपचूप हे दृश्य पाहत होता.
परमेश्वराच्या चरणी प्रार्थना
जेव्हा ठाकूरजी बालकाच्या रूपात प्रकट झाले, तेव्हा कुंभनदास धावत आले आणि भगवंतांच्या चरणी पडून विनवणी करू लागले. त्यावेळी ठाकूरजींच्या एका हातात लाडू होता आणि दुसऱ्या हातातला लाडू तोंडात जाणार होता, पण तेवढ्यात ते सुन्न झाले. तेव्हापासून त्यांची या रूपात पूजा केली जाते आणि ते लाडू गोपाळ म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
