शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
ब्रेन इटिंग अमिबाचा कहर (फोटो सौजन्य - iStock)
सप्टेंबरमध्येच या आजाराने नऊ जणांचा मृत्यू झाला आहे. रुग्णांमध्ये ३ महिन्यांच्या बाळापासून ते ९० वर्षांच्या वृद्धापर्यंतचा समावेश आहे. राज्याच्या आरोग्यमंत्री वीणा जॉर्ज यांनी अमीबाला गंभीर चिंता असल्याचे वर्णन केले आहे आणि म्हटले आहे की हा संसर्ग आता कोझिकोड आणि मलप्पुरमच्या काही भागांपुरता मर्यादित नाही तर संपूर्ण राज्यात पसरत आहे.
केरळमध्ये प्राथमिक प्रकारचा संसर्ग पसरतो
केरळमध्ये या आजाराचा प्रसार रोखण्यासाठी स्थापन केलेल्या सरकारी टास्क फोर्सचे सदस्य डॉ. अल्ताफ अली म्हणतात की, प्राथमिक अमीबिक मेनिंगोएन्सेफलायटीस (PAM) म्हणून ओळखला जाणारा अमीबा राज्यात पसरला आहे. जर अमीबा मेंदूपर्यंत पोहोचला तर तो घातक ठरू शकतो. यूएस सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेन्शन (CDC) नुसार, हा संसर्ग अत्यंत दुर्मिळ पण प्राणघातक आहे. १९६२ पासून, जगभरात या संसर्गाची अंदाजे ५०० प्रकरणे नोंदवली गेली आहेत, त्यापैकी बहुतेक अमेरिका, भारत, पाकिस्तान आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये आहेत. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) या आजाराबाबत अलर्ट जारी केला आहे.
केरळमध्ये मेंदू खाणाऱ्या जंतांमुळे १८ जणांचा मृत्यू, वेगाने पसरतोय ‘हा’ आजार, लक्षणे काय आहेत?
‘मेंदू खाणारा अमीबा’ म्हणजे काय?
हा एक दुर्मिळ संसर्ग आहे जो नेग्लेरिया फाउलेरी नावाच्या सूक्ष्मजीवामुळे होतो जो उबदार, गोड्या पाण्यातील तलाव, नद्या आणि तलावांमध्ये वाढतो. तो संपर्काद्वारे पसरत नाही, तर नाकात दूषित पाणी पिऊन पसरतो. अमीबा स्विमिंग पूल आणि क्लोरीनयुक्त घरगुती टाक्यांमध्ये देखील वाढू शकतो.
अमीबा मेंदूच्या ऊतींवर हल्ला करतो आणि मेंदूला जळजळ करतो, जो घातक ठरू शकतो. पोहणारे आणि गोताखोरांना धोका असतो. आंघोळीदरम्यान देखील संसर्ग पसरू शकतो. अमीबा मध्यवर्ती मज्जासंस्थेवर परिणाम करतो. तो कवटीच्या क्रिब्रिफॉर्म प्लेट ओलांडून मेंदूपर्यंत पोहोचतो.
अमीबा संसर्गाची लक्षणे काय आहेत?
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मते, अमीबा संसर्गाची लक्षणे बॅक्टेरियाच्या मेंदुज्वरासारखीच असतात. संसर्ग झाल्यानंतर साधारणपणे १० दिवसांच्या आत लक्षणे दिसतात, ज्यामध्ये डोकेदुखी, ताप, मळमळ आणि उलट्या यांचा समावेश होतो.
संसर्ग जसजसा वाढत जातो तसतसे रुग्णांचे मेंदू फुगतात आणि त्यांना मान कडक होणे, गोंधळ, झटके येणे, भ्रम आणि संतुलन बिघडणे असे अनुभव येऊ शकतात. शेवटी, रुग्ण कोमात जाण्याचा किंवा मृत्यूचा धोका असतो. लक्षणे दिसेपर्यंत उपचार करणे कठीण होते. जागतिक स्तरावर, अमिबामुळे होणाऱ्या मृत्युचे प्रमाण अंदाजे ९७ टक्के आहे. या वर्षी, केरळमध्ये मृत्युचे प्रमाण अंदाजे २४ टक्के आहे.
अमिबाचा संसर्ग कसा रोखायचा?
हे लक्षात घेतले पाहिजे की अमिबाच्या संसर्गावर कोणताही इलाज नाही. केरळमधील डॉक्टर अमिबाच्या संसर्गावर उपचार करण्यासाठी अ‍ॅम्फोटेरिसिन बी, रिफाम्पिन, मिल्टेफोसिन, अझिथ्रोमायसिन, फ्लुकोनाझोल आणि डेक्सामेथासोनसह अनेक औषधे शिफारस करतात. तथापि, हा संसर्ग टाळण्यासाठी खबरदारी घेतली जाऊ शकते.
लोकांनी गोड्या पाण्यातील नद्या, तलाव आणि तलावांमध्ये पोहणे किंवा आंघोळ करणे टाळावे. पोहताना नाकाचा क्लिप घाला किंवा डोके पाण्याच्या वर ठेवा. नाक किंवा तोंड स्वच्छ धुण्यासाठी फक्त उकडलेले आणि थंड केलेले, निर्जंतुकीकरण केलेले पाणी वापरा. पोहण्याचे तलाव, विहिरी आणि घरगुती टाक्या स्वच्छ आणि क्लोरीनयुक्त ठेवाव्यात. उघड्या जखमांना साध्या पाण्याने किंवा मातीने स्पर्श करणे टाळा. फक्त वॉटरप्रूफ बँडेज वापरा.
टीप – हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि त्यांच्या सल्ल्यानुसारच योग्य बदलानुसार वापर करावा.
