Kidney Stone: हिवाळ्यात वाढतेय मुतखड्याची समस्या, कारणे, लक्षणे आणि उपाय जाणून घ्या

हिवाळ्यात अनेकांना लघवीच्या समस्या असल्याचे दिसून येते. पण याकडे दुर्लक्ष अजिबात करू नका. कारण तुम्हाला कधी मुतखडा समस्या सुरू होईल हेदेखील कळणार नाही. हिवाळ्यात मुतखड्यांची समस्या का वाढते आहे जाणून घ्या

• हिवाळ्यात का वाढते किडनी स्टोन समस्या 
• काय आहेत कारणे 
• काय आहेत किडनी स्टोनची लक्षणे 

हिवाळ्यात तापमानाचा पारा खालावल्याने रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात. त्यामुळे मूत्रपिंडावरही त्याचा दबाव वाढतो. शरीरातील अतिरिक्त द्रव आणि हानिकारक रसायनं काढून टाकण्यासाठी मूत्रपिंडाला अधिक रक्त प्रवाहाची आवश्यकता असते, परंतु रक्तवाहिन्या आकुंचन पावल्यामुळे आवश्यक त्या प्रमाणात रक्त मिळत नाही आणि मूत्रपिंडावर अतिरिक्त दबाव वाढतो. थंडीत तहान कमी झाल्याने बरेचजण पाणी कमी पितात, त्यामुळे शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण होते. पाण्याच्या कमतरतेमुळे रक्त घट्ट व्हायला लागत.

तापमानात घट झाल्याने २० ते ४० वयोगटातील तरुणांमध्ये मुतखड्याच्या समस्येत वाढ होऊ लागली आहे. एकेकाळी वयोवृद्ध व्यक्तींचा आजार मानला जाणारा मूतखडा हा आता तरुणांमध्ये सामान्यपणे आढळून येत आहे. मूत्रामध्ये खनिजे आणि क्षार मोठ्या प्रमाणात असतात. लघवीतील खनिजे आणि क्षारांची पातळी वाढते तेव्हा हे स्फटिक एकत्र होऊन दगडांचे रूप घेतात. कॅल्शियम, ऑक्सलेट आणि युरिक अ‍ॅसिडपासून तयार झालेले हे खडे मूत्रमार्गात अडथळा  आणतात, ज्यामुळे वेळीच उपचार न केल्यास तीव्र वेदना, संसर्ग किंवा मूत्रपिंडाचे नुकसान होते. डॉ. पवन रहांगडाले, युरोलॉजिस्ट, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, पुणे यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली आहे. 

किडनी स्टोन कारणे कोणती?

पाणी कमी पिणे, आहारातील मीठाचे वाढलेले प्रमाण, आहारातील प्रथिनांचे वाढते प्रमाण, चहा, कॉफी किंवा सॉफ्ट ड्रिंक्सचे मोठ्या प्रमाणातील सेवन आणि बैठी जीवनशैली हे मूतखड्यासारख्या समस्येस कारणीभूत ठरतात. जास्त वेळ बसून राहणे आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव यामुळे देखील मूत्रपिंडाच्या कार्यक्षमतेत बिघाड निर्माण होतो. हिवाळ्यातील निर्जलीकरणामुळे देखील मूत्र अधिक आम्लयुक्त होते, ज्यामुळे मूत्रपिंडातील खड्यांचाधोका वाढतो.

लघवी करताना जळजळ होते? किडनी स्टोनच्या समस्येपासून आराम मिळवण्यासाठी नियमित करा ‘या’ पदार्थांचे सेवन

किडनी स्टोन होण्याची लक्षणे 

पाठीत किंवा ओटीपोटात तीव्र वेदना होणे, लघवी करताना जळजळ, लघवीवाटे रक्त येणे, मळमळणे किंवा वारंवार लघवी करण्याची इच्छा होणे. जर मूत्रपिंडातील खड्यांवर योग्य वेळी उपचार केले नाहीत त्यांचा आकारा वाढू लागतो आणि मूत्रमार्गात संसर्ग आणि मूत्रपिंडाचे नुकसान होऊ लागते.

किडनी स्टोन उपाय 

उपचार हा त्यांच्या आकारावर आणि मुतखड्याच्या स्थानानुसार ठरविला जातो. लहान खडे बहुतेकदा जास्त द्रव पदार्थांचे सेवन आणि वेदना कमी करून नैसर्गिकरित्या निघून जातात. मोठ्या खड्यांन्ना लिथोट्रिप्सी (शॉक वेव्ह थेरपी) किंवा एंडोस्कोपिक पद्धतीने काढले जाते. गंभीर प्रकरणांमध्ये, मूत्रपिंडाचे कार्य पुनर्संचयित करण्यासाठी मिनीमली इन्व्हेसिव्ह शस्त्रक्रियेची आवश्यकता भासू शकते.

मुतखडा टाळण्यासाठी टिप्स 

• दिवसाला कमीत कमी ३ लिटर पाणी पिऊन हायड्रेटेड राहावे
• मीठाचे सेवन मर्यादित करणे
• प्रक्रिया केलेले अन्नाचे सेवन करणे
• ताजी फळे आणि भाज्यांचा आहारात समावेश करावा, लिंबूवर्गीय फळं आणि फायबर यांचा आहारात समावेश करा ज्यामुळे किडनी स्टोन न होण्याची शक्यता वाढते
• शर्करायुक्त आणि कार्बोनेटेड पेयांचे सेवन टाळा 
• चयापचय आणि किडनीचे आरोग्य सुधारण्यासाठी दररोज व्यायाम करा

अशारितीने तरुणांनी त्यांच्या मूत्रपिंडाच्या आरोग्याकडे विशेष लक्ष देणे आणि ते योग्यरित्या कार्य करत असल्याची वेळोवेळी खात्री करणे गरजेचे आहे

किडनी स्टोन क्षणात शरीरातून निघेल बाहेर, फक्त आहारात करा या भाजीचा समावेश; ऑपरेशनचीही गरज भासणार नाही