शुक्रवार, 18 सप्टेंबर 2026
पाटण पटोला साडीचे वैशिष्ट्य (फोटो सौजन्य - Pinterest)
जरी अतिशय उत्तम दर्जाच्या साड्यांची किंमत साधारणपणे काही हजार रुपये असली तरी, एका अस्सल पाटण पटोला साडीची किंमत एक लाख ते दहा लाख रुपये किंवा त्याहूनही अधिक असू शकते. एकाच साडीची किंमत लाखो रुपये का असते हे ऐकून आश्चर्य वाटते. या साडीमध्ये असे काय खास आहे? चला जाणून घेऊया की पटोला जगातील सर्वात महागड्या साड्यांपैकी एक का आहे.
पाटण पटोलाचे सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्य म्हणजे तिची विणकाम प्रक्रिया. ही साडी डबल इकत तंत्राचा वापर करून विणली जाते. सामान्यतः, साड्या विणल्यानंतर रंगवल्या जातात किंवा डिझाइन थेट धाग्यापासून तयार केले जाते, परंतु पटोला अशा प्रकारे बनवली जात नाही.
पटोला विणण्यासाठी, ताणा आणि बाणा हे दोन्ही धागे विणण्यापूर्वी रंगवले जातात. या साडीचे विणकर इतके कुशल आणि अनुभवी असतात की, कोणत्या ठिकाणी कोणता धागा कोणती नक्षी तयार करेल हे त्यांना आधीच माहीत असते. एक साधा धागा सुद्धा साडीची संपूर्ण नक्षी खराब करू शकतो.
भारतातील हे १० पारंपारिक साडी प्रकार तुम्हाला माहित आहेत का? एका क्लिकवर पाहून घ्या
सहसा, कोणत्याही साडीकडे नुसते पाहूनच तिची योग्य बाजू कोणती आणि अयोग्य बाजू कोणती हे ओळखता येते, पण पटोलाच्या बाबतीत हे ओळखता येत नाही. ही साडी दोन्ही बाजूंनी अगदी सारखीच दिसते. तिच्याकडे पाहून ती इतकी नाजूकपणे विणलेली आहे हे तुमच्या लक्षातही येणार नाही. हेच तिला इतके खास बनवते. या साडीचा रंग, चमक आणि नक्षी दोन्ही बाजूंनी अगदी सारखीच दिसते.
एक अस्सल पाटन पटोला साडी हाताने विणली जाते. त्यात कोणत्याही यंत्राचा वापर केला जात नाही. त्यामुळे, एक साधी पटोला साडी तयार करायला सुद्धा किमान सहा महिने ते एक वर्ष लागते. जर नक्षी अधिक गुंतागुंतीची असेल, तर यापेक्षाही जास्त वेळ लागू शकतो. विणकरांची महिन्यांची मेहनतच या साडीला इतकी मौल्यवान बनवते.
कोणतीही साडी, कितीही महाग असली तरी, कालांतराने तिची चमक कमी होऊ लागते, पण पाटणची पटोला साडी शतकानुशतके अगदी नव्यासारखी राहते. यात रासायनिक रंगांचा वापर केला जात नाही, केवळ नैसर्गिक रंगांचा वापर केला जातो. एक अस्सल पटोला साडी सुमारे ३०० वर्षे नव्यासारखी राहते, म्हणजेच एकच साडी तीन पिढ्या वापरू शकतात.
