Work From Home: तुम्हालाही घरातून काम करावं वाटतंय का? मानसिक आरोग्यासाठी किती धोकादायक, एकदा वाचाच

Work From Home: नुकतेच एका अभ्यासात सांगण्यात आले आहे की, वर्क फ्रॉम होममुळे एकटेपणा आणि मानसिक आरोग्याच्या समस्या अधिक वाढल्या आहेत. एकटे राहणाऱ्या व्यक्तींना हे अधिक जाणवते

• वर्क फ्रॉम होमचा होतोय मानसिक आरोग्यावर परिणाम 

• काय सांगतो नवा अभ्यास 

• मानसिक आरोग्याच्या समस्यांमध्ये झाली वाढ 

Work From Home: घरातून काम करताना आजूबाजूला कोणीही नसते आणि कोणत्याही मर्यादा नसतात. ऑफिसच्या विपरीत, इथे सहकारी डेस्कजवळ येत नाहीत, किंवा चहा-कॉफी बनवताना गप्पागोष्टीही होत नाहीत. लाखो लोकांसाठी, आता संपूर्ण कामाचा दिवस एकाच खोलीत जातो, जिथे ते जेवतात, आराम करतात आणि झोपतात. ‘सायन्स’ या विज्ञान मासिकात प्रकाशित झालेल्या एका ताज्या अभ्यासात असा इशारा देण्यात आला आहे की, या जीवनशैलीचे छुपे दुष्परिणाम असू शकतात: वाढता एकटेपणा, अलिप्तता आणि ढासळणारे मानसिक आरोग्य. या अभ्यासाविषयी कोच, हीलर, लाइफ अल्केमिस्ट आणि मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. चांदनी तुगनाइट यांनी अधिक माहिती दिली आहे.

अभ्यासातून काय समोर आले?

‘होम अलोन: रिमोट वर्क, आयसोलेशन, अँड मेंटल हेल्थ’ (Home Alone: ​​Remote Work, Isolation, and Mental Health) नावाच्या या अभ्यासात, कोविड-१९ महामारीनंतर घरातून काम करण्याचा कर्मचाऱ्यांच्या सामाजिक जीवनावर आणि मानसिक आरोग्यावर कसा परिणाम झाला आहे, याचे परीक्षण करण्यात आले.

Mental Health: तणाव कमी करण्यासाठी करा ‘या’ सोप्या गोष्टी, मानसिक आरोग्य सुधारेल

डेटा काय सांगतो?

संशोधक नतालिया इमॅन्युएल, एम्मा हॅरिंग्टन आणि अमांडा पॅलेस यांनी २०११ ते २०२४ दरम्यानच्या ५८८,३२२ अमेरिकन कर्मचाऱ्यांच्या डेटाचा अभ्यास केला.

• महामारीचा कालावधी वगळला: महामारीची भीती आणि घरून काम करण्याच्या परिणामांमधील फरक स्पष्ट करण्यासाठी संशोधकांनी २०२० आणि २०२१ चा डेटा वगळला
• मानसिक ताण: घरून काम करणाऱ्या लोकांनी वाढलेला एकटेपणा आणि मानसिक आरोग्यात घट झाल्याचे सांगितले आहे
• उपचार आणि औषधोपचारासाठी मदत: घरून काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांमध्ये मानसिक आरोग्य सेवा, थेरपी किंवा औषधांच्या वापरात वाढ झाल्याचे दिसून आले आहे
• एकटेपणा जाणवणाऱ्या लोकांवर याचा सर्वाधिक परिणाम झाला आहे

एकटेपणा अधिक त्रासदायक 

घरून काम करणे म्हणजे प्रत्येकजण एकटेपणा अनुभवतो असे नाही. अनेक लोक कामावरून परतल्यावर संध्याकाळी कुटुंब, मित्र किंवा जोडीदारासोबत वेळ घालवतात, पण जे एकटे राहतात, त्यांच्यासाठी ऑफिस हे एकमेव ठिकाण होते जिथे ते समोरासमोर संवाद साधू शकत होते. जेव्हा ऑफिसची जागा घराच्या मर्यादेने घेतली, तेव्हा हे संवाद पूर्णपणे नाहीसे झाले. परिणामी, असा अंदाज आहे की २०११ ते २०१९ च्या तुलनेत, २०२२ ते २०२४ दरम्यान कर्मचाऱ्यांमधील वाढलेल्या एकटेपणा आणि मानसिक तणावापैकी एक तृतीयांश वाटा घरून काम करण्याच्या वाढत्या सवयीचा असेल.

Mental Health: यशाच्या शर्यतीत मानसिक आरोग्य धोक्यात? सततच्या दबावामुळे उद्भवू शकतात ‘या’ समस्या

तज्ज्ञांची मते काय आहेत?

या अभ्यासाचा अर्थ असा नाही की घरून काम करणाऱ्या प्रत्येकाला नैराश्य येईलच. घरून काम करण्याचे फायदेही आहेत:

• प्रवासाचा वेळ वाचतो आणि वाहतूक कोंडीचा थकवा टाळता येतो.
• वेळेची लवचिकता, ज्यामुळे कौटुंबिक जबाबदाऱ्या सांभाळणे सोपे होते.
• वैयक्तिक आयुष्य आणि काम यांच्यात उत्तम संतुलन साधता येते.

लहान संभाषणांचे महत्त्व

तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की व्यस्त कार्यालयीन दिवसात ५ मिनिटांचा छोटा संवाद निरर्थक वाटू शकतो, तरी जेव्हा हे छोटे संवाद हळूहळू जीवनातून नाहीसे होतात, तेव्हा त्यांचा मानसिक आरोग्यावर विनाशकारी परिणाम होतो. येथे सादर केलेला अभ्यास आपल्याला सलग पाच दिवस कार्यालयात जाण्यासाठी दबाव टाकत नाही, तर जेव्हा कार्यालय आपल्या दैनंदिन जीवनातून नाहीसे होते, तेव्हा आपण सामाजिक संबंध कसे टिकवून ठेवू शकतो याचा शोध घेतो.

यातून निष्कर्ष इतकाच की,  घरातून काम करण्याची सोय हे आधुनिक जीवनाचे एक मोठे वरदान आहे. पण, मेंदूला निरोगी राहण्यासाठी संवाद आणि सामाजिकीकरणाची आवश्यकता असते.