Climate Forecast 2026: आता १० वर्षांच्या हवामानाचा अंदाज वर्तवणे शक्य; मान्सून संशोधनात मोठे यश

प्रशांत आणि अटलांटिक महासागरातील दीर्घकालीन हवामान चक्रे व त्यांचा भारतीय मान्सूनवरील परिणाम यांचेही प्रभावी वित्रण करण्यात आले आहे.

• ही प्रणाली भारतीय उन्हाळी मान्सूनमधील वर्षागणिक आणि दशकागणिक होणारे बदल अधिक अचूकपणे टिपते
• प्रशांत आणि अटलांटिक महासागरातील हवामान चक्रे भारतीय मान्सूनवर कसा परिणाम करतात
• समुद्रपृष्ठ तापमान (SST) आणि ढग-कण परस्परसंवाद यांसारख्या तांत्रिक बाबींमध्ये आणखी सुधारणा करण्याची गरजही अहवालात नमूद

Monsoon Research Report: भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्था (इंडियन इर्नस्टट्‌यूट ऑफ ट्रॉपिकल मेट्रोलॉजी आयआयटीएम) यांनी विकसित केलेल्या दशकभराच्या नव्या हवामान अंदाज प्रणालीवरील संशोधन अहवाल प्रसिद्ध झाला आहे. ‘आयआयटीएम दशक हवामान अंदाज प्रणाली’ या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या अभ्यासात भारतीय उन्हाळी मान्सूनमधील वर्षानुवर्षे आणि दशकानुसार होणारे बदल, जागतिक हवामान घटकांशी त्याचे संबंध आणि प्रणालीची अचूकता यांचे सविस्तर मूल्यमापन करण्यात आले आहे. पावसाचे वितरण, तापमानातील त्रुटी तसेच विविध जागतिक हवामान चांचा मान्सूनवरील परिणाम अधिक नेमकेपणाने दर्शविण्यात ही प्रणाली यशस्वी ठरल्याचे अहवालात नमूद आहे. (climate change)

हा अहवाल पी. व्ही. राजेश, रोसिमिधा पांडा, सी. ज्ञानसोलन, राहुल पाई, रश्मी काकतकर, दर्शना पाटेकर, जे. एस. दीपा, ए. जी. प्रजीश, अमित कुमार शर्मा, टी. एस, फौसिया, सुब्रतो हलदर, अनिला सेबेस्टियन, अनंत पारेख आणि सैकत प्रमाणिक यांनी तयार केला आहे. ही नवी प्रणाली आयआयटीएमच्या पूर्वीच्या पृथ्वी प्रणाली नमुन्यावर आधारित असून, एक ते दहा वर्षांच्या कालावधीसाठी अधिक विश्वासार्ह हवामान अंदाज देण्याच्या उद्देशाने विकसित करण्यात आली आहे. जागतिक स्तरावरील दशकभराच्या हवामान अंदाज उपक्रमातही या प्रणालीचे योगदान राहणार आहे.

Harshvardhan Sapkal News: भाजपाने पुण्याचा तालिबान केला… हर्षवर्धन सपकाळांचा गंभीर आरोप

दीर्घकालीन व अधिक अचूक अंदाजासाठी उपयुक्त ठरणार

तसेच प्रशांत आणि अटलांटिक महासागरातील दीर्घकालीन हवामान चक्रे व त्यांचा भारतीय मान्सूनवरील परिणाम यांचेही प्रभावी वित्रण करण्यात आले आहे. काही बाबींमध्ये, विशेषतः समुद्रपृष्ठ तापमानातील तफावत आणि सूक्ष्म काण ढग परस्परसंवाद, अधिक सुधारणा आवश्यक असल्याचे संशोधनात नमूद करण्यात आले आहे. आयआयटीएमची ही नदी प्रणाली मान्सून संशोधनासाठी महत्त्वाची झेप मानली जात असून शेती, जलसंपदा नियोजन आणि आपत्ती व्यवस्थापनासाठी दीर्घकालीन व अधिक अचूक हवामान अंदाज देण्यात ती उपयुक्त ठरणार आहे. (monsoon)

२.७८ कोटींची खरेदी केली नवी प्रॉपर्टी; मोजक्या हिट चित्रपटांनंतरही अरबाज खानची ५०० कोटींची संपत्ती कशी?

वाऱ्याची दिशा व तीव्रता, ऋतूमधील चढ-उतार

या सुधारित प्रणालीमध्ये जमिनीचे विविध प्रकार, मृदेचे वर्गीकरण, वनस्पतीची माहिती. पृष्ठभागाची खडबडीतता, खोल मृदेचे तापमान, भूप्रदेशाची रचना, वातावरणातील सूक्ष्म कण, हरितगृह वायू, ओझोन आणि सौर प्रभाव यांचा सखोल विचार करण्यात आला आहे. त्यामुळे जमीन आणि वातावरण यातील परस्परसंवाद अधिक वास्तवदशी झाला असून पाऊस, तापमान आणि आर्द्रतेचे अंदाज अधिक अचूक मिळत आहेत.

अहवालानुसार, या प्रणालीमुळे मध्यम अक्षांशांतील तापमानातील त्रुटी कमी झाल्या आहेत. भारतातील वार्षिक पावसाचे चित्र, विशेषतः मुख्य मान्सून पट्टचातील पर्जन्यमान, अधिक कस्तवदर्शीपणे सादर करण्यात आले आहे, मान्सून वान्यांची दिशा व तीव्रता, ऋतूमधील चढ-उत्तार आणि वरच्या वातावरणातील तापमानातील बदल यांचेही समाधानकारक अनुकरण करण्यात आले आहे.