समुद्राच्या तळाशी दडलेला इतिहास उलगडणार! विजयदुर्ग, जंजिरासह देशातील ५ ठिकाणी पुरातत्व विभागाची शोधमोहीम

समुद्राच्या तळाशी दडलेला प्राचीन इतिहास उलगडण्यासाठी भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाने मोठी तयारी केली आहे. महाराष्ट्रातील विजयदुर्ग आणि जंजिरासह देशातील पाच सागरी ठिकाणी पाण्याखाली शोधमोहीम राबवली जाणार आहे.

• विजयदुर्ग, जंजिरासह ५ ठिकाणांची शोधमोहिमेसाठी निवड.
• पाण्याखालील रचना, अवशेष आणि कलाकृतींचा शोध घेतला जाणार.
• अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने समुद्रतळाचा इतिहास उलगडण्याचा प्रयत्न.

भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाने प्रथमच २०३० पर्यंत पाण्याखालील शोधमोहीम आणि उत्खननासाठी पाच ठिकाणे निश्चित केली आहेत. यामध्ये गुजरातमधील भगवान कृष्णाचे शहर द्वारका, महाराष्ट्रातील विजयदुर्ग आणि जंजिरा, पुदुचेरीमधील कराईकल आणि तामिळनाडूमधील महाबलीपुरम यांचा समावेश आहे. भगवान कृष्णाचे शहर द्वारका समुद्रात बुडाले आहे; महाराष्ट्रातील विजयदुर्ग हा एक ऐतिहासिक सागरी किल्ला आहे. जंजिरा हा त्याच्या अभेद्य जलकिल्ल्यासाठी प्रसिद्ध आहे. पुदुचेरीमधील कराईकल हे प्राचीन सागरी व्यापाराशी संबंधित क्षेत्र म्हणून महत्त्वाचे आहे. याच ठिकाणी ४०० वर्षांपूर्वी एक व्यापारी जहाज बुडाले होते. दरम्यान, तामिळनाडूमधील महाबलीपुरम येथे समुद्रात बुडाल्याचे मानले जाणारे प्राचीन मंदिरे आणि पुरातत्व स्थळे शोधून काढली जातील.

Vasai Virar News : पुनर्विकासाच्या 100 हून अधिक फाईल्स रद्द? Social Media वरील मॅसेजने बिल्डर लॉबीत भीतीचं वातावरण

भगवान कृष्णाशी संबंधित असलेल्या द्वारकेला भारतीय धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरांमध्ये प्रचंड महत्व आहे. समुद्रात सापडलेल्या बांधकामाचे अवशेष आणि दगडी नांगरांमुळे हे भारतातील प्रमुख सागरी पुरातत्व स्थळांपैकी एक बनले आहे. भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणने २००५ ते २००७ दरम्यान द्वारकाच्या किनारपट्टीचे आणि पाण्याखालील भागांचे सर्वेक्षण व उत्खनन केले. २००६ मध्ये भारतीय नौदलाच्या मदतीने जलशास्त्रीय आणि खोली सर्वेक्षण करण्यात आले, आणि २००७मध्ये पाण्याखालील उत्खनन करण्यात आले, ज्यात दगडी नांगर आणि इतर अवशेष सापडले.

विजयदुर्ग : मराठ्यांचा एक प्रमुख किल्ला

महाराष्ट्रातील विजयदुर्ग हा मराठा काळातील सागरी शक्ती आणि नौदल रणनीतीशी संबंधित एक प्रमुख किल्ला होता. प्राचीन आणि मध्ययुगीन सागरी घडामोडींच्या अभ्यासासाठी सभोवतालचा किनारी प्रदेश महत्त्वाचा आहे. राष्ट्रीय समुद्रशास्त्र संस्थेच्या शास्त्रज्ञांनी विजयदुर्गच्या पाण्यात सागरी पुरातत्व सर्वेक्षण केले. या संशोधनात किल्ल्याच्या पश्चिमेला सुमारे १२२ मीटर लांबीची पाण्याखालील दगडी रचना, दगडी नांगर, लाकडी अवशेष, कोळसा आणि इतर साहित्याच्या शोधाची नोंद करण्यात आली आहे.

यकृत प्रत्यारोपण होणार सोपे! मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी आणि TATA Trust च्या कराराचा थेट गरजू रुग्णांना फायदा

अत्याधुनिक तंत्रांचा वापर

भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण तज्ज्ञ पाणबुडे आणि अत्याधुनिक सर्वेक्षण तंत्रांचा वापर करून समुद्रतळाचा नकाशा तयार करेल, रचना आणि कलाकृती ओळखेल आणि या स्थळांवर त्यांचे शास्त्रीय दस्तऐवजीकरण करेल.
अवशेषाचे नमुने गोळा करण्यासाठी आवश्यकतेनुसार मर्यादित पाण्याखालील उत्खनन केले जाईल. यामुळे प्राचीन वसाहती, सागरी व्यापार आणि किनारी सस्कृतीचा इतिहास समजून घेण्यास मदत होईल.
नमुने गोळा करण्यासाठी आवश्यकतेनुसार मर्यादित पाण्याखालील उत्खनन देखील केले जाईल. बुडालेल्या वस्तू केवळ बाहेर काढणे हा उद्देश नाही, तर त्यांचे वय, उपयोग आणि सागरी व्यापार व किनारी संस्कृतीशी असलेला संबंध शास्त्रीयदृष्ट्या समजून घेणे हा देखील आहे.

(डिस्क्लेमर: हे नवराष्ट्र वृत्तपत्राचे स्वयंचलित न्यूज फीड आहे. ते navarashtra.com च्या कर्मचाऱ्यांनी संपादित केलेले नाही.)