भारत फेब्रुवारी २०२६ मध्ये 'मुंबई क्लायमेट वीक'चे यजमानपद भूषवणार (Photo Credit - X)
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये मुंबई क्लायमेट वीक चे (एमसीडब्ल्यू) उद्घाटन सत्र आयोजित केले जाईल, अशी घोषणा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आज केली. महाराष्ट्र सरकारच्या पर्यावरण आणि हवामान बदल विभागाच्या आणि बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या सहकार्याने प्रोजेक्ट मुंबईने हा कार्यक्रम आयोजित केला आहे. भारत नेतृत्वाची भूमिका घेऊन, संपूर्ण ग्लोबल साउथमध्ये हवामान बदल विषयक कृतीसाठी एक प्रमुख व्यासपीठ बनणे हे मुंबई क्लायमेट वीक चे उद्दिष्ट आहे.
एमसीडब्ल्यूबद्दल बोलताना मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले, “हवामान बदलाच्या क्षेत्रात आपण संवादाकडून कृतीकडे जाण्याची वेळ आली आहे. मुंबई क्लायमेट वीक हा एक उत्तम उपक्रम आहे जो केवळ हवामान बदल कमी करण्याच्या प्रयत्नांचा उत्सव साजरा करत नाही तर नागरिक, व्यवसाय आणि संस्थांना कृतीत आणतो. हा कार्यक्रम महाराष्ट्र आणि मुंबईसाठी मापदंड प्रस्थापित करेल आणि आपल्याला प्रेक्षक राहण्यापेक्षा ठोस पावले उचलण्याची प्रेरणा देईल. आम्ही जागतिक समुदायाशी संपर्क साधून एमसीडब्ल्यूला एक जागतिक कार्यक्रम बनवू – जिथे खरोखरच आशा आणि कृती एकत्र येतील.”
मुख्यमंत्र्यांनी, आघाडीच्या हवामान तज्ञांसह, कार्यक्रमाची माहिती दिली. ३० हून अधिक देशांचे प्रतिनिधी सहभागी होण्याची अपेक्षा आहे. ते मुंबईला येऊन शहरातील नेते, राज्यांचे मुख्यमंत्री, नागरी समाज गट, कॉर्पोरेट्स, विद्यार्थी आणि तरुणांसोबत काम करून व्यावहारिक हवामान कृती आराखडा तयार करतील.
🔸CM Devendra Fadnavis announced and unveiled logo of ‘Mumbai Climate Week’, to be held in February 2026.
Minister Pankaja Munde, Shishir Joshi, founder and CEO of ‘Project Mumbai’ and concerned officials were present. 🔸मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडून फेब्रुवारी 2026… pic.twitter.com/19hGgF8IPz — CMO Maharashtra (@CMOMaharashtra) October 28, 2025
या उपक्रमाबद्दल बोलताना प्रोजेक्ट मुंबईचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी शिशिर जोशी म्हणाले, “ग्लोबल साउथचा आवाज बुलंद करत असताना मुंबई क्लायमेट वीक महाराष्ट्र आणि भारतासाठी एक ऐतिहासिक पाऊल आहे. हा अनोखा मंच सर्वसमावेशक सहयोग आणि संबंधित उपायांद्वारे हवामान-संवेदनक्षम समुदायांना सक्षम बनवण्याची आमची वचनबद्धता अधोरेखित करतो. एमसीडब्ल्यू परिवर्तनात्मक परिणामांना उत्प्रेरित करेल, सीमा ओलांडणाऱ्या भागीदारींना प्रोत्साहन देईल.”
एसटीच्या ताफ्यात दाखल होणार आणखी 8300 बसेस; 3×2 बसेस सव्वा वर्षांनंतर येणार सेवेत
मुंबई क्लायमेट वीक हा भारतातील पहिला समर्पित, नागरिकांच्या नेतृत्वाखालील प्लॅटफॉर्म असेल जो हवामान कृतीला गती देण्यावर लक्ष केंद्रित करेल. मॉनिटर डेलॉइट हे धोरणात्मक ज्ञान भागीदार आहेत तर क्लायमेट ग्रुप (न्यू यॉर्क क्लायमेट वीकचे यजमान), इंडिया क्लायमेट कोलॅबोरेटिव्ह, डब्ल्यूआरआय, एव्हरसोर्स, एचटी पारेख फाउंडेशन, युनिसेफ, आयएसईजी, शक्ती फाउंडेशन, रेनमॅटर फाउंडेशन, नॅशनल गॅलरी ऑफ मॉडर्न आर्ट आणि नॅशनल सर्व्हिस स्कीम (एनएसएस) यासह अनेक प्रमुख संस्था आधीच भागीदार आणि समर्थक म्हणून सामील झाल्या आहेत.
मुंबई क्लायमेट वीकच्या पहिल्या आवृत्तीत तीन संबंधित विषयांवर लक्ष केंद्रित केले जाईल: अन्न व्यवस्था, ऊर्जा संक्रमण आणि शहरी लवचिकता. प्रत्येक विषयाचे न्याय, नवोन्मेष आणि निधी या दृष्टिकोनातून परीक्षण केले जाईल. हे सुनिश्चित करते की एमसीडुबलू प्लॅटफॉर्म हवामान अनुकूलन आणि शमन धोरणे दोन्हीकडे लक्ष देते.
इंडिया क्लायमेट कोलॅबोरेटिव्ह अन्न प्रणाली चर्चेचे सूत्रसंचालन करेल, आयएसईजी फाउंडेशन, शक्ती फाउंडेशन आणि एव्हरसोर्स संयुक्तपणे ऊर्जा संक्रमण चर्चेला मार्गदर्शन करतील, तर एचटी पारेख फाउंडेशन आणि डब्ल्यूआरआय इंडिया शहरी लवचिकता सत्रांचे सह-नेतृत्व करतील. या भागीदार संस्था त्यांच्या सखोल क्षेत्रीय कौशल्याचा वापर करून प्रभावी हवामान उपाय तयार करतील आणि त्यांचे प्रदर्शन करतील.
महत्त्वाचे म्हणजे, हा मंच केवळ धोरणकर्ते आणि तज्ञांनाच एकत्र आणणार नाही तर नागरिक आणि तळागाळातील उपक्रमांना देखील एकत्र आणेल. मानसिक आरोग्य, कला, अध्यात्म, खेळ आणि सिनेमा यासारख्या विषयांचा आठवडाभराच्या उपक्रमांमध्ये समावेश केला जाईल. सार्वजनिक सहभागाचा एक भाग म्हणून हवामान-केंद्रित खाद्य महोत्सवाचेही नियोजन केले जात आहे. ,
हा कार्यक्रम विकसनशील देशांसाठी एका महत्त्वाच्या वेळी आयोजित करण्यात आला आहे, जिथे हवामान बदलातील व्यत्यय, अन्न आणि उर्जेची कमतरता आणि सध्या सुरू असलेल्या संघर्षांमुळे असुरक्षितता वाढली आहे. अनेक विकसनशील देशांमध्ये शेतीचे योगदान जीडीपीमध्ये १० ते २० टक्क्यांच्या दरम्यान आहे – विकसित राष्ट्रांमधील सुमारे पाच टक्क्यांच्या तुलनेत – आणि ग्लोबल साउथमध्ये जीडीपीच्या निम्म्याहून कमी सेवांचा वाटा आहे, तर ग्लोबल नॉर्थमध्ये ६० ते ८० टक्क्यांच्या तुलनेत. याचा अर्थ हवामान-संवेदनशील क्षेत्रांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असलेल्या अर्थव्यवस्थांना वाढत्या जोखमींचा सामना करावा लागतो. वित्तीय मर्यादांमुळे दीर्घकालीन हवामान धोरणांमध्ये गुंतवणूक करण्याची त्यांची क्षमता आणखी मर्यादित झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर, तातडीच्या हवामान कृतीसह विकासाच्या अत्यावश्यकतेचा समतोल साधणारे उपाय शोधण्याचा मुंबई क्लायमेट वीक चा प्रयत्न आहे, ज्यामुळे ग्लोबल साउथला विचारमंथन, सहयोग करण्यासाठी आणि सामूहिक आवाज उठवण्यासाठी एक सामायिक व्यासपीठ उपलब्ध होते.
फेब्रुवारीमध्ये होणाऱ्या कार्यक्रमाच्या पार्श्वभूमीवर, विविध पूर्वतयारी उपक्रम प्रदर्शनासाठी उपाय ओळखण्यास आणि सुधारण्यात मदत करतील. यामध्ये क्रॉस-स्टेकहोल्डर वर्किंग ग्रुप्स, इनोव्हेशन मॅपिंग एक्सरसाइज, अॅप्लिकेशन्ससाठी आवाहन, कार्यशाळा, राऊंडटेबल्स आणि परिषदा यांचा समावेश आहे. फेब्रुवारी इव्हेंटमध्ये एक अनोखा हब-अँड-स्पोक फॉरमॅट वापरला जाईल आणि मुख्य कार्यक्रम १७ ते १९ फेब्रुवारी दरम्यान जिओ वर्ल्ड कन्व्हेन्शन सेंटर येथे होणार आहे. सेंट्रल हब नेतृत्व संवाद, पॅनेल आणि रणनीती सत्रांचे आयोजन करेल. त्याच वेळी, प्रदर्शने आणि चित्रपट सादरीकरणापासून ते कला महोत्सव, हॅकेथॉन आणि कम्युनिटी कार्यशाळांपर्यंत विविध कार्यक्रमांचे उत्साही जाळे मुंबईमध्ये सहभाग वाढवणार आहे. ही रचना उच्च-स्तरीय धोरणात्मक चर्चेला तळागाळातील लोकांच्या मताशी जोडते, स्थानिक वास्तवावर आधारित उपाय जागतिक पातळीवर सुसंगत आहेत हे सुनिश्चित करते.
मुंबई क्लायमेट वीक चा कार्यक्रम हवामान-संवेदनक्षम समुदायांना सक्षम बनवण्यासाठी आणि ग्लोबल साउथमध्ये उपाय शोधण्यासाठी वचनबद्ध आहे. न्याय, नावीन्य आणि निधी पुरवठा या तीन स्तंभांवर त्याचा अजेंडा आधारित आहे. व्यापक विकास उद्दिष्टांना समर्थन देताना उपाय परवडणारे, सर्वसमावेशक आणि असुरक्षित समुदायांसाठी प्रासंगिक आहेत हे न्याय सुनिश्चित करतो. इनोव्हेशन जागतिक प्रतिकृतींऐवजी समुदायाच्या गरजांनुसार तयार केलेल्या स्थानिकरित्या संचालित, स्केलेबल दृष्टिकोनांवर लक्ष केंद्रित करते. निधी पारंपारिक कर्ज आणि गुंतवणूकीच्या पलीकडे शाश्वत आर्थिक मार्गांवर जोर देतो, वापरकर्ता शुल्क, सरकारी बजेट आणि परवडणाऱ्या आणि उच्च-प्रभाव प्रकल्पांना समर्थन देण्यासाठी विकास निधी वापरतो.
सरकारे, व्यवसाय, स्टार्टअप्स, शैक्षणिक संस्था, नागरी समाज, स्थानिक समुदाय, तरुण आणि नागरिक गट यांना एकत्र आणून सामायिक हेतूची परिसंस्था जोपासणे हे या कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट आहे. वैविध्यपूर्ण कौशल्य आणि वास्तविक-जगाच्या अनुभवाद्वारे, मुंबई क्लायमेट वीक जागतिक व्यासपीठावर आपला आवाज बुलंद करतानाच ग्लोबल साउथसाठी न्याय्य, शाश्वत आणि लवचिक भविष्य घडवण्यात मदत करेल.
