शनिवार, 26 सप्टेंबर 2026
शाहू महाराजांच्या न्यायनिवाड्याचा साक्षीदार जोगवडीचा भोसले घराणा; 1733 चा ताम्रपट आजही जपला
सुपा परगणा पूर्वी भोसले घराण्याच्या अखत्यारित होता. पुढे शहाजीराजांनी त्याचा कारभार संभाजी बाजी मोहिते यांच्याकडे सोपविला. स्वराज्याच्या सुरुवातीच्या काळात छत्रपती शिवाजी महाराजांनीही सुपा परगण्याच्या कारभाराकडे लक्ष दिले. याच ऐतिहासिक परंपरेत जोगवडी गावची पाटीलकी राजजी भोसले यांच्या घराण्याकडे होती.
वणीत राष्ट्रीय महामार्ग रुंदीकरणाचा धडाका; अनधिकृत बांधकामांवर कारवाई
राजजी भोसले, साखरोजी भोसले आणि खेलोजी भोसले यांच्यात पाटीलकी व जमिनीच्या हक्कावरून वाद निर्माण झाला. हा वाद थेट सातारा दरबारात छत्रपती शाहू महाराजांसमोर गेला. उपलब्ध सवाल-जवाबाच्या कागदपत्रांनुसार शाहू महाराजांनी पुरावे तपासून राजजी व साखरोजी यांना जोगवडीची पाटीलकी कायम केली. तसेच साडेसात चावर जमिनीपैकी दीड चावर खेलोजींना, तर उर्वरित सहा चावरांपैकी तीन-तीन चावर राजजी व साखरोजी यांना देण्याचा न्यायनिवाडा केला. होळीच्या सणाला पोळी बांधण्याचा मान राजजी भोसले यांना देण्यात आला.
या न्यायनिवाड्याची सनद ताम्रपटाच्या स्वरूपात देण्यात आली. विशेष म्हणजे इ.स. १७३३ मध्ये छत्रपती शाहू महाराजांनी दिलेला हा ताम्रपट जोगवडीच्या भोसले घराण्याकडे होता. सवाल-जवाबाची कागदपत्रेही उपलब्ध आहे. छत्रपती शिवरायांचे तेरावे वंशज खासदार उदयनराजे भोसले हे देखील या कुटुंबाशी वात्सल्य जपतात.
विठोजीराजे भोसले हे सातारा गादीच्या वतीने सुपा परगण्याचे प्रमुख म्हणून कारभार पाहत असल्याची माहिती देण्यात आली. आजही त्यांच्या घराण्याकडे होळीला पोळी बांधण्याचा पारंपरिक मान आहे. या घराण्यातील सध्याच्या पिढीतील व्यवसायाने उद्योजक असलेले सुनील राजे भोसले शेती उपयोगी यंत्रसामग्री निर्मितीच्या माध्यमातून कार्यरत आहेत.त्यांंचे चिरांजीव अमितराजे भोसले ही नवी पिढी आपल्या कुटुंबाचा ऐतिहासिक वारसा जपत आहे. त्यांनी आपल्या ऐतिहासिक घराण्याविषयी सविस्तर माहिती दैनिक नवराष्ट्रशी बोलताना दिली. त्यांच्याकडे शिवकालीन पुरातन वस्तूही आहेत. ताम्रपटाच्या सुरक्षितता व संवर्धनाच्या दृष्टीने तो प्रत्यक्ष दाखवला जात नसला तरी त्याचे छायाचित्र उपलब्ध आहे.
शिवकालीन परंपरा, शाहू महाराजांचा न्याय आणि चारशे वर्षांच्या इतिहासाच्या खुणा जपणाऱ्या जोगवडीच्या भोसले घराण्याचा हा वारसा संशोधक व इतिहासप्रेमींसाठी महत्त्वाचा ठेवा आहे. या दुर्लक्षित इतिहासाचे शास्त्रीय दस्तऐवजीकरण होणे गरजेचे आहे.
Mumbai News: ‘श्रीगणेशा आरोग्याचा’ उपक्रमाला राज्यभर उत्स्फूर्त प्रतिसाद; ५३ हजार शिबिरांचे आयोजन
