रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
माथेरानमधील एल्फिन्स्टन बंगल्याला तारेचे कुंपण हटवलं, वन्य प्राण्यांच्या आदिवासाचा प्रश्न सुटला
माथेरान शहर हे वन जमिनीवर वसले असून या ठिकाणी असलेली वन संपदा वन्य प्राण्यांचे आदिवास समजला जातो.याच माथेरान मध्ये वन नियम आणि कायदे राज्याच्या अन्य भागापेक्षा वेगळे आहेत.मात्र सर्व नियम आणि कायदे धाब्यावर बसवण्याची परंपरा मागील काही वर्षात सुरू झाली आहे.ब्रिटिशांनी वसवलेल्या माथेरान मध्ये वन संपदा लक्षात घेऊन कडक कायदे बनवले आहेत.जंगल भाग मोठ्या प्रमाणात असल्याने जंगली प्राणी यांची संख्या देखील मोठी असून असे प्राणी जंगलात कुठेही फिरावेत आणि प्राण्यांना जंगलात मुक्त संचार करता यावा यासाठी कोणत्याही प्रकारचे कुंपण घातले जाऊ नये असे नियम आहेत. माथेरान या पर्यटन स्थळी असलेल्या जंगलात मोठ्या प्रमाणावर वन्य प्राण्यांचा आदिवास आहे.त्या ठिकाणी वास्तव्य करून राहणाऱ्या प्राण्यांना जंगलात मुक्त सैर करता यावी म्हणून मुंबई वन कायद्यात माथेरान मधील जंगल भागात तारेचे अथवा दगडी कुंपण बांधण्यास प्रतिबंध आहे.जंगलातील प्राण्यांचा आदिवास असलेले माथेरानचे जंगल सध्या अनधिकृत बांधकाम आणि झाडे तोडून काँक्रीटचे जंगल निर्माण करण्याचा सुरू असलेला प्रयत्न यामुळे संकटात येऊ शकतो.
माथेरान मधील एल्फिन्स्टन रोड भागातील एल्फिस्टन बंगला या ३६ एकर जमिनीमध्ये व्यापलेल्या बंगल्यात बहुसंख्य जमीन झाडांनी व्यापली आहे. मंकी पॉईंट रोड ते दरीपर्यंत आणि पुढे टोपीवाला बंगला ते मंकी पॉईंट पर्यंत व्यापला आहे.याच एलफिस्टन बंगल्याच्या मालकाकडून तेथे बंगल्याचे मुख्य गेट ते मंकी पॉईंट असे लोखंडी तारेचे कुंपण घालण्याचे काम सुरू होते.त्यास माथेरान शहर राष्ट्रवादी काँग्रेस शहर उपाध्यक्ष संतोष शिंदे यांनी आक्षेप घेतलं होता. शिंदे यांनी महसूल अधीक्षक तसेच पालिका मुख्याधिकारी यांच्याकडे दिलेल्या निवेदनात माथेरान हे इको सेन्सिटिव्ह झोन मध्ये असून देखील जंगल हे बंदिस्त झाले तर वन्यजीव प्राण्यांचे काय होणार? असा प्रश्न निर्माण झाला आहे. त्यात जमिनीलगत लोखंडी तारेचे कुंपण घातल्यास प्राण्यांचा जंगलातून येण्याजण्याचा मार्ग बंद होऊ शकतो आणि जंगल बंद झाल्यास प्राण्यांचे येणे जाणे बंद होणार आहे.त्यामुळे काही प्राणी माथेरान जंगलातून स्थलांतरित होऊ शकतात.
याबाबत महसूल अधीक्षक सुरेंद्रसिंह ठाकूर यांनी कठोर भूमिका घेतली असून वन विभागाला संबंधित ठिकाणी लोखंडी तारेचे सुरू असलेले कुंपण काढून टाकण्याचे आदेश दिले होते. कायद्याचा आधार घेतला तर माथेरान हे पशु पक्षी आणि प्राण्यांचे आदिवासाचे ठिकाण असल्याने कुंपण घालून त्यांचा येण्याजण्याचा मार्ग बंद करता येणार नाही. एल्फिन्स्टन बंगला परिसरात ते कुंपण तत्काळ हटवण्यात यावे असे आदेश वन विभागाला दिले होते.त्यानुसार वन विभागाने एल्फिन्स्टन बंगला परिसरात घालण्यात आलेले लोखंडी जाळी काढून टाकण्यात आली आहे. याबाबत वन विभागाने जाळी काढली असल्याचे स्पष्ट करीत असून दुसरीकडे अजूनही काही ठिकाणी लोखंडी जाळी आहे ती जाळी देखील काढण्यात यावी अशी मागणी तक्रारकर्ते पुढे कायम ठेवली आहे.
