शुक्रवार, 2 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- गुगल
बाराव्या शतकामध्ये देवगिरीचे स्वयं यादव राजा बिंबदेव किंवा गुजरातचे राजा बिंब यांची ही कुलस्वामिनी होती. त्या काळी या देवीला शाकंबरी म्हणून ओळखलं जातं होतं. राजा बिंबने या भागात आपले राज्य स्थापन करून ही मुख्य देवता आणली होती.
जेव्हा मुगल आक्रमकांनी या क्षेत्रावरती हल्ले सुरू केले तेव्हा देवीची मूर्ती सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि तिची विटंबना टाळण्यासाठी ती हलवण्यात आली ती प्रथम माहिमच्या खाडीत नंतर चमत्कारीरित्या मंदिराजवळ एका विहिरीत लपवली गेली.
मुंबईतील मूळ निवासी असलेल्या पाठारे प्रभू समाजातील शाम नायक नावाच्या एका भक्ताच्या स्वप्नात प्रभा ही देवी आली. देवीने त्याला विहिरीतून आपली मूर्ती बाहेर काढून मंदिर पुन्हा बांधण्यास सांगितलं आणि स्वप्नातील आदेशानुसार 1715 मध्ये या मंदिराची पुन्हा प्रतिष्ठापना करण्यात आली. या 300 वर्ष जुन्या मंदिरावरून मंदिराचं नाव प्रभादेवी असं पडलं. मंदिरातील देवीच्या मूर्तीचा इतिहास मंदिराच्या स्थापनेपेक्षाही जुना असल्याचं काही ऐतिहास संदर्भ सांगतात. उपलब्ध माहितीनुसार, सध्याचं हे मंदिर सुमारे 300 वर्षांपूर्वीच मानलं जातं.
आजचं प्रभादेवी परिसर उंच इमारती, रस्ते आणि आधुनिक मुंबईचा भाग दिसतो पण पूर्वी मुंबईचा बराच भाग दलदलीचा, खाडीचा आणि नारळाच्या झाडांनी भरलेला प्रदेश होता. शहरांच्या विस्तारासोबत अनेक भागांची जमीन भराव करून विकसित करण्यात आली आणि पुढे दादर, प्रभादेवी आणि एलफिस्टन यांसारख्या भागांची शहरी ओळख निर्माण झाली.
प्रभादेवीची खासियत म्हणजे येथील जुनी धार्मिक परंपरा आणि आधुनिक मुंबई अगदी जवळजवळ पाहायला मिळते. एका बाजूला शेकडो वर्षातील देवीची परंपरा आणि दुसऱ्या बाजूला दोन शतकाचं इतिहास असलेलं सिद्धीविनायक मंदिर आणि त्याभोवती बेताने विकसित झालेली आधुनिक मुंबई यामुळेच प्रभादेवीला वेगळ सांस्कृतिक महत्त्व प्राप्त झालं.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
