रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- gemini
पितृपक्ष सुरू होताच लोक आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करतात आणि श्राद्ध, तर्पण व पिंडदानाची तयारी सुरू करतात. या दिवसांमध्ये लोक आपल्या पूर्वजांच्या शांती आणि मुक्तीसाठी प्रार्थना करण्याकरिता गया, काशी, प्रयागराज आणि मथुरा यांसारख्या अनेक धार्मिक शहरांना भेट देतात. दरम्यान, आजकाल प्रत्येकासाठी या तीर्थक्षेत्रांपर्यंत पोहोचणे सोपे नाही. याच कारणामुळे, काही लोक आता घरबसल्या ऑनलाइन श्राद्ध आणि पिंडदान करण्याचा पर्याय निवडतात. यामुळे हा प्रश्न निर्माण होतो की, ऑनलाइन श्राद्ध करणे शास्त्रानुसार योग्य आहे का आणि त्यामुळे पूजेचे पूर्ण लाभ मिळतात का.
सनातन धर्मामध्ये पितृपक्षाला विशेष महत्त्व आहे. यावर्षी पितृपक्षाची सुरुवात रविवार, २७ सप्टेंबरपासून होत आहे आणि १० ऑक्टोबर रोजी सर्वपित्री अमावस्येला पितृपक्ष संपणार आहे. या १५ दिवसांच्या काळात लोक आपल्या पूर्वजांसाठी श्राद्ध आणि पिंडदान करतात. पूर्वजांच्या शांती आणि मुक्तीसाठी विशेष तीर्थक्षेत्राला भेट देऊन श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान करण्याला महत्त्व आहे.
आजकाल, व्यस्त वेळापत्रक आणि वेळेच्या कमतरतेमुळे, अनेक लोक घरातूनच डिजिटल पद्धतीने श्राद्ध विधी करतात. काहींच्या मते, सनातन धर्माच्या तत्त्वांनुसार डिजिटल माध्यमांद्वारे श्राद्ध करणे योग्य नाही. ज्योतिषांच्या म्हणण्यानुसार अशा प्रकारे श्राद्ध केल्याने पूजेचे पूर्ण फळ मिळत नाही.
दरम्यान, जर एखादी व्यक्ती काशी, प्रयागराज, मथुरा, द्वारका, हरिद्वार किंवा गया यांसारख्या तीर्थक्षेत्रांना भेट देऊ शकत नसेल, तर श्राद्ध विधी घरी किंवा जवळच्या तलावात श्राद्ध करता येते. धर्मग्रंथांनुसार श्राद्ध आणि तर्पण हे भक्तीभावाने केले जाणारे विधी आहेत. म्हणून, एखादी व्यक्ती आपल्या सोयीनुसार योग्य ठिकाणी आपल्या पूर्वजांसाठी भक्तीभावाने श्राद्ध, पिंडदान आणि तर्पण करू शकते.
श्राद्ध आणि तर्पण करताना पवित्रतेकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे. यासाठी, पिंडदान आणि तर्पण यांसारखे विधी स्नान करून आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करूनच केले पाहिजेत. यावेळी हातात कुशाचे गवत धरण्याचीही प्रथा आहे. यानंतर, पूर्वजांचे स्मरण करत उजव्या हाताच्या अंगठ्यांमध्ये पाणी अर्पण केले जाते. परंपरेनुसार, तर्पण करताना विधी आणि भक्तीचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे.
पिंडदान आणि श्राद्ध विधींनंतर ब्राह्मणाला भोजन देण्याचीही एक परंपरा आहे. दरम्यान, ब्राह्मणाला भोजन देण्यापूर्वी गाय, कावळा, कुत्रा आणि मुंगी यांच्यासाठी अन्न बाजूला ठेवण्याची शिफारस केली जाते. असे केल्याने पूर्वजांचा आशीर्वाद कुटुंबासोबत टिकून राहतो, अशी श्रद्धा आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
