गुरुवार, 29 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
कार्यालय असो, व्यवसायाचे ठिकाण असो किंवा एखादी संस्था असो, प्रत्येकालाच आपल्या कामात प्रगती, यश, आर्थिक समृद्धी आणि मानसिक शांतता लाभावी, असे वाटत असते. यासाठी मेहनत, नियोजन, शिस्त आणि सकारात्मक दृष्टिकोन यांच्याबरोबरच अनेक जण आपल्या श्रद्धेनुसार कार्यालयात देवाची मूर्ती किंवा छायाचित्र ठेवतात. हिंदू धर्मपरंपरेत आणि वास्तुशास्त्रात श्रीगणेशाला विघ्नहर्ता आणि बुद्धिदाता मानले जाते, तर देवी लक्ष्मीला धनसमृद्धीची देवता म्हणून पूजले जाते. त्यामुळे कार्यालयात देवाचे स्मरण करून दिवसाची सुरुवात करण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी पाहायला मिळते.
पण सर्वांनाच प्रश्न पडतो कार्यालयात कोणत्या देवाची मूर्ती ठेवावी? मूर्ती कोणत्या दिशेला असावी? कोणत्या प्रकारचे छायाचित्र निवडावे? आपल्या इष्टदेवतेची किंवा कुलदेवतेची पूजा कार्यालयात करता येते का? याविषयी जाणून घेऊया…
हिंदू धर्मात कोणत्याही शुभकार्याच्या प्रारंभी श्रीगणेशाचे पूजन करण्याची परंपरा आहे. श्रीगणेश हे विघ्नहर्ता, बुद्धिदाता आणि मंगलकार्याचे अधिष्ठाता मानले जातात. त्यामुळे कार्यालयात किंवा व्यवसायाच्या ठिकाणी श्रीगणेशाची मूर्ती अथवा छायाचित्र ठेवणे शुभ मानले जाते. कार्यालयात श्रीगणेशाची शांत आणि प्रसन्न मुद्रेतील मूर्ती ठेवता येते. वास्तुपरंपरेनुसार अनेक जण बैठ्या स्थितीतील गणपतीला प्राधान्य देतात.
देवी लक्ष्मी ही धन, ऐश्वर्य, समृद्धी आणि सौभाग्याची देवता मानली जाते. व्यवसायात आर्थिक स्थैर्य लाभावे, उद्योगाची भरभराट व्हावी आणि आर्थिक व्यवहार सुयोग्य रीतीने पार पडावेत, या भावनेने अनेक व्यावसायिक आपल्या कार्यालयात देवी लक्ष्मीचे छायाचित्र किंवा मूर्ती ठेवतात. विशेषतः दिवाळीतील लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी कार्यालये, दुकाने आणि व्यावसायिक प्रतिष्ठानांमध्ये लक्ष्मीपूजन केले जाते.
हिंदू धार्मिक परंपरेत भगवान कुबेर यांना धनाची देवता आणि संपत्तीचे रक्षक मानले जाते. त्यामुळे व्यापारी, उद्योजक आणि आर्थिक व्यवहारांशी संबंधित व्यक्ती आपल्या कार्यालयात कुबेराचे छायाचित्र किंवा मूर्ती ठेवतात. वास्तुशास्त्राच्या काही परंपरांमध्ये उत्तर दिशा कुबेराशी संबंधित मानली जाते. त्यामुळे कार्यालयातील पूजास्थान किंवा कुबेराची प्रतिमा ठेवताना या परंपरेचा विचार केला जातो. मात्र, केवळ मूर्ती ठेवल्याने आर्थिक लाभ निश्चित होतो, असे समजणे योग्य नाही.
भगवान हनुमान हे शक्ती, भक्ती, धैर्य, निष्ठा आणि सेवाभावाचे प्रतीक मानले जातात. कामाच्या ठिकाणी आव्हानांचा सामना करताना मनोबल टिकवून ठेवण्यासाठी अनेक जण हनुमानजींचे स्मरण करतात.
कार्यालयात हनुमानजींची शांत आणि भक्तिभाव दर्शविणारी प्रतिमा ठेवता येते. आपल्या श्रद्धेनुसार त्यांची पूजा किंवा प्रार्थना करता येते. हनुमानजींचे स्मरण केल्याने धैर्य, संयम आणि कर्तव्यनिष्ठेची प्रेरणा मिळू शकते.
कार्यालयात आपल्या इष्टदेवतेचे किंवा कुलदेवतेचे छायाचित्र ठेवून श्रद्धेने पूजन करणे योग्य आहे. प्रत्येक व्यक्तीची उपासना करण्याची पद्धत वेगवेगळी असू शकते. कोणी श्रीरामाचे, कोणी श्रीकृष्णाचे, कोणी भगवान शंकराचे, तर कोणी आपल्या कुलस्वामिनीचे स्मरण करून दिवसाची सुरुवात करतात.
देवतेचे स्मरण करण्यामागील मुख्य हेतू मनाला स्थैर्य मिळावे, कामाप्रती निष्ठा वाढावी आणि आपले आचरण चांगले राहावे हा असतो.
कार्यालयात धार्मिक विधी करताना मात्र इतर सहकाऱ्यांच्या श्रद्धांचा आणि कार्यालयाच्या नियमांचा आदर करावा. विशेषतः सामायिक कार्यालयात सर्वांना गैरसोय होणार नाही, याची काळजी घ्यावी.
वास्तुशास्त्राच्या प्रचलित मान्यतेनुसार ईशान्य दिशा म्हणजेच उत्तर-पूर्व दिशा पूजास्थानासाठी अनुकूल मानली जाते. जागेची रचना आणि उपलब्धता लक्षात घेऊन कार्यालयातील देवघर या दिशेला ठेवण्याचा विचार करता येतो. काही वास्तुपरंपरांमध्ये पूर्व दिशेलाही महत्त्व दिले जाते.
कार्यालयात रोज पूजा करणे बंधनकारक नाही. आपल्या श्रद्धेनुसार सकाळी काम सुरू करण्यापूर्वी देवाला नमस्कार करणे, एखादा मंत्र म्हणणे किंवा काही क्षण शांतपणे प्रार्थना करणे पुरेसे ठरू शकते.
दिवा किंवा अगरबत्ती लावण्याची इच्छा असल्यास कार्यालयातील अग्निसुरक्षा नियम, वायुवीजन आणि इतर सहकाऱ्यांची सोय लक्षात घ्यावी. अनेक कार्यालयांमध्ये ज्योत किंवा धूप लावणे शक्य नसते. अशा वेळी मनोभावे प्रार्थना करणे किंवा देवाचे स्मरण करणे हा पर्याय स्वीकारता येतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: धार्मिक मान्यतेनुसार ऑफिसमध्ये श्रीगणेश, देवी लक्ष्मी किंवा भगवान कुबेर यांची मूर्ती अथवा छायाचित्र ठेवता येते.
Ans: वास्तुशास्त्राच्या प्रचलित मान्यतेनुसार ईशान्य दिशा पूजास्थानासाठी अनुकूल मानली जाते.
Ans: देवी लक्ष्मीला धन, ऐश्वर्य आणि समृद्धीची देवता मानले जाते.
