सोमवार, 10 ऑगस्ट 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
श्रावण महिना अत्यंत पवित्र असून, हा संपूर्ण काळ भगवान शिवाच्या पूजेसाठी समर्पित असतो. या काळात पूजा करणे, शिवलिंगाला जल अर्पण करणे आणि उपवास करणे अत्यंत फायदेशीर मानले जाते. प्रदोष व्रत हे श्रावण महिन्यात येणाऱ्या सर्वात महत्त्वाच्या उपवासांपैकी आणि सणांपैकी एक मानले जाते. हा उपवास सहसा प्रत्येक महिन्याच्या तेराव्या दिवशी येतो, किंवा जर बारावा दिवस प्रदोष काळात येत असेल तर. वर्षभरात २४ उपवास असतात आणि प्रत्येक महिन्यात दोन उपवास पाळले जातात.
कोणत्याही महिन्यात पाळले जाणारे हे व्रत अत्यंत शुभ मानले जाते, परंतु श्रावण महिन्यात त्याचे महत्त्व अधिकच वाढते. जो कोणी श्रावण महिन्यात, सांगितलेल्या विधींचे पालन करून, भगवान शिवाची पूजा करून आणि त्यांना प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न करून प्रदोष उपवास करतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात. आषाढ महिन्यामध्ये प्रदोष व्रत कधी आहे, मुहूर्त, पूजा पद्धत, महत्त्व आणि कथा जाणून घ्या
यावेळी श्रावण महिन्यातील प्रदोष व्रत सोमवार, १० ऑगस्ट रोजी आहे. हे व्रत सोमवारी येत असल्यामुळे यावेळी अनेक शुभ योग तयार होत आहे.
पंचांगानुसार, श्रावण महिन्यातील कृष्ण पक्षाची त्रयोदशी तिथीची सुरुवात सोमवार, १० ऑगस्ट रोजी सकाळी ८:०० वाजता होणार आहे आणि या तिथीची समाप्ती मंगळवार, ११ ऑगस्ट रोजी पहाटे ४:५४ वाजता होईल. प्रदोष व्रताच्या पूजेसाठी शुभ वेळ १० ऑगस्ट रोजी सायंकाळी ७:०९ ते रात्री ९:२३ पर्यंत आहे, कारण हा प्रदोष काळ आहे. यावेळी ब्रम्ह मुहूर्त १० ऑगस्ट रोजी सकाळी पहाटे ४:४९ ते पहाटे ५:३४ पर्यंत. तर अभिजीत मुहूर्त १० ऑगस्ट रोजी दुपारी १२:१८ ते १:०९ पर्यंत.
हिंदू धर्मात प्रत्येक प्रदोष व्रताचे परिणाम वेगवेगळे असतात. जेव्हा प्रदोष व्रत कोणत्याही महिन्यात सोमवारी येते, तेव्हा त्याला सोम प्रदोष म्हणतात किंवा जेव्हा ते शनिवारी येते, तेव्हा त्याला शनि प्रदोष म्हणतात. त्यामुळे, यावर्षी श्रावण महिन्यातील सोमवारी येणारा पहिला प्रदोष उपवास अत्यंत शुभ मानला जातो. या दिवशी पूर्ण भक्तीभावाने भगवान शिव आणि देवी पार्वतीची पूजा केल्याने तुमची सर्व पापे धुतली जातील. हा उपवास तुमच्या इच्छा पूर्ण करेल.
एका विशिष्ट गावामध्ये एक ब्राह्मण स्त्री राहत होती. तिचा नवरा वारला होता. तिला आधार देणारे कोणीही नव्हते, म्हणून ती आपल्या मुलासोबत पहाटे लवकर भीक मागायला बाहेर पडत असे. ती भीक मागून स्वतःचा आणि आपल्या मुलांचा उदरनिर्वाह करत होती. एके दिवशी, घरी परत येत असताना, तिला एक मुलगा वेदनेने विव्हळताना दिसला. त्या ब्राह्मण स्त्रीने दयेपोटी त्याला आपल्या घरी आणले. तो मुलगा विदर्भाचा राजकुमार होता. शत्रू सैनिकांनी त्याच्या राज्यावर हल्ला करून त्याच्या वडिलांना पकडले होते आणि राज्यावर ताबा मिळवला होता, त्यामुळे तो निराश होऊन भटकत होता.
राजकुमार त्या ब्राह्मण स्त्रीच्या घरी तिच्या मुलासोबत राहू लागला. एके दिवशी, अंशुमती नावाच्या एका गंधर्व कन्येने राजकुमाराला पाहिले आणि ती त्याच्या प्रेमात पडली. दुसऱ्या दिवशी, अंशुमतीने आपल्या आई-वडिलांना राजकुमाराला भेटायला आणले. त्यांनाही राजकुमार आवडला. काही दिवसांनंतर, भगवान शिव अंशुमतीच्या आई-वडिलांना स्वप्नात आले आणि त्यांनी राजकुमाराशी विवाह करण्याची आज्ञा दिली. राजाने भगवान शिवाच्या आज्ञेप्रमाणे केले.
ती ब्राह्मण स्त्री नेहमी प्रदोष व्रताच्या दिवशी उपवास करत असे. तिच्या उपवासाच्या प्रभावाने आणि गंधर्व राजाच्या सैन्याच्या मदतीने राजकुमाराने विदर्भातून शत्रूंना हाकलून दिले, आपल्या वडिलांचे राज्य परत मिळवले आणि तो पुढे सुखाने राहू लागला. राजकुमाराने ब्राह्मणाच्या पुत्राला आपला पंतप्रधान म्हणून नियुक्त केले.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: प्रदोष व्रत हे भगवान शिव आणि माता पार्वतीला समर्पित व्रत आहे. त्रयोदशी तिथीला हे व्रत पाळले जाते.
Ans: धार्मिक मान्यतेनुसार प्रदोष व्रत केल्याने भगवान शिवाची कृपा मिळते आणि जीवनातील अडचणी दूर होण्यास मदत होते.
Ans: पौराणिक कथेनुसार प्रदोष काळात देवतांनी भगवान शिवाची आराधना केली. त्यांच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन भगवान शिवाने त्यांना आशीर्वाद दिला. त्यामुळे या काळात शिवपूजेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले.
