Delhi Air Pollution: दिल्लीत श्वास घेणेही झाले मुश्कील; हवा, पाणी सगळेच प्रचंड प्रदुषित

राजधानी दिल्लीमध्ये सर्वत्र धूर, धुळ आहे. अगदी श्वास घेणे देखील मुश्कील झाले आहे. दिल्लीमधून दमा असलेल्या लोकांनी शहर सोडावे अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे.

एका शेजाऱ्याने आम्हाला सांगितले, “निशाणेबाज, देशाची राजधानी दिल्लीमध्ये वायू प्रदूषण इतके गंभीर झाले आहे की धुरामुळे खोकला आणि दुषित हवेमुळे खोकला सुरू झाला आहे आणि श्वसनाचे आजार झपाट्याने वाढत आहेत. अशा परिस्थितीत गरीब लोक काय करू शकतात?” यावर मी उत्तर दिले, “ही परिस्थिती पाहून मला एका हिंदी गझलची आठवण येते: ‘‘ऐसी हालात देखते हुए हमें गजल याद आ रही है- सीने में जलन आंख में तूफान सा क्यों है, इस शहर में हर शख्स परेशान सा क्यों है!’ दिल्लीची हवा श्वास घेणे हे फुफ्फुसांसाठी दिवसाला २० सिगारेट ओढण्याइतकेच हानिकारक आहे. वायू प्रदूषणापासून मुक्त होण्यासाठी, मुख्यमंत्री रेखा गुप्ता यांनी सरकारी तिजोरीतून कोट्यवधी रुपये खर्च करून विमानांमधून ढगांवर सिल्व्हर नायट्रेट कण फवारून ढगांचे बीजन केले, परंतु पावसाचा एक थेंबही पडला नाही. जर पाऊस पडला असता तर धूळ पुसली गेली असती. खोकला, ब्राँकायटिस आणि दमा असलेल्यांनी दिल्ली सोडावी.”

महाराष्ट्रसंबंधित बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा

शेजारी म्हणाला, “निशाणेबाज, तू कशाबद्दल बोलत आहेस?” स्वातंत्र्यलढ्यादरम्यान नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी ‘दिल्ली चलो’ ही घोषणा दिली होती. आज, एका लहानशा रस्त्यावरील नेत्यालाही दिल्लीला जायचे आहे. दिल्लीला पूर्वी इंद्रप्रस्थ म्हणून ओळखले जात असे. ती पांडवांची राजधानी होती. मुघलांनीही तिला आपली राजधानी बनवले. १९११ मध्ये ब्रिटिश राज्यकर्त्यांनीही त्यांची राजधानी कलकत्त्याहून दिल्लीला हलवली. दिल्ली ही मोठ्या मनाच्या लोकांची आहे. प्रत्येक पंतप्रधानाने १५ ऑगस्ट रोजी दिल्लीतील लाल किल्ल्यावरून देशवासियांना संबोधित केले आहे. इतर शहरांच्या तुलनेत दिल्लीत जेवण खूपच स्वस्त आहे. तुम्ही दिल्लीतील पराठेवाली गलीला भेट देऊन तुमच्या चवीचा प्रवास सुरू करावा.

नवराष्ट्र विशेष लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा

यावर मी म्हणालो, “दिल्लीचे कौतुक करू नका, धूर, धूळ आणि विषारी हवेने भरलेले हे शहर आहे. तिथे श्वास घेणे कठीण झाले आहे. दाट धुक्याचा हवाई सेवांवर परिणाम होतो. थंडी वाढत असताना धुक्यामुळे किती उड्डाणे उशिरा होतात किंवा रद्द होतात ते पहा. म्हणून, दिल्ली-एनसीआरबद्दल जास्त प्रेम दाखवू नका. तिथली हवाच नाही तर यमुनेचे पाणीही रासायनिकदृष्ट्या दूषित, फेसयुक्त आणि प्रदूषित झाले आहे. दिल्लीतील भाजप नेत्यांनी पंतप्रधान मोदींच्या छठ पूजेसाठी एक घाट बांधला, जिथे गंगा नदीचे फिल्टर केलेले पाणी ओतले गेले, परंतु सर्व तयारी असूनही, पंतप्रधान तिथे गेले नाहीत.”

यावर मी म्हणालो, “विवाहित महिला त्यांच्या पतींसह नदीकाठावर छठ पूजा करतात. पंतप्रधानांचा तिथे काय घेणं देणं आहे? हवामानाबद्दल बोलायचे झाले तर निवडणुकीच्या हंगामाकडे लक्ष द्या. रामायण काळात खर-दुषण नावाचे राक्षस होते, तर आता प्रदूषण घातक होत आहे. यमुना असो किंवा गंगा, नदी स्वच्छतेच्या नावाखाली कोट्यवधी रुपयांचे घोटाळे होत आहेत. ”

लेख – चंद्रमोहन द्विवेदी

 

याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे