
Know why 'National Roller Coaster Day' is celebrated
आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या आयुष्यात असा एक क्षण नक्कीच आला असेल, जेव्हा आपण एखाद्या थीम पार्क किंवा ॲम्युझमेंट पार्कमध्ये उंचावरून वेगाने खाली येणाऱ्या रोलर कोस्टर राईडकडे (Roller Coaster Ride) पाहून आव्हानात्मक अनुभव घेण्याचे ठरवले असेल. वेगाने हवेत झेपावणे, श्वास रोखून धरायला लावणारे वळण आणि अचानक खाली येताना पोटात गोळा येणारा तो थरारक अनुभव शब्दात सांगणे कठीण असते. याच अभूतपूर्व रोमांच, साहस आणि मनोरंजनाचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी १६ ऑगस्ट रोजी जगभरात ‘राष्ट्रीय रोलर कोस्टर दिन’ (National Roller Coaster Day) अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो.
हा दिवस केवळ एका मनोरंजक खेळाचा उत्सव नसून, मानवी कल्पकता, अभियांत्रिकी कौशल्य (Engineering Marvel) आणि शतकानुशतके झालेल्या तांत्रिक प्रगतीचा गौरव करण्याचा एक महत्त्वाचा प्रसंग आहे. आजच्या आधुनिक काळात जगभरातील ॲम्युझमेंट पार्क्समध्ये असणारे हे रोलर कोस्टर पर्यटकांना एक अविस्मरणीय आणि सुरक्षित अनुभव देतात.
रोलर कोस्टरचा इतिहास अत्यंत रंजक आणि प्रेरणादायी आहे. याचे सर्वात पहिले मूळ १७ व्या शतकात रशियातील बर्फाच्छादित टेकड्यांवर (Russian Mountains) तयार करण्यात आलेल्या घसरगुंड्यांमध्ये आढळते. परंतु आधुनिक रोलर कोस्टरची खरी सुरुवात १९ व्या शतकात झाली. अमेरिकेत १८८४ मध्ये कोनी आयलंड (Coney Island) येथे लामार्कस ॲडना थॉम्पसन यांनी पहिले यशस्वी रोलर कोस्टर ‘स्विचबॅक ग्रॅव्हिटी रेल्वे’ बनवले.
या दिवसाचा १६ ऑगस्ट हाच दिनांक निवडण्यामागे एक खास ऐतिहासिक कारण आहे. १६ ऑगस्ट १८९८ रोजी एडविन प्रेस्कॉट (Edwin Prescott) या अमेरिकन शास्त्रज्ञाने पहिल्या ‘व्हर्टिकल लूप’ (Vertical Loop) असणाऱ्या रोलर कोस्टर डिझाइनचे पेटंट नोंदवले होते. तेव्हापासून आजपर्यंत लाकडी रूळांवरून (Wooden Coasters) सुरू झालेला हा प्रवास आधुनिक स्टील आणि हायड्रॉलिक प्रणालीवर चालणाऱ्या हाय-स्पीड रोलर कोस्टरपर्यंत येऊन पोहोचला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : IRCTC : स्वस्तात फिरा जपान! आयआरसीटीसीचे 10 दिवसांचे विशेष पॅकेज; चेरी ब्लॉसमच्या देशात बुलेट ट्रेनचा अनुभव अन् बरेच काही
काळाच्या ओघात रोलर कोस्टरच्या डिझाइन आणि तंत्रज्ञानात अफाट सुधारणा झाल्या आहेत. पूर्वी केवळ गुरुत्वाकर्षणावर (Gravity) चालणाऱ्या या राईड्स आता संगणकीय नियंत्रणे, चुंबकीय प्रवेग (Magnetic Launching System) आणि अत्यंत सुरक्षित बेल्ट सिस्टीमने सुसज्ज आहेत. आज जगात ताशी २४० किमीपेक्षा जास्त वेगाने धावणारे (उदा. अबु धाबीचे ‘Formula Rossa’) आणि ४०० फुटांपेक्षा जास्त उंच असणारे रोलर कोस्टर अस्तित्वात आहेत.
या तांत्रिक बदलांमुळे केवळ राईडचा वेग आणि थरार वाढला नाही, तर प्रवाशांची सुरक्षा (Rider Safety) देखील शंभर टक्के सुनिश्चित झाली आहे. वळणांवर शरीरावर पडणारा दाब, उंचावरून खाली येताना लागणारा वेग आणि लूपमध्ये उलटे फिरताना मिळणारा थरार या सर्वांची अचूक वैज्ञानिक गणिते मांडून आधुनिक रोलर कोस्टर तयार केले जातात.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Flight 2482 : अमेरिकेच्या आकाशात थरार! एकाच फ्लाइट नंबरची २ विमाने आली आमनेसामने; ATC मुळे टळला भीषण अपघात
राष्ट्रीय रोलर कोस्टर दिनानिमित्त जगभरातील ॲम्युझमेंट पार्क्समध्ये विशेष सवलती, स्पर्धा आणि कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. लाखो लोक आपल्या कुटुंबियांसह आणि मित्रांसह या उद्यानांना भेट देतात. आजच्या दैनंदिन आणि तणावपूर्ण आयुष्यातून थोडा वेळ काढून स्वतःला एक साहसी आव्हान देणे आणि भीतीवर मात करून आनंदाने ओरडणे हा या राईडचा मुख्य गाभा आहे.
हा दिवस आपल्याला हेच शिकवतो की आयुष्यातील अडथळे आणि चढाव-उतार (Ups and Downs) हे रोलर कोस्टरसारखेच असतात. उंचावर जाताना लागणारी उत्सुकता आणि खाली येताना वाटणारी भीती या दोन्ही गोष्टींचा आस्वाद घेत आयुष्याचा प्रवास आनंदाने केला पाहिजे. चला तर मग, या राष्ट्रीय रोलर कोस्टर दिनानिमित्त आपल्या जवळच्या थीम पार्कला भेट देऊन या अविस्मरणीय आणि थरारक राईडचा आनंद घेऊया!