International Left Handers Day: ‘हा’ दिवस का आहे डावखुऱ्या लोकांसाठी खास? जाणून घ्या इतिहास, आव्हाने आणि त्यांची अद्वितीय क्षमता

Left Handers Day : आंतरराष्ट्रीय डावखुरा दिवस दरवर्षी १३ ऑगस्ट रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस विशेषतः डावखुऱ्या लोकांसाठी समर्पित आहे. जगाच्या लोकसंख्येपैकी अंदाजे १०% लोक डावखुरे आहेत आणि त्यांचे हक्क, आव्हाने आणि अद्वितीय क्षमतांबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.

• जागतिक प्रमाण १० ते १२ टक्के
• अनोख्या आव्हानांवर मात
• समाजात सर्वसमावेशकतेचा संदेश

आपल्या दैनंदिन जीवनात आपण ज्या अनेक गोष्टी सहजतेने वापरतो मग ती साधी कात्री असो, शाळेतील बेंच असो, दाराची मूठ असो किंवा गाडीचे गिअर असो या सर्व वस्तू प्रामुख्याने उजव्या हाताने काम करणाऱ्या लोकांसाठी डिझाइन केलेल्या असतात. अशा उजव्या हाताचे प्राबल्य असलेल्या जगात डावखुऱ्या (Left-handed) व्यक्तींना रोज लहान-मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. जगभरातील लोकसंख्येपैकी जवळपास १० ते १२ टक्के नागरिक डावखुरे आहेत. या लोकांचे योगदान, त्यांची असामान्य प्रतिभा, आणि दैनंदिन आयुष्यातील त्यांची आव्हाने यांबद्दल समाजात जागरूकता निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी १३ ऑगस्ट रोजी ‘आंतरराष्ट्रीय डावखुरा दिवस’ (International Left Handers Day) अत्यंत उत्साहाने साजरा केला जातो.

आंतरराष्ट्रीय डावखुरा दिवसाचा इतिहास आणि पार्श्वभूमी

डावखुऱ्या व्यक्तींसाठी एक विशेष दिवस असावा आणि त्यांच्या समस्यांकडे जगाचे लक्ष वेधले जावे, या उद्देशाने १९७६ मध्ये ‘डावखुरा दिन’ साजरा करण्यास सुरुवात झाली. ‘लेफ्टहँडर्स इंटरनॅशनल’ (Lefthanders International, Inc.) चे संस्थापक डीन आर. कॅम्पबेल (Dean R. Campbell) यांनी सर्वप्रथम १३ ऑगस्ट १९७६ रोजी हा दिवस साजरा केला. त्यानंतर १९९२ मध्ये युनायटेड किंगडममधील ‘द लेफ्ट-हँडर्स क्लब’ने (The Left-Handers Club) या उपक्रमाला जागतिक स्तरावर अधिक व्यापक रूप दिले. पूर्वीच्या काळात अनेक संस्कृतींमध्ये डावखुरा असणे हे असामान्य मानले जाई किंवा लहान मुलांना जबरदस्तीने उजव्या हाताने लिहिण्यास भाग पाडले जाई. परंतु काळाच्या ओघात या अंधश्रद्धा आणि गैरसमज दूर झाले असून आता डावखुरे असणे हा मानवी निसर्गाचा एक नैसर्गिक आणि सुंदर भाग मानला जातो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Imran Khan Health : सर्वात मोठी बातमी! माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांचा तुरुंगात मृत्यू; जाणून घ्या कुणी केला ‘हा’ मोठा दावा

डावखुऱ्या व्यक्ती समोरील दैनंदिन आव्हाने

आपले संपूर्ण जग हे उजव्या हाताचा वापर करणाऱ्या लोकांसाठी तयार करण्यात आले आहे. यामुळे डावखुऱ्या व्यक्तींना लहानपणापासूनच वेगवेगळ्या गोष्टी शिकताना व हाताळताना अडचणी येतात.

• शालेय जीवन आणि लेखन: पेन किंवा पेन्सिलने डावीकडून उजवीकडे लिहिताना शाई हाताला लागून कागद खराब होणे, किंवा फक्त उजव्या हाताला पॅड असलेल्या रायटिंग चेअर्सवर बसताना त्रास होणे ही अडचण प्रत्येक डावखुऱ्या विद्यार्थ्याने अनुभवलेली असते.
• दैनंदिन उपकरणे: नेहमीची कात्री, कॅन ओपनर, भाजी सोलायचे चाकू, तसेच संगणकाचे माऊस हे उजव्या हातासाठी सुलभ असतात. डावखुऱ्या व्यक्तींना ते वापरण्यासाठी वेगळी कसरत करावी लागते.
• क्रीडा व संगीत क्षेत्र: गिझार किंवा इतर वाद्ये वाजवताना किंवा ठराविक खेळाची साधने वापरताना डावखुऱ्या खेळाडूंना आणि कलाकारांना विशेष रचना केलेल्या साधनांची गरज भासते.

मानवी मेंदूची रचना आणि डावखुऱ्या लोकांची क्षमता

न्यूरोसायन्स किंवा मज्जासंस्थेच्या अभ्यासानुसार, मानवी मेंदूचे दोन भाग असतात डावा गोलार्ध आणि उजवा गोलार्ध. डावखुऱ्या व्यक्तींमध्ये मेंदूच्या उजव्या गोलार्धाचा (Right Hemisphere) वापर अधिक प्रभावीपणे होतो. मेंदूचा उजवा भाग हा सर्जनशीलता, कलात्मकता, संगीत, त्रिमितीय (3D) आकलन आणि कल्पनाशक्तीशी जोडलेला असतो. यामुळे अनेक डावखुऱ्या व्यक्तींमध्ये कला, क्रीडा आणि नाविन्यपूर्ण विचारांची (Out-of-the-box thinking) विलक्षण क्षमता दिसून येते. खेळाच्या क्षेत्रात, विशेषतः क्रिकेट, टेनिस आणि बॉक्सिंगमध्ये डावखुरे खेळाडू त्यांच्या अनपेक्षित हालचालींमुळे प्रतिस्पर्ध्यांवर मात करण्यात नेहमीच यशस्वी ठरतात.

इतिहासावर ठसा उमटवणाऱ्या जगप्रसिद्ध डावखुऱ्या व्यक्ती

इतिहासात आणि वर्तमानकाळात अशा अनेक महान व्यक्ती होऊन गेल्या आहेत, ज्यांनी डावखुरे असूनही आपापल्या क्षेत्रात जगज्जेतेपद मिळवले आहे:

• विज्ञान आणि तंत्रज्ञान: अल्बर्ट आईन्स्टाईन, आयझॅक न्यूटन, बिल गेट्स, मार्क झुकरबर्ग.
• राजकारण आणि जागतिक नेतृत्व: बराक ओबामा, महात्मा गांधी, रोनाल्ड रीगन.
• कला, साहित्य आणि सिनेमा: लिओनार्डो दा विंची, मायकलएंजेलो, चार्ली चॅप्लीन, अमिताभ बच्चन.
• क्रीडा जगत्: सचिन तेंडुलकर (जे लिहिताना डावखुरे आहेत), ब्रायन लारा, वसीम आक्रम, राफेल नदाल.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Pakistan Fuel Crisis: 15 ऑगस्टपासून पाकिस्तानात पेट्रोल पंप ठप्प होणार? डीलर्सचा सरकारला 72 तासांचा अल्टिमेटम

समाजात सर्वसमावेशकता आणि बदल घडवण्याची गरज

आंतरराष्ट्रीय डावखुरा दिवस साजरा करण्याचा मुख्य उद्देश केवळ शुभेच्छा देणे हा नसून, डावखुऱ्या व्यक्तींसाठी समाजाला अधिक सुलभ बनवणे हा आहे.

१. शाळा आणि शैक्षणिक संस्था: शाळांमध्ये डावखुऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी दोन्ही बाजूने सोयीस्कर असणारे बेंच किंवा डेस्क उपलब्ध करून दिले पाहिजेत. शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना डाव्या हाताने लिहिण्यास प्रोत्साहन दिले पाहिजे, त्यांच्यावर उजव्या हाताने लिहिण्यासाठी सक्ती करू नये.

२. उत्पादक आणि कंपन्या: तंत्रज्ञान आणि साधन बनवणाऱ्या कंपन्यांनी डावखुऱ्या लोकांसाठी ‘इर्गोनॉमिक’ (Ergonomic) उत्पादने बनवण्यावर भर दिला पाहिजे. बाजारात डावखुऱ्या लोकांसाठी विशेष कात्री, कीबोर्ड आणि उपकरणे सहज उपलब्ध होणे गरजेचे आहे.

३. कार्यालये व कार्यस्थळ: ऑफिसमधील संगणक सेटअप किंवा कामाची साधने डावखुऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या सोयीनुसार बदलता येतील अशी व्यवस्था असावी.

आज जगभरातील शाळा, महाविद्यालये आणि सोशल मीडिया मंचांवर विविध स्पर्धा, संवाद आणि कार्यक्रमांच्या माध्यमातून या दिवसाचे औचित्य साधून जनजागृती केली जाते. सर्वसमावेशक समाज निर्माण करण्यासाठी प्रत्येकाने डावखुऱ्या व्यक्तींच्या गरजा समजून घेणे आणि त्यांचा सन्मान करणे ही काळाची गरज आहे.