शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
ओडिशा दिवस राज्यातील नागरिकांमध्ये एकता, अभिमान आणि उत्साह निर्माण करतो. हा दिवस आपल्याला आपला इतिहास आणि संस्कृती जपण्याची प्रेरणा देतो. ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Odisha Foundation Day 2026 : भारतीय नकाशावर ओडिसा हे केवळ एक राज्य नाही, तर ते कला, अध्यात्म आणि शौर्याचे केंद्र आहे. दरवर्षी १ एप्रिल हा दिवस ओडिसाचे नागरिक ‘उत्कल दिवस'(Odisha Foundation Day 2026) किंवा ‘ओडिसा स्थापना दिवस’ म्हणून मोठ्या अभिमानाने साजरा करतात. पण, १ एप्रिल ही तारीख ओडिसासाठी इतकी महत्त्वाची का आहे? आणि भाषिक आधारावर राज्याची निर्मिती होणारे हे देशातील पहिले राज्य कसे ठरले? चला, या ऐतिहासिक प्रवासाचा आढावा घेऊया.
विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला ओडिसा हा बंगाल प्रेसिडेंसीचा एक भाग होता. मात्र, ओडिसातील जनतेला आपली भाषा, संस्कृती आणि ओळख टिकवून ठेवण्यासाठी एका स्वतंत्र राज्याची गरज भासत होती. ओडिया भाषिक लोकांना विखुरलेल्या प्रांतातून एकत्र आणण्यासाठी एक मोठी चळवळ उभी राहिली. या चळवळीचे नेतृत्व ‘उत्कल गौरव’ मधुसूदन दास, ‘उत्कल मणी’ गोपबंधू दास, महाराजा श्रीराम चंद्र भंज देव आणि इतर अनेक थोर नेत्यांनी केले. त्यांच्या दशकांच्या संघर्षानंतर अखेर १ एप्रिल १९३६ रोजी ओडिसा हे बिहार आणि ओरिसा प्रांतातून वेगळे होऊन एक स्वतंत्र राज्य म्हणून अस्तित्वात आले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Ishaq Dar : पाकिस्तानात ‘पडझड’! इराण युद्धाच्या चर्चेत उपपंतप्रधानांची मोठी फजिती; रेड कार्पेटवर पसरले, VIDEO VIRAL
ओडिसाच्या नावाचा उल्लेख येताच डोळ्यांसमोर येते ते म्हणजे ‘पुरीचे जगन्नाथ मंदिर’. ओडिसाची संस्कृती ही प्रामुख्याने जगन्नाथ संस्कृतीभोवती गुंफलेली आहे. या राज्याने जगाला ‘ओडिसी’सारखा शास्त्रीय नृत्यप्रकार, अप्रतिम हस्तकला आणि कोनार्कच्या सूर्यमंदिरासारखे वास्तुकलेचे लेणे दिले आहे. १ एप्रिल रोजी राज्यातील प्रत्येक नागरिक आपल्या या समृद्ध वारशाचा गौरव करतो. उत्कल दिवसाच्या निमित्ताने केवळ ओडिसामध्येच नाही, तर जगभरात जिथे जिथे ओडिया लोक राहतात, तिथे सांस्कृतिक कार्यक्रमांची मेजवानी असते.
स्थापनेच्या वेळी केवळ ६ जिल्ह्यांपासून सुरू झालेला ओडिसाचा प्रवास आज ३० जिल्ह्यांपर्यंत पोहोचला आहे. आज हे राज्य केवळ नैसर्गिक संसाधनांनी संपन्न नाही, तर क्रीडा (Sports), आयटी (IT) आणि पर्यटनामध्येही अग्रेसर आहे. उत्कल दिवस हा केवळ जुन्या आठवणींना उजाळा देण्याचा दिवस नसून, येणाऱ्या पिढीला आपल्या मातीशी जोडून ठेवण्याचा एक प्रेरणादायी उत्सव आहे. शाळा, महाविद्यालये आणि सरकारी कार्यालयांमध्ये या दिवशी ध्वजारोहण आणि रॅली काढून राज्याच्या महान नेत्यांना मानवंदना दिली जाते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US-Iran War: ट्रम्पचं खनिज प्रेम अमेरिकेचं दिवाळं काढणार! 400 किलो युरेनियमचा मुद्दा तापला; दोन्ही देशांची जागतिक युद्धाची तयारी
‘वंदे उत्कल जननी’ या राज्यगीताच्या सुरांनी जेव्हा ओडिसाचा परिसर दुमदुमतो, तेव्हा प्रत्येक ओडिया माणसाची छाती अभिमानाने भरून येते. १ एप्रिल हा दिवस आपल्याला शिकवतो की, जर लोकांची इच्छाशक्ती प्रबळ असेल आणि आपल्या भाषेवर प्रेम असेल, तर आपण आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण करू शकतो. आजचा ओडिसा हा परंपरेचा आदर करणारा आणि भविष्याचा वेध घेणारा एक प्रगत प्रांत म्हणून जगासमोर उभा आहे.
