Gut Health Day: पोट साफ तर आजार माफ! ‘जागतिक पचन आरोग्य दिनी’ जाणून घ्या पचनसंस्था मजबूत ठेवण्याचे ‘हे’ 5 सुवर्ण नियम

World Digestive Health Day : जागतिक पचन आरोग्य दिन दरवर्षी २९ मे रोजी साजरा केला जातो. याची सुरुवात २००४ मध्ये जागतिक गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी संघटनेने (WGO) केली. हा दिवस पचनसंस्थेच्या आरोग्याविषयी आणि त्याच्या प्रतिबंधाविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी समर्पित आहे.

• जागतिक पचन आरोग्य दिन
• २०२६ ची खास थीम
• रुग्णालयांमध्ये मोफत सुविधा

World Digestive Health Day 29 May 2026 : आपल्या शरीराचे इंजिन म्हणजेच आपली पचनसंस्था होय. जर हे इंजिन व्यवस्थित चालले नाही, तर संपूर्ण शरीराची यंत्रणा कोलमडून पडते. आजच्या धावपळीच्या युगात, फास्ट फूडचा अतिवापर, अपुरी झोप आणि मानसिक ताणामुळे बहुतांश लोकांना पोटाच्या कोणत्या ना कोणत्या समस्येचा सामना करावा लागत आहे. याच पार्श्वभूमीवर, दरवर्षी २९ मे रोजी जागतिक स्तरावर ‘जागतिक पचन आरोग्य दिन’ (World Digestive Health Day) साजरा केला जातो. या दिवसाचा मुख्य उद्देश लोकांना पोटाच्या आरोग्याविषयी जागरूक करणे आणि गंभीर आजारांपासून त्यांचे रक्षण करणे हा आहे.

काय आहे या वर्षाची संकल्पना (Theme)?

दरवर्षी जागतिक गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी संघटना (World Gastroenterology Organisation – WGO) या दिनानिमित्त एक विशेष उद्दिष्ट डोळ्यांसमोर ठेवते. या वर्षीची संकल्पना “पचनसंस्थेच्या आरोग्यासाठी निरोगी आहार” अशी निश्चित करण्यात आली आहे. आपण जे काही खातो, त्याचा थेट परिणाम आपल्या आतड्यांमधील चांगल्या आणि वाईट जीवाणूंवर (Gut Microbiome) होत असतो. हाच धागा पकडून या वर्षी पोषण आणि पचनशक्ती यांच्यातील घट्ट संबंधावर जागतिक पातळीवर प्रकाश टाकला जात आहे. जर तुमचा आहार फायबरयुक्त आणि संतुलित असेल, तर पोटाच्या निम्म्याहून अधिक समस्या तिथेच संपतात.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : WarRecord: शांततादूताचा मुखवटा उतरला? ट्रम्पच्या एका इशाऱ्याने जगातील 13 वा देश हादरला; ओमानसह ‘या’ 5 देशांवर विनाशाचे संकट

भारतात पोटाच्या कर्करोगाचा आणि यकृताच्या आजारांचा वाढता धोका

सध्याच्या घडीला हा दिवस भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरत आहे. गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्टच्या (पोटविकार तज्ज्ञ) मते, भारतात गॅस्ट्रिक अल्सर, फॅटी लिव्हर (यकृतावर चरबी जमणे), क्रोहन डिसीज आणि सर्वात चिंताजनक म्हणजे पोटाचा कर्करोग (Stomach & Colorectal Cancer) यांच्या रुग्णांमध्ये झपाट्याने वाढ होत आहे. पूर्वी हे आजार वयाच्या पन्नाशीनंतर दिसायचे, पण आता २० ते ३५ वयोगटातील तरुण मुले-मुली फॅटी लिव्हर आणि तीव्र अ‍ॅसिडिटीच्या तक्रारी घेऊन रुग्णालयात येत आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे मैद्याचे पदार्थ, पॅकबंद अन्न, शीतपेये आणि रात्री उशिरा जेवण्याची सवय हे आहे.

मोफत आरोग्य तपासणी शिबिरांचे आयोजन

या विशेष दिनाचे औचित्य साधून देशभरातील सरकारी तसेच अनेक नामांकित खाजगी रुग्णालयांमध्ये मोफत पचन आरोग्य तपासणी शिबिरांचे (Free Health Checkup Camps) आयोजन करण्यात आले आहे. यामध्ये तज्ज्ञ डॉक्टरांचे मोफत मार्गदर्शन, एंडोस्कोपी किंवा पोटाच्या सोनोग्राफीवर विशेष सवलत आणि आहारतज्ज्ञांकडून (Dietician) मोफत डाएट चार्ट दिला जात आहे. नागरिकांनी आपल्या पोटाच्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष न करता या मोफत सुविधेचा आणि जनजागृती कार्यक्रमांचा जास्तीत जास्त लाभ घ्यावा, असे आवाहन आरोग्य मंत्रालयाकडून करण्यात आले आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Bangladesh India: सीमेवर हाय-अलर्ट असतानाच मोदींची मोठी खेळी; बांगलादेशचे पंतप्रधान तारिक रहमान यांना पाठवले ‘असे’ खास पत्र

पचनसंस्था दीर्घकाळ निरोगी ठेवण्यासाठी ५ सोपे उपाय

तुमची पचनसंस्था नैसर्गिकरित्या मजबूत ठेवण्यासाठी वैद्यकीय तज्ज्ञांनी काही महत्त्वाचे सल्ले दिले आहेत:

१. फायबरयुक्त आहार: तुमच्या रोजच्या जेवणात हिरव्या पालेभाज्या, ताजी फळे, संपूर्ण धान्य आणि अंकुरित कडधान्यांचा समावेश करा. फायबरमुळे बद्धकोष्ठतेचा (Constipation) त्रास होत नाही.

२. भरपूर पाणी पिणे: शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर टाकण्यासाठी आणि पचनक्रिया सुलभ करण्यासाठी दिवसातून किमान ८ ते १० ग्लास पाणी पिणे अत्यंत आवश्यक आहे.

३. नियमित व्यायाम: दररोज किमान ३० मिनिटे चालणे, योगासने किंवा हलका व्यायाम केल्याने आतड्यांची हालचाल चांगली राहते आणि गॅस व अ‍ॅसिडिटी होत नाही.

४. प्रोबायोटिक्सचा वापर: ताक, दही यांसारख्या प्रोबायोटिक्स पदार्थांचे सेवन करा. यामुळे आतड्यांमधील चांगल्या बॅक्टेरियांची संख्या वाढते.

५. पुरेशी झोप आणि ताणमुक्त जीवन: तणावाचा थेट संबंध आपल्या पोटाशी असतो. त्यामुळे दररोज ७ ते ८ तासांची शांत झोप घ्या आणि मानसिक ताण कमी करण्यासाठी ध्यान करा.

एकंदरीत, “पोट साफ तर आजार माफ” ही जुनी म्हण आजही तेवढीच लागू पडते. या जागतिक पचन आरोग्य दिनाच्या निमित्ताने, आपण सर्वांनी आपल्या खाण्यापिण्याच्या सवयी बदलण्याचा आणि संतुलित जीवनशैलीचा अवलंब करण्याचा संकल्प केला पाहिजे.